Volledig scherm
© Lisa Bouwens

Gevaar van criminele invloed ‘snel onderschat’

BREDA - Het grootste gevaar van ondermijning is onderschatting. Dat was woensdagavond, tijdens het Avans Open College, de strekking van het betoog van lector Emile Kolthoff. Criminele beïnvloeding is aan de orde van de dag. ,,Ik heb lang gedacht dat het meeviel, maar ik ben geschrokken van wat ik in Brabant meemaak.’’

Hoe leg je burgers uit wat de gevaren zijn van georganiseerde misdaad als er geen bloed over de straten vloeit? Wat als dat ene op het oog fatsoenlijke lid van de gemeenteraad achter de schermen helemaal niet zo fatsoenlijk is?

Met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen in maart wordt dit vraagstuk hoogst actueel. Voor een publiek van ongeveer 150 man maakte Kolthoff een vergelijking met de situatie in Italië. Daar stappen maffialeden in toenemende mate af van het straatgeweld. Het schiettuig blijft vaker thuis in de kast of onder het kussen. Waarom vieze handen maken als het ook schoon kan? ,,In Italië zijn ze erachter dat politie infiltratie vaak effectiever is dan kogels en chantage’’, zei Kolthoff.

Manipulatie

Wat je daar voor nodig hebt, zo zei Kolthoff, is medewerking van de bovenwereld. Bewust of onbewust. Personen uit de bovenwereld kunnen immers in het complot zitten of onwetend het slachtoffer zijn van beïnvloeding of manipulatie.

Quote

Er zijn mensen die zich afvragen wat het nou uitmaakt dat een crimineel in de gemeente­raad zit. Wat kan ie daar nou aanrichten?

Lector Emile Kolthoff

Dat dit niet denkbeeldig is, hoeft eigenlijk geen betoog. Kolthoff bleef dicht bij huis: Tilburg, volgens sommige deskundigen de wiethoofdstad van Brabant en een draaischijf voor de internationale handel. De universiteitsstad is goed voor een jaarlijkse omzet van ruim 800 miljoen euro. 

Stadhuis

Daarmee zou de gemeente de hele stad een jaar lang draaiende kunnen houden. De belangen zijn dus groot. Kolthoff: ,,Er zijn mensen die zich afvragen wat het nou uitmaakt dat een crimineel in de gemeenteraad zit. Wat kan ie daar nou aanrichten? Maar dat is meer dan je denkt. Zo iemand loopt door het stadhuis, zit dicht op gevoelige informatie en kan bijvoorbeeld invloed uitoefenen op het verlenen van vergunningen. Zo kan de onderwereld geholpen worden.’’

Strafblad

Volledig scherm
Lector Emile Kolthoff. © Avans

Patrick van den Brink, directeur van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) en onder meer oud-burgemeester van IJsselstein, weet uit de praktijk hoe dat werkt. ,,Ik ben ook weleens een lokaal politicus tegengekomen waarvan ik mij afvroeg ‘is die wel pluis’. Maar je kunt iemand met een strafblad nu eenmaal niet weigeren in de gemeenteraad’’, zei Van den Brink.

Hij benadrukte dat het vaak moeilijk is om de scheidslijn te trekken. ,,Iemand die een op zich niet-integere handeling verricht is niet per se een niet-integer persoon’’, zei hij.

Screening

Wat volgens Kolthoff helpt is transparantie en een tijdige screening van kandidaat-raadsleden. En dat is volgens Kolthoff geen garantie op succes, want doorgewinterde criminelen werken vaak met stromannen. Dat zijn meestal mensen waar op het eerste gezicht niet veel mee mis is. Ze staan buiten verdenking, maar lopen ondertussen aan het lijntje van de zware misdaad.

Een belangrijk element bij de screening van potentiële raadsleden is de openbaarheid. Zowel Van den Brink als Kolthoff hamerde erop dat privacy een groot goed is, maar dat men niet uit vrees om die te schenden moet nalaten cruciale vragen te stellen en de antwoorden daar waar nodig te delen met anderen. 

Volledig scherm
Patrick van den Brink, directeur van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), en oud-burgemeester van IJsselstein, tijdens het Avans Open College. © Johan Wouters