Volledig scherm
Gemeente sluit drugspand

Crimineel is in de ene Brabantse gemeente beter af dan in de andere

EINDHOVEN - Er is geen lijn te ontdekken in de manier waarop Brabantse burgemeesters de criminaliteit in hun gemeente te lijf gaan. Uit een enquête van de Brabantse onderzoeksredactie blijkt dat er grote verschillen zijn bij de toepassing van de wetten Damocles en Bibob, die het mogelijk maken om drugspanden te sluiten en de integriteit van vergunningenaanvragers te onderzoeken.

Zo lijkt Reusel-De Mierden in Brabant de beste plaats om een hennepkwekerij te beginnen. In vier jaar tijd werden er slechts twee drugspanden gesloten. ,,We sluiten zo’n pand meteen, maar we vinden ze gewoon niet”, zegt burgemeester Jetty Eugster. Met 44 sluitingen in 2018 is Tilburg, 25 kilometer verderop, koploper. Gecorrigeerd naar het aantal inwoners sluit burgemeester Van der Meer Mohr van Rucphen de meeste drugspanden.

Lees ook: Hoe hard een crimineel wordt aangepakt hangt af van de strijdvaardigheid van de burgemeester (Premium)

Bibob

Ook op het vlak van de Bibob zijn er in Brabant forse verschillen. Vorig jaar stak Eindhoven met een aantal van 218 Bibob-toetsen ver boven de andere gemeenten uit (ook relatief gezien). Daarentegen controleerde buurgemeente Nuenen geen enkele vergunningaanvraag. ,,Tot eind vorig jaar checkten we alleen op horecavergunningen. Blijkbaar hebben zich weinig zaken aangediend”, zegt een woordvoerder. Overigens heeft de gemeente sinds januari een Bibob-coördinator in dienst die meer branches onder de loep gaat nemen.

Alle gemeenten hanteren hun eigen regels, blijkt uit een rondgang. Waar de ene burgemeester met de Wet Damocles in de hand al bij een kleine drugsvondst zonder pardon een pand sluit, kiest de ander liever eerst voor een waarschuwing. En waar Eindhoven standaard vergunningaanvragen controleert, hebben veel andere –vaak kleinere- gemeenten daar de mensen noch de middelen voor. Die verschillen werken het gevoel van rechtsongelijkheid in de hand.

Kentering

De burgemeester is de laatste jaren steeds belangrijker geworden in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit, omdat het strafrecht tekort schiet. Toch lijkt een kentering zichtbaar. Vorig jaar werden in Brabant voor het eerst sinds 2015 minder drugspanden gesloten. Steeds vaker vragen burgemeesters zich af of het op slot draaien van een woning, waarbij soms hele gezinnen op straat komen te staan, wel de juiste weg is. 

,,Door de toepassing van het bestuursrecht worden de problemen in het strafrecht steeds meer op een oneigenlijke manier opgelost. Niet voor niets hebben burgemeesters een andere rol dan officieren van justitie”, stelt Renze Salet, criminologe aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ,,Over de effecten en risico’s is nog te weinig bekend, maar deze aanpak kan averechts werken. Mensen kunnen nog verder in de criminaliteit verstrikt raken.”

Podcast

Hoe is de Brabantse onderwereld verweven met de bovenwereld? Luister naar onze podcast, waarin we een ronde maken langs ogenschijnlijk normale plaatsen, waar men druk bezig is met (de strijd tegen) ondermijnende criminaliteit. De podcast is ook te beluisteren via AppleGoogle of Spotify.