Volledig scherm
Een Poolse tank probeert de betonnen muren bij Moerdijk kapot te schieten. © Fotoarchief Gen. Maczek Museum Breda

8 november 1944: In Moerdijk ontspint zich een keiharde strijd

dAGBOEK VAN DE BEVRIJDINGDe geallieerde troepen deden er 75 jaar geleden ruim een maand over om de bezetter uit West-Brabant te verdrijven. Hoe verliep die weg naar de bevrijding? Deze kroniek in 36 delen beschrijft het van dag tot dag. Vandaag het 35ste deel: 8 november 1944.

De Duitsers houden nog altijd stand bij Moerdijk dat de afgelopen jaren is omgetoverd tot een ware vesting. Een groot deel van de verdedigingswerken, zoals tankgrachten, is in de periode van maart 1943 tot februari 1944 gemaakt.

In Moerdijk verbleven honderden veelal Joodse mannen die vanuit kamp Vught waren ondergebracht in loodsen in de haven. Ze moesten onder erbarmelijke omstandigheden keihard werken, kregen nauwelijks te eten en waren slecht gekleed. Ze werden constant op de huid gezeten door vijftig SS'ers die hen bewaakten. Maar het ergste voor de gevangenen was wel dat ze in permanente onzekerheid verkeerden over het lot van hun vrouwen en kinderen die in Vught zaten. Uiteindelijk is het overgrote deel van de mannen en hun families afgevoerd naar de vernietigingskampen en omgekomen.

Op de drie toegangswegen richting het dorp zijn betonnen muren geplaatst die twee meter hoog en twee meter dik zijn en zo zijn gebouwd dat slechts één voertuig per keer kan passeren. Normale artillerie heeft geen schijn van kans om de barricades te vernietigen, reden voor de Polen iets anders te proberen. Met tanks schieten ze dagenlang op de muren en vuren meer dan 2500 granaten op de muren af om de openingen breder te maken.

Tekst gaat verder onder het kader.

Na de hevige beschietingen wagen de Polen hun geluk, maar de eerste tanks ontploffen als ze op mijnen rijden. Langzaam aan vorderen de geallieerden en bereiken rond drie uur 's middags het dorp. Daar ontspint zich een keiharde strijd. Er moet om ieder huis gevochten worden met de vijand die goed ingegraven zit. Onderwijl staat het dorp in lichterlaaie. De Polen lijden grote verliezen.

Volledig scherm

Pastoor CH van Dam roept in het Brabants Nieuwsblad op om vooral de eenheid te bewaren en gezamenlijk werk te maken van het opnieuw opbouwen van het land. Hij vreest voor een burgeroorlog en roept de bevolking op vooral rustig te blijven. ,,Het is ook geen tijd nu om te kankeren of te luisteren naar lieden die van de omstandigheden gebruiken willen maken om ontevredenheid te zaaien en op te hitsen tot bitteren klassenstrijd.”

De inwoners van Breda worden opgeroepen provisorische begraafplaatsen te melden waar militairen zijn begraven tijdens de gevechten om de stad.