Volledig scherm
Jan Hille Noordhof. © Fjodor Buis

Waarom mensen hun mond niet durven open te doen op werk

ManifestZwijgcultuur bij het Openbaar Ministerie, een misbruikschandaal bij ProDemos en vorige week schreef NRC Handelsblad over een hoogleraar aan de UvA die werd ontslagen wegens grensoverschrijdend gedrag. Voor schrijver en organisatieadviseur Jan Hille Noordhof was het de druppel en daarom schreef hij een manifest. 

Het Manifest van Openheid moet zorgen dat het gesprek wordt geopend en dit soort gevallen in de toekomst worden voorkomen. ,,Ik geef al een jaar of 25 trainingen op het gebied van arbeidsverhoudingen, conflicten en assertiviteit en wat me daarin opvalt is dat trainingen rondom assertiviteit altijd heel populair zijn. Mensen hebben moeite om zichzelf uit te spreken”, aldus Noordhof. ,,Maar alleen Pietje naar een cursus sturen, is natuurlijk te makkelijk. De organisatie verandert daar niet door.” 

Manifest

Volledig scherm
Het Manifest van Openheid © ADR

Het manifest bevat tien punten die volgens Noordhof een eerste aanzet moeten geven tot openheid op de werkvloer, gebaseerd op zijn boek Waarom zeggen we niet wat we vinden. Het eerste punt: organiseer tegenmacht. ,,Ik heb de indruk dat de officiële medezeggenschap niet als een hip instituut wordt gezien”, zegt Noordhof. ,,Het gaat altijd heel moeizaam om daar mensen voor te vinden.” Toch is het volgens Noordhof een belangrijk instituut, net als een klokkenluidersorganisatie en een vertrouwenspersoon. ,,Zorg dat deze loketten er zijn, en zorg ook dat mensen bekend zijn met de loketten.” 

Volgens de organisatiedeskundige hebben we inmiddels wel in de gaten dat machtsvorming en hiërarchie heel erg bepalend zijn. ,,Dat bepaalt of mensen hun mond open durven te doen”, zegt hij. ,,In mijn optiek hebben alle schandalen één ding gemeen: het gaat om een exclusieve functie. Het Concertgebouworkest, een hoogleraar, de filmindustrie. Ze zitten gevangen in hun eigen exclusiviteit.”

Eigen kracht

Naast een veilige organisatie waarin het mogelijk is om gesprekken aan te gaan, ligt er ook een belangrijke taak voor de medewerkers zelf, aldus Noordhof. ,,Sommige mensen beschikken niet over de juiste vaardigheden.” Volgens de organisatiedeskundige is er geen man overboord: dat kun je namelijk leren. Punt 7 stelt dat het nooit aan de persoon alleen ligt, soms is de organisatie simpelweg geen omgeving waar je je hart kunt luchten. ,,Om aan de bel te trekken, heb je een portie zelfverzekerdheid nodig. Mag je wel zeggen wat je ervan vindt? Het helpt om te bedenken dat het nooit alleen aan jou ligt.” 

Andersom, zegt Noordhof, kan het ook niet alleen aan de organisatie liggen. ,,Je zult uiteindelijk ook je mond open moeten doen als je wil dat er iets verandert.” Noordhof hoopt dat iedereen die wil werken aan een open bedrijfscultuur het manifest zal delen en dat het daarmee een bijdrage levert aan een veiliger werkomgeving. 

Leer nee zeggen op het werk met deze handige tips van coach Charlotte van 't Wout:

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief

  1. Groot tekort aan doktersassistenten: ‘Het is echt één voor twaalf’

    Groot tekort aan doktersas­sis­ten­ten: ‘Het is echt één voor twaalf’

    Er is een groot gebrek aan doktersassistenten. Als er niets gebeurt, loopt het tekort in Nederland in 2022 op tot 600 doktersassistenten, volgens prognoses van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Sommige praktijken zullen zelfs hun deuren sluiten, waarschuwt de Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten (NVDA). In Houten gebeurt dat al, in de Ooijpolder dreigt hetzelfde scenario deze zomer.