Ton (64) werkt al vijftig jaar tussen de wilde dieren

Al vijftig jaar werkt Ton van Maanen (64) in Burgers’ Zoo. De Arnhemmer begon als manusje-van-alles en werkte zich op tot dierverzorger. Tegenwoordig rijdt hij transporten voor de dierentuin en heeft hij leeuwen, tijgers en haaien achterin zijn bestelbus.

Volledig scherm
Ton van Maanen (64) werkt al 50 jaar voor Burgers' Zoo in Arnhem. © Koninklijke Burgers' Zoo

Ton van Maanen rijdt misschien wel de bijzonderste vrachtjes van Nederland. Regelmatig transporteert hij voor Burgers’ Zoo dieren naar een nieuw thuis. Hij haalt en brengt dieren naar dierentuinen in heel Europa. ,,Laatst reed ik met twee haaien in een duizendliterbak vanuit Leipzig hiernaartoe. Dat is zoiets speciaals, dat een verzorger meeging om de dieren in de gaten te houden, maar meestal doe ik het alleen. Ik heb intussen zoveel ervaring, ik red me wel.’’

Wat voor dier het ook is, als het in zijn bestelbus past, neemt hij het mee. ,,Ook tijgers en leeuwen. Ik heb ooit ook een ijsbeer opgehaald. Die schommelde met zijn 400 kilo steeds heen en weer en van voren naar achteren. De hele wagen bewoog mee, alsof je op een boot op de golven zat.’’ Zo werd Ton zeeziek aan land. ,,Behoorlijk beroerd was ik ervan. Het eerste wat ik deed toen ik uitstapte, was kotsen. Dat heb ik daarna nog lang moeten horen.’’

Grotere dieren, zoals olifanten, worden vervoerd door speciale transportbedrijven. Wel heeft Ton ooit in een truck een neushoorn mogen ophalen. ,,Dat vond ik wel het bijzonderste dier dat ik ooit heb vervoerd, zo imposant om te zien. En hij weegt 2,5 ton, daar moet je rekening mee houden als je onderweg bent. Als je op de rem trapt, heb je dat gewicht tegen en sta je dus niet gelijk stil.’’

Manusje-van-alles

Als vijftienjarige begon Ton in de dierentuin als manusje-van-alles, op speciaal verzoek van de directie. ,,Mijn broers deden er al vakantiewerk. Toen ze nog iemand zochten, belde de toenmalige directrice mijn moeder. We waren een gezin van elf dus de kans was groot dat wij nog iemand hadden. En dat was ik.’’

Zoals bij het meeste vakantiewerk waren zijn taken toen niet heel erg aansprekend. ,,Het was vooral stront scheppen en paden aanvegen.’’ Maar hij keek mee bij collega’s en kreeg steeds meer andere verantwoordelijkheden. ,,Ik liep met de oppassers mee - tegenwoordig noemen we dat dierverzorgers - en zag hoe zij het deden. Als er dan één op vakantie ging, nam ik de afdeling tijdelijk over.’’

Quote

Mensen denken weleens dat je de hele dag met de beesten staat te knuffelen, maar dat is het natuurlijk niet

Ton van Maanen

Dat Ton bij de dierentuin bleef werken, was overigens niet helemaal de bedoeling. ,,Mijn ouders hadden een eigen zaak. Ik had de detailhandelschool gedaan en zou die overnemen of mijn eigen bedrijf beginnen.’’ Maar dat liep anders. ,,Ik had daar eigenlijk helemaal geen zin in. Het werk in de dierentuin was leuker. Ik zag thuis ook dat met je eigen zaak het werk eigenlijk nooit ophoudt. Hier kon ik tenminste een dag vrij nemen.’’

Maar vergis je niet, een baan in de dierentuin is volgens Ton vooral keihard werken. ,,Mensen denken weleens dat je de hele dag met de beesten staat te knuffelen, maar dat is het natuurlijk niet. Je begint om 7 uur en bent de hele dag in de weer. En vroeger hadden we nog geen machines om het werk voor ons te doen. Zelf droegen we zakken van 50 kilo cement en reden kruiwagens vol voer voor de dieren of mest heen en weer.’’

Suiker

Tijdens zijn loopbaan is ook het werk met de dieren veranderd. Er is nu veel meer kennis over de dieren en wat ze nodig hebben, zegt Ton. ,,De verblijven worden erop aangepast en er worden verrijkingsprogramma’s bedacht voor de dieren, dat had je vroeger niet. En bijvoorbeeld apen staan erom bekend dat ze graag bananen eten, maar die krijgen ze nu niet meer hoor. Er zit veel te veel suiker in, daar worden ze alleen maar te dik van.’’ Ook het contact met de dieren is veranderd. ,,Vroeger voedden we pasgeboren dieren met de fles en liepen we met een chimpansee aan de hand door het park. En we gingen vaak gewoon de verblijven in als de dieren er stonden. Dat doe je nu niet meer, alleen al vanwege de veiligheid.’’

De tekst gaat verder onder de foto.

Volledig scherm
Als 15-jarige begon Ton bij de dierentuin met vakantiewerk. ,,Het was vooral stront scheppen en paden aanvegen.’’ © Koninklijke Burgers' Zoo

Dat het namelijk ook mis kan gaan, ondervond hij aan den lijve. ,,In het giraffenverblijf werd ik door een dier in een hoek gedreven. Elke keer als ik weg wilde, kwam er zo’n enorme poot op me af. Pas toen hij werd afgeleid door een geluid van buiten, kon ik wegglippen. Het zweet stond me daarna wel op de rug.’’ Toch zal hij dat het dier niet kwalijk nemen. ,,Natuurlijk niet. Giraffen zijn geweldige dieren, zo statig. En sowieso, als er iets mis gaat dan zijn wij degenen die de fout maken, niet de dieren. Word je gepakt door een leeuw of tijger, dan ben jij te dichtbij gekomen.’’

Ook na vijftig jaar geniet Ton nog van zijn werk. ,,Ik werd gevraagd om het transport voor de dierentuin op me te nemen en heb het prima naar mijn zin.’’ Hij vervoert niet alleen dieren, maar zorgt ook dat afvalcontainers leeg zijn en de voorraden van het park op peil blijven. ,,Ik deel zelf mijn dag in en ben altijd op pad, ideaal. Zelfs als je werkplek de dierentuin is, heb je het op een gegeven moment wel gezien.’’

Nog twee jaar heeft hij tot zijn pensioen. Jammer? ,,Ach, als ik moet stoppen is het tijd. Dan mag iemand anders het vijftig jaar proberen.’’ Maar dat betekent niet dat ze hem bij Burgers’ moeten missen. ,,Ik woon tegenover de dierentuin dus ben er zo. Ik heb in mijn loopbaan zoveel zien veranderen, en nog wordt er van alles bijgebouwd. Ik wil dat blijven volgen. Deze plek is zo belangrijk voor me geweest, dat gaat nooit meer uit mijn leven.’’

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief!