Volledig scherm
© Shutterstock

'Brainstormen is ongeschikt om als groep tot betere ideeën te komen'

Wat nu weer, baas?Nooit kun je eens rustig je werk doen. Om de haverklap krijg je van je baas te horen dat het weer anders moet. Schrijver Richard Engelfriet helpt je uit de brand en scheidt in deze rubriek de zin van de onzin. Vandaag: 'brainstormen'. 

Philip moest van zijn baas naar een brainstorm. Met 15 man in een kring, zo’n hippe consultant met flip-over ervoor en dan even lekker creatief ‘out-of-the-box’ alle problemen te lijf. ,,Volgens mij kun je het net zo goed op een zuipen zetten. Dan roept iedereen ook allerlei flauwekul waar je eigenlijk niets aan hebt", aldus Philip.

Mensen die hun geld verdienen met het leiden van brainstorms zullen Philip wel een cynische man vinden. Brainstormen met een groep is in hun ogen juist een explosie van creativiteit. Eén van de vermoedelijke bedenkers van het fenomeen brainstormen is reclameman Alex Osborn. Hij claimde in de jaren vijftig van de vorige eeuw dat brainstormen tot 50% meer en betere ideeën zou opleveren. En die gedachte leeft nog altijd voort. Zo lees ik dat brainstormen ‘altijd nuttig en nodig’ zou zijn.

Wetenschappers zullen Philip echter groot gelijk geven. Want hoe logisch het ook klinkt dat een groep samen tot betere ideeën komt, het blijkt in de praktijk niet te werken. De claim dat brainstormen met meerdere mensen leidt tot meer en betere ideeën is getest en onderuit gehaald. Voor de goede orde: we hebben het hier niet over één studie, maar over een hele stapel studies. Met allemaal dezelfde conclusie: brainstormen is een ongeschikte vorm om een groep tot betere ideeën te laten komen. Mensen blijken in hun eentje meer en betere ideeën te bedenken.

Quote

Gezellig­heid kun je ook organise­ren met steengril­len of paintbal­len. Scheelt toch weer een dure consultant

Richard Engelfriet

Net een kantoortuin 

Brainstormen in een groep kun je vergelijken met werken in kantoortuinen. Door mensen bij elkaar te zetten zou je meer creativiteit, innovatie en kennisdeling krijgen. In de praktijk zorgt het echter voor meer stress, minder concentratie  en asociaal gedrag.

De verklaring dat brainstormen met meerdere mensen niet werkt zit in een hele opsomming aan psychologische effecten. Zo willen we graag aardig gevonden worden. En dus kiezen we vaak voor jaknikken en alles bij het oude houden. Daarnaast willen we liever geen onzekerheid. En dus kiezen we eerder een concreet, maar onbenullig idee dan een geweldig idee met risico’s. Tot slot maakt brainstormen lui. Als we zien dat anderen hard werken, gaan we candy crushen.

Ondanks al dat bewijs bieden talloze bureaus nog altijd groepsbrainstorms aan als een effectief middel. Ik hoorde laatst een consultant zeggen dat ‘als je het in de juiste vorm doet, het wel degelijk zin kan hebben’. Die uitspraak klopt, als je op zoekt bent naar gezelligheid. Maar gezelligheid kun je ook organiseren met steengrillen of paintballen. Scheelt toch weer een dure consultant.

Wie op zoek is naar goede oplossingen, zet dus geen groep mensen bij elkaar. Het idee dat er een vorm zou zijn waarbij een groep mensen door te brainstormen wel met betere ideeën gaat komen, is wetenschappelijk gezien even geloofwaardig als de suggestie dat morgen een marsmannetje de plenaire vergadering in de Tweede Kamer gaat leiden.

Lijst met voorbeelden

Wie al het bestaande onderzoek wil negeren en blijft beweren dat brainstormen in een groep de kansen vergroot op innovatieve ideeën daag ik uit om met bewijs te komen. Mail mij gerust die lijst met voorbeelden van succesvolle innovaties behaald met groepsbrainstormen, afgezet tegen geslaagde innovaties die niet op die manier tot stand zijn gekomen. De iPhone? Beschuitjes met een inkeping? Wikipedia? Ik ben benieuwd.

Zolang dat bewijs er niet is, kun je veel beter in je eentje brainstormen. Wie ideeën zoekt, gaat lekker sporten. Of neemt een koude douche. Maakt een lange wandeling. En zorgt voor voldoende nachtrust. Inderdaad: dat zijn allemaal zaken die je niet op je werk met collega’s hoeft te doen. Scheelt de baas ook nog eens een hoop tijd en geld.

En jezelf ook. 

Richard Engelfriet is spreker en schreef het boek De Succesillusie. Heb je ook een advies van je baas gekregen waar je over twijfelt? Laat het Richard weten via mail