Volledig scherm
Maarten van der Weijden bij de finish van de Elfstedentocht. © Hollandse Hoogte

Waar gaat het geld dat Maarten van der Weijden bijeen zwom naar toe?

Het eerste concrete resultaat van de zwemtocht van Maarten van der Weijden staat vast. Het hoogste bedrag gaat naar onderzoekers die met een bloedtest vast willen stellen of darmkankerpatiënten na hun operatie chemotherapie nodig hebben. Nu hebben slechts twee van de tien patiënten baat bij de zwaar belastende behandeling. 

,,Natuurlijk stond ik ook juichend aan de kant,’’ bekent Geraldine Vink van het UMC Utrecht. ,,Ik vind het echt een heldenactie.’’ Voor de programmamanager van het grootste landelijke onderzoek naar darmkanker is het niet alleen een stoere actie, maar betekent het ook klinkende munten voor dit onderzoek. Welgeteld: 1.085.006 euro en 90 cent. Maarten van der Weijden koos het onderzoek samen met patiënten, en voor hen kan het onderzoek echt een wereld van verschil maken, legt Vink uit. In 2018 kregen ongeveer 14.000 nieuwe patiënten de diagnose dikkedarmkanker. 

,,Nu krijgen alle patiënten met dikkedarmkanker en uitzaaiingen in de lymfeklieren na de operatie chemotherapie aangeboden. Maar van de tien patiënten die je behandelt, zouden vijf sowieso genezen zijn door de operatie, krijgen drie de ziekte sowieso terug en zijn er twee patiënten die de ziekte niet terugkrijgen omdat je ze die chemo hebt gegeven.’’ Een bloedtest zou kunnen helpen om een betere afweging te maken. ,,Eigenlijk krijgt nu 80 procent van de dikkedarmkankerpatiënten die chemo voor niks,’’ rekent zij de gevolgen van die zwaar belastende behandeling voor. 

Ergste geval

Volledig scherm
Maarten van der Wijden bij zijn aankomst. © ANP

Wat dat in de praktijk betekent? Door de chemo's kunnen de zenuwen beschadigen, waardoor mensen tintelingen krijgen in hun tenen en vingertoppen. ,,Daardoor kunnen mensen bijvoorbeeld de knoopjes van hun overhemd niet meer zelf dichtmaken. In het ergste geval gaat die zenuwpijn nooit meer over.’’ Ook hebben ex-kankerpatiënten vaak te kampen met vermoeidheid. ,,En dat is niet zomaar vermoeidheid,’’ benadrukt Vink. ,,Dat is niet over na een nachtje goed slapen. Dit gaat over een algeheel gebrek aan energie voor alles.’’

Vink hoopt dat zij met collega’s Remond Fijneman van het Antoni van Leeuwenhoek en Veerle Coupé van VUMC de behandeling van dikkedarmkankerpatiënten ‘meer op maat’ kan maken. ,,Met dit onderzoek kan een deel van de darmkankerpatiënten hopelijk een onnodige chemokuur bespaard blijven.’’

Tumorcellen

Volledig scherm
Het gezicht van de zwemmer, die ruim 3,9 miljoen ophaalde, was gezwollen. © ANP

Hoe de test werkt? Sinds kort is het mogelijk om het DNA van tumoren op te sporen in bloed en te analyseren. Met dit door de zwemtocht gefinancierde onderzoek wordt onderzocht of zo’n bloedtest kan voorspellen welke darmkankerpatiënten met lymfeklieruitzaaiingen baat hebben bij aanvullende chemotherapie na operatie. Door het DNA te testen na de operatie, kan onderscheid gemaakt worden tussen darmkankerpatiënten die geen resterende tumorcellen hebben en darmkankerpatiënten die wél resterende tumorcellen hebben. Vink: ,,De eerste groep is ziektevrij, de tweede groep loopt hoog risico op terugkeer van de kanker.’’

Vink is extra verguld met het geld voor het onderzoek, omdat in de wetenschap vaak meer aandacht en geld is voor het ontdekken van bijvoorbeeld nieuwe geneesmiddelen tegen kanker. ,,Onderzoek naar bijwerkingen van medicijnen is nou eenmaal minder sexy, maar kan voor een grote groep patiënten wel een groot verschil maken in hun dagelijks leven.’’