Volledig scherm
De voormalige speelgoed- en natuurwinkel van Josef B. en Gerrit Jan van D. in Zwartsluis, waar de politie ook een inval deed. © Stefan Keukenkamp

Ruinerwold-vader Gerrit Jan van D. 'emigreerde’ in april 2009

Gerrit Jan van D., de vader van het bij Ruinerwold aangetroffen gezin, verdween op 27 april 2009 in Nederland van de radar. Hij liet zich uitschrijven uit de gemeentelijke basisadministratie en meldde dat hij ‘geëmigreerd’ was.

Dat bevestigt het Openbaar Ministerie Noord-Nederland, dat de woordvoering in de zaak heeft overgenomen van de politie.

De politie wil deze dagen ‘ongestoord haar werk doen’ in de afgelegen boerderij waar Van D. (67) maandag met vijf jongvolwassenen, waarschijnlijk zijn kinderen, in een afgesloten ruimte werd gevonden. Ze heeft daarom het luchtruim boven de boerderij gesloten. Het is verboden in de nabije omgeving nog met drones te vliegen, omdat de politie daar ‘last van had’. Journalistenvakbond NVJ is ontstemd en noemt het het ‘een zorgelijke maatregel’.

De plaats delict wordt verder onderzocht én beveiligd. In de afgelopen dagen zijn al meerdere mensen in de kraag gevat die dichter bij de boerderij wilden komen.

Commune in Staphorst

Ook in de omgeving van Staphorst nam de politie gisteren maatregelen. Van D. kocht daar volgens het kadaster in 1997 ruim 55 duizend vierkante meters grond voor 40.077 euro, waar hij volgens de zoon van de vorige eigenaar ‘een commune voor verslaafden’ wilde starten. De Volkskrant publiceerde donderdagavond een verhaal over het terrein, gisteren was het er volgens het OM een komen en gaan van ‘allerlei volk’. Volgens het OM is het terrein afgezet om onbevoegden te weren, onderzoek vindt op die locatie op dit moment niet plaats.

Landelijke en internationale media kwamen de afgelopen week naar Ruinerwold. Buitenlandse journalisten boden meerdere mensen zelfs bedragen van 5000 euro om hun verhaal te doen. Verschillende omwonenden zeggen zich schuldig te voelen dat dit drama zich ongezien, maar zo dichtbij, heeft kunnen voltrekken. De politie was in 2013 al eens op het erf, na een melding dat er een hennepkwekerij zou zitten. Maar de man die opendeed wilde de agenten niet binnenlaten en hoefde dat, omdat het een eerste melding betrof, ook niet te doen.

Messias

In de boerderij trof de politie maandag naast Van D. en vijf van waarschijnlijk zijn kinderen (vier vrouwen en één man tussen de 18 en 25 jaar) ook de Oostenrijker Josef B. (58). Een man die zichzelf ziet als de nieuwe messias. B. en Van D. waren beiden in het verleden volgelingen van de Zuid-Koreaanse sekteleider Sun Myung Moon. Van D. zei in de jaren tachtig ‘signalen’ te hebben ontvangen van een overleden zoon van Moon. Beide mannen worden ervan verdacht de jongeren in de boerderij te hebben mishandeld en van hun vrijheid te hebben beroofd. In ieder geval B. zit zeker nog ruim anderhalve week vast.

Het ondergedoken gezin werd gevonden na zeker negen jaar onzichtbaar te zijn geweest voor autoriteiten. De jongeren zijn nooit ergens geregistreerd. Ze werden gevonden, omdat het zesde en oudste vermoedelijke kind van Van D. zich onlangs twee keer meldde in het café in Ruinerwold en verward om hulp vroeg. Zondagavond belde de kroegbaas de politie, die uitgebreid sprak met deze Jan (25), maar hem ook weer liet gaan. Het OM meldt dat Jan vervolgens maandagochtend om twintig voor acht op de stoep stond van het politiebureau in Meppel. Om vijf voor halftien was de politie bij de boerderij aan de Buitenhuizerweg.

Psychologen

De politie probeert met behulp van psychologen met de jongeren te praten. Ze hebben geen ernstige aandoeningen, heeft een arts geconstateerd. Ze worden gehoord om erachter te komen in hoeverre ze vrijwillig in de boerderij zaten of dat er sprake was van enige vorm van dwang. Aanvankelijk gebeurde dat op een bungalowpark tussen Ruinen en Pesse, maar inmiddels zijn ze verplaatst naar elders. Jan is op een andere locatie ondergebracht.

Hoewel Van D. een aantal jaren geleden een herseninfarct had gehad, leek hij volgens de politie nog wel veel gezag over de jongvolwassenen te hebben. De twee mannen worden vooralsnog niet verdacht van seksueel misbruik. Beide mannen worden wel verdacht van witwassen van tienduizenden euro’s aan contant geld, dat ook in de boerderij lag.

Vijf jaar voordat hij ‘emigreerde’, opende Van D. een speelgoedwinkel in een pand in Zwartsluis dat hij samen met B. huurde. Op de sinds 2010 niet meer aangepaste en inmiddels niet meer actieve website van de winkel stonden teksten over leven in communes, in harmonie met de natuur en over huizen bouwen van stro.

Wie is Gerrit-Jan van D. en hoe kon het zo ver komen? Bekijk deze video: