Volledig scherm
De arrestatie van zeven terreurverdachten na een succesvolle undercoveroperatie in een vakantiepark in Weert, in september vorig jaar. © AP

Politie gaat tientallen keren per jaar undercover

Ondanks kritiek uit de hoek van advocaten en wetenschappers gaat de politie onverminderd door met de inzet van undercoveragenten. Elk jaar worden ze in tientallen onderzoeken ingezet, blijkt uit politiegegevens die deze krant heeft opgevraagd.

Undercoveragenten kwamen tussen 2014 en 2016 in totaal 189 keer in actie. Dat is vergelijkbaar met de jaren daarvoor. Ze infiltreerden in onderzoeken naar onder andere moord, drugshandel en wapenhandel. Ook bij minder zware vergrijpen als corruptie, fraude en witwassen zijn de specialisten van het team Werken Onder Dekmantel (WOD) ingezet.

De kosten van de heimelijke operaties bedroegen ruim 2,5 miljoen euro. De langste undercoveractie duurde drie jaar, zo blijkt uit gegevens die deze krant met een verzoek op de Wet Openbaarheid van Bestuur verkreeg.

De inzet van undercoveragenten is regelmatig succesvol. Zo infiltreerde de politie na de geruchtmakende viervoudige liquidatie in Enschede vorig jaar. Door aan te pappen met een loslippige vriendin van een verdachte peuterde de politie cruciale informatie los.

Oncontroleerbaar

De methode stuit ook op kritiek: advocaten en wetenschappers noemen WOD-trajecten nauwelijks controleerbaar. ,,Undercoveragenten gaan de hele dag op pad. Pas aan het eind van de dag, of soms nog later, beschrijven ze wat er is gezegd en gebeurd. Maar mensen zijn geen cassetterecorders”, zegt advocate Bénédicte Ficq.  

Rechtspsychologen Peter van Koppen en Timothy Moore en advocaten pleiten voor het maken van geluidsopnamen bij WOD-trajecten.

Mister Big-methode

Zelfs bij de omstreden Mister Big-methode, die de politie onder meer gebruikte bij een Kaatsheuvelse moordzaak en de zogeheten Posbankmoord, zei de politie geen geluidsopnames te hebben gemaakt. Bij Mister Big wordt een verdachte ingelijfd in een fictieve criminele organisatie en uiteindelijk tot een bekentenis gedwongen.

De Canadese professor Moore is verbaasd dat in Nederland geen opnames worden gemaakt. Na een gerechtelijke dwaling werd in Canada de Mister Big-methode teruggefloten. ,,De hoogste rechter kwam tot de conclusie dat de methode zo indringend was dat een bekentenis in principe ontoelaatbaar bewijs is. Maar hoe kwam men tot die conclusie? Omdat er opnames waren.” 

Lees ook: Undercoveragenten zetten desnoods marteling in scène (Premium)

  1. Vluchteling uit Bahrein sleept Nederland voor  Europese rechter

    Vluchte­ling uit Bahrein sleept Nederland voor Europese rechter

    Een vluchteling werd door Nederland uitgezet naar Bahrein en kreeg daar levenslang. Nu stapt hij naar de Europese rechter, bevestigt z'n advocaat Flip Schüller, na berichtgeving van NRC. Ali Mohammed al-Showaikh, de asielzoeker die eind oktober door Nederland werd uitgezet en vier maanden later in Bahrein tot levenslang werd veroordeeld, heeft vandaag een klacht ingediend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.