Kan de vlag al uit? En nog zes vragen over de geschrapte eindexamens

videoHet iconische beeld van gymzalen vol over tafeltjes gebogen leerlingen ontbreekt dit jaar. Voor het eerst worden de centrale eindexamens geschrapt. De voorbereidende schoolexamens tellen nu als eindcijfer - als scholen die nog willen afnemen tenminste.

Geen centraal eindexamen, toch een diploma. In deze coronacrisis breekt nood wet. Eindexamenkandidaten vmbo, havo, vwo en gymnasium kunnen volgens onderwijsminister Slob toch ‘een volwaardig diploma’ krijgen, waarmee ze gewoon terechtkunnen op mbo, hogeschool of universiteit.

1. Hoe krijg je een volwaardig diploma als je geen eindexamen hoeft te maken?

Wie slaagt of zakt, wordt nu bepaald op basis van de schoolexamens, de toetsen die gedurende het laatste jaar worden afgenomen. Tellen die normaal voor de helft van het eindcijfer, nu bepalen de schoolexamens 100 procent van het eindcijfer.

2. Ik zit in een eindexamenklas. Kan ik nu stoppen met leren? 

Nee. Volgens minister Arie Slob voor Basis- en Voortgezet Onderwijs kunnen alle eindexamenleerlingen aan het werk blijven - tenzij de school zegt dat je klaar bent. ,,Blijf leren”, stelde de ChristenUnie-bewindsman vandaag bij zijn persconferentie. Scholen die nog schoolexamens moeten afnemen, krijgen daarvoor langer de tijd, zodat zij die veilig kunnen organiseren. Tot begin juni mogen scholen examens afnemen. Het liefst niet fysiek op school, maar op afstand.

3. Hebben de eindexamenkandidaten die hoopten met het eindexamen de cijfers nog op te krikken pech?

Voor hen is het nieuws een domper: die kans krijgen ze niet. Wel kan het zijn dat zij een aantal herkansingsopties krijgen om slechte cijfers alsnog te compenseren. Dat moet nog worden uitgewerkt.

4. Dus de school bepaalt of iemand slaagt of zakt?

Daar komt het wel op neer. Uit de brief die minister Slob vandaag naar de Tweede Kamer stuurde blijkt dat scholen een grote mate van vrijheid krijgen. Zij mogen het programma van toetsing en afsluiting aanpassen en ‘toewerken naar een beeld van de leerling’; dat mag ook op basis van de cijfers en gegevens die tot nu toe bekend zijn. Slob spreekt begrip uit voor scholen die ‘in de huidige situatie’ er niet in slagen nog schoolexamens af te nemen. De beslissing of zij een diploma krijgen, mag dan ook worden genomen aan de hand van de schoolexamens die al werden gemaakt vóór het coronavirus in Nederland uitbrak.

5. Ik zag al vlaggen, kan dat?

Formeel niet. Zelfs op middelbare scholen waar alle schoolexamens al zijn gemaakt, kan dat nog niet officieel worden gemeld. De nieuwe regeling voor slagen of zakken moet immers nog worden gemaakt en het is nog niet bekend hoe leerlingen in beroep kunnen als zij het niet eens zijn met de beslissing van de school. Dat op sommige scholen leraren al met scholieren belden met goed nieuws, daar wil een woordvoerder van Slob niet op ingaan. ,,Wij gaan daar geen uitspraken over doen.”

6. Was er geen gedoe over de schoolexamens?

Ja. Daarom is de beslissing om zo’n groot belang toe te kennen aan de schoolexamens ook opvallend. De Onderwijsinspectie concludeerde vorige maand nog na een een omvangrijk onderzoek dat de schoolexamens bij 70 procent van de onderzochte scholen te wensen overlieten. Zo voldeden de toetsen op de helft van de scholen niet aan de wet omdat bijvoorbeeld niet duidelijk was wat werd getoetst. Dat onderzoek kwam voort uit het diplomadebacle op VMBO Maastricht, waar in 2018 allerlei misstanden met de schoolexamens aan het licht kwamen.

7. Hoe wordt er op het besluit gereageerd?

Grotendeels met begrip en opluchting. De koepel van middelbare scholen, de VO-raad, pleitte gisteren zelf al voor het schrappen van de eindexamens. Zij adviseren scholen om in elk geval tot 6 april, de datum tot wanneer de scholen hoe dan ook zijn gesloten, geen toetsen op school af te nemen. 

Ook scholierenorganisatie LAKS is blij. ,,Onder deze omstandigheden zou de voorbereiding te zeer verstoord worden en zouden er te veel ongelijke situaties tussen scholieren en tussen scholen ontstaan”, vindt voorzitter Pieter Lossie. 

Uit een enquête onder 25.000 eindexamenleerlingen bleek al dat er grote zorgen waren over de eindexamens. Driekwart van de scholieren noemde de voorbereiding via afstandsonderwijs ‘minder goed’ ten opzichte van regulier onderwijs. ,,Natuurlijk is nog niet alles duidelijk. Over de centrale examens is er nu in elk geval geen onzekerheid meer.”

Onrust in onderwijsland

De communicatie over de eindexamens verliep niet helemaal soepel. Het plan was om al maandagavond naar buiten te brengen dat de eindexamens zouden worden geschrapt. Daar werd van afgezien: het kabinet besloot zich in de persconferentie alleen te richten op de nieuwe, aangescherpte maatregelen. 

Daardoor schrokken scholen die maandag net waren begonnen met de klassikale schoolexamens, zich maandagavond een hoedje. Zij hoorde de nieuwe regels: samenkomsten die tot 1 juni verboden zijn, groepen van drie personen of meer mogen niet meer samen over straat en bij mensen thuis mogen ook nog maar maximaal drie mensen op bezoek. Vielen scholen – en vooral, toetsen – daar ook onder?, vroegen schoolleiders, leraren en leerlingen zich af. En hoe valt dat nou te organiseren? 

Met een dag vertraging schepte Slob duidelijkheid: voor de zorg en het onderwijs wordt een uitzondering gemaakt.

Arie Slob over schrappen centrale eindexamens: ‘Blijf je inzetten!’

Volledig scherm
© ANP/Robin van Lonkhuijsen
  1. Gesloten dierenpark in financiële nood biedt dieren ter adoptie aan: ‘Kameel kost 600 euro’

    Gesloten dierenpark in financiële nood biedt dieren ter adoptie aan: ‘Kameel kost 600 euro’

    Kasteelpark Born in Limburg is een reddingsoperatie begonnen. Zonder acute financiële steun stevent het dierenpark, dat al sinds maart noodgedwongen gesloten is als gevolg van de coronacrisis, rechtstreeks af op een faillissement. Meest opvallende actie is de uitgifte van ‘adoptie-aandelen’ waarmee mensen een of meer dieren in het park - van kwartels tot kamelen - een jaar lang kunnen adopteren.
  2. ‘Snelle pc zonder coronavirus’: Marktplaats grijpt in bij ‘smakeloze’ advertenties

    ‘Snelle pc zonder coronavi­rus’: Markt­plaats grijpt in bij ‘smakeloze’ adverten­ties

    Marktplaats heeft de handen vol aan particuliere verkopers en bedrijven die de naam van het coronavirus misbruiken om meer aandacht te krijgen voor hun advertenties. Op de koop-en verkoopsite wemelt het van de advertenties waarin volgens Marktplaats op een ‘smakeloze manier’ een link wordt gelegd met het coronavirus. ,,Wij gaan hier met onze experts kritisch naar kijken”, meldt een woordvoerder aan deze nieuwssite.