Hoogleraar bevestigt: ‘Uitgesloten dat er straling vrijkwam door grote brand Dodewaard’

update/videoHet is uitgesloten dat er bij de brand in de voormalige kernenergiecentrale in Dodewaard, aan het eind van de ochtend, straling is vrijgekomen. Dat zegt hoogleraar Jan Leen Kloosterman van de Technische Universiteit (TU) Delft.

Kloosterman, hoogleraar reactorfysica aan de TU, wijst op de afwezigheid van splijtstof in het gebouw. ,,Alle splijtstof is uit de centrale in Dodewaard verwijderd. Er zijn daar geen directe stralingsbronnen meer. Diep in het gebouw zijn er nog wel geactiveerde delen. Dan heb je het over onderdelen van de voormalige centrale die aan straling hebben blootgestaan: het stalen reactorvat en de betonconstructie er omheen. Die delen, diep in de centrale, zijn ingemetseld en daarmee van de buitenwereld afgesloten. Bovendien gaat het om een lage stralingsdosis die ook snel afneemt. Wij hebben het dan over reactief kortlevende straling. Het is niets voor niets dat het gebouw in 2045 gesloopt kan worden.”

Precieze cijfers heeft hij niet. ,,Dus ik kan niet aangeven of de straling dan al zo ver is afgenomen dat er zonder beschermende maatregelen gesloopt kan worden. Maar die actieve delen zitten nu dus diep in het gebouw en zijn afgeschermd.”

,,De brand is daar niet in de buurt geweest. Alleen bij een hele ernstige langdurige brand waarbij er betondeeltjes van die beschermende koepel in de lucht zouden komen is er kans op straling voor de omgeving. Maar dat was bij deze brand dus niet aan de orde.”

Veiligheidsregio

Er is volgens de Veiligheidsregio geen risico op het vrijkomen van radioactieve straling door de brand. Een woordvoerder van de Veiligheidsregio laat weten dat er zo’n tien gasflessen op het dak lagen. Deze zijn veilig weggehaald. De gasflessen lagen er voor werkzaamheden.

De centrale is al sinds 1997 buiten gebruik, maar nog niet ontmanteld. Alle splijtstofstaven zijn eruit gehaald, de centrale is dichtgemetseld. Het wachten is op de sloop van het betonnen blok langs de Waal. Die is pas gepland in 2045. 

NL-Alert

De brand op het dak van de voormalige kerncentrale ontstond rond het middaguur. Daar waren mensen aan het werk. Rond 15.30 uur waren de bluswerkzaamheden op het dak klaar. Volgens de brandweer heeft alleen het dak schade opgelopen. De binnenkant van het sinds 2003 dichtgemetselde gebouw bleef onaangetast. Er raakte niemand gewond.

De brand heeft geen enkel risico voor omwonenden veroorzaakt. Er was geen groter risico dan bij een normale brand op een dak. Daarom was het niet nodig om alarm te slaan via NL-Alert, meldt burgemeester Jan Kottelenberg van de gemeente Neder-Betuwe waar Dodewaard onder valt. 

Volgens de burgemeester het eerste incident sinds de sluiting van de kerncentrale. Wel zijn er ooit wat gevelplaten weggewaaid. Kottelenberg noemde het optreden van de brandweer “zeer alert”. Het incident wordt nog geëvalueerd.

Geen zorgen

Patrick Meeuwisz woont al ruim 20 jaar recht tegenover de centrale. Dit is de eerste calamiteit die hij meemaakt. ,,Maar een mevrouw van de politie kon ons snel melden dat er niets was om ons zorgen over te maken. Dat de brand enkel in de isolatie zat tussen de wanden in.’’

Woordvoerder Iwan Jacobs van Veiligheidsregio Gelderland-Zuid bevestigt dat. ,,De brand zit in de schil van het gebouw. Er zitten voor de veiligheid nog zoveel lagen achter dat we ons over de gezondheid geen zorgen hoeven te maken.’’

Daarom staat overbuurman Meeuwisz gewoon te kijken naar de bluswerkzaamheden. ,,We zouden een weekend weggaan, maar dat moet even wachten. De omgeving is afgezet.’’

Omwonende Patrick Meeuwisz.
Volledig scherm
Omwonende Patrick Meeuwisz. © DG

Meeuwisz heeft zich nooit zorgen gemaakt over de mogelijke risico’s van de centrale. ,,Ik weet niet beter. Mijn opa en oma woonden hier al voor de centrale er stond. En als er echt iets misgaat, dan hebben ze er in Nijmegen ook last van. Dan zitten wij, zo dichtbij, misschien zelfs nog veiliger.’’

Houd afstand

Meeuwisz is niet de enige die het vuur zag. Het vuur trok veel bekijks. De Veiligheidsregio riep iedereen op om afstand te houden van de brand. Dit om de hulpdiensten voldoende ruimte te geven.

Wie last heeft van rook krijgt het advies ramen en deuren te sluiten en de ventilatie uit te schakelen. Ook roept de politie op aanwijzingen van verkeersregelaars op te volgen en afstand te houden. 

De brand was van ver te zien. Momenteel zijn brandweerlieden bezig met nablussen. Dat gebeurt totdat het isolatiemateriaal definitief niet meer smeult.

Geen straling

Volgens Jan Leen Kloosterman,  hoogleraar reactorfysica aan de TU, is het uitgesloten dat er bij de brand straling is vrijgekomen. ,,Alle splijtstof is uit de centrale verwijderd. Er zijn daar geen directe stralingsbronnen meer. Diep in het gebouw zijn er nog wel geactiveerde delen. Dan heb je het over onderdelen van de voormalige centrale die aan straling hebben blootgestaan. Maar die actieve delen zitten nu dus diep in het gebouw en zijn afgeschermd. De brand is daar niet in de buurt geweest.”

De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) kan melden dat de brandweer metingen heeft verricht. ,,Daarbij is geen straling gemeten. De nucleaire veiligheid en de stralingsbescherming zijn niet in het geding”, zegt een ANVS-woordvoerster.

Een inspecteur van de ANVS is ter plaatse om onderzoek te doen naar de oorzaak van de brand. ,,Dat doen wij altijd bij een incident.” De woordvoerster kan niet zeggen wanneer de resultaten bekend zullen zijn.

Dodewaard heeft geen splijtstof meer, sloop in 2045

De centrale is in 1997 buiten werking gesteld. Het radioactieve materiaal uit de centrale is daarna in fases verwijderd.

De laatste splijtstofstaven zijn in 2003 afgevoerd. Daarna is het centrale deel van de centrale dichtgemetseld en van een zogeheten ‘Veilige Insluiting’ voorzien. Daarbij zijn delen van de centrale die ooit aan radioactieve straling zijn blootgesteld ondergebracht. Die operatie werd in 2005 voltooid.

De veilige insluiting wordt door drie operators permanent bewaakt. Ook is er 24 uur per dag bewaking op het terrein aanwezig. In 2045 is naar verwachting het stralingsniveau in de centrale zelf zo laag dat het gebouw veilig gesloopt kan worden. 

Juridische strijd

Daar is naar schatting 80 miljoen euro voor nodig, maar er is nog onenigheid over wie de rekening moet betalen. De centrale is eigendom van de Gemeenschappelijke Kernenergiecentrale Nederland (GKN). Daarachter zitten energiebedrijven Vattenfall, Engie, Uniper en EPZ.

De Rijksoverheid meent dat die ook voor de kosten op moeten draaien, onder de noemer: de vervuiler betaalt. GKN is het daar niet mee eens. De centrale is in beheer geweest bij de overheid, in een tijd dat kernenergie gangbaar was in ons land.

GKN meent dat ook dat de kosten voor de ontmanteling door de overheid gedragen moeten worden. Er loopt nog een juridische strijd over deze kwestie. 

De brand in de oude kerncentrale.
Volledig scherm
De brand in de oude kerncentrale. © Roland Heitink
De brand bij de centrale in Dodewaard.
Volledig scherm
De brand bij de centrale in Dodewaard. © Theo Renkens
  1. LIVE | Tekort aan handschoenen in zorg, aantal doden in Mexico blijft stijgen

    LIVE | Tekort aan handschoe­nen in zorg, aantal doden in Mexico blijft stijgen

    Nederlanders kunnen vanaf 15 juni weer op vakantie in veel landen binnen Europa. Wel zegt premier Mark Rutte dat mensen de lokale regels in acht moeten blijven nemen: ,,Ga wijs op reis.” Ook is bekendgemaakt dat verpleeghuisbewoners al vanaf 15 juni meerdere bezoekers mogen ontvangen, een maand eerder dan het kabinet zich tot dusver voornam. Ook vandaag houden we je in ons liveblog op de hoogte van alle ontwikkelingen rond het coronavirus. Lees hier het vorige liveblog terug.