Volledig scherm
Wim Salomon van Riesen voor het huis van zijn opa en overgrootvader Goudstikker. © peter van trijen/pix4profs

Zondag 7 mei: Open Joodse Huizendag, 'Ik heet Wim, maar voel mij Salomon'

BERGEN OP ZOOM - In de vroegere woning van zijn grootvader en overgrootvader vertelt Wim Salomon van Riesen (25) zondag het oorlogsverhaal van zijn familie. 'Dit is een deel van mijzelf.'

'Hee, jij bent er toch één van de Joodse familie Goudstikker?' Hoe vaak dat al gevraagd is aan Wim Salomon van Riesen. Het is waar. De 25-jarige Bergenaar is de negende generatie van de Goudstikkers, een Joods ondernemersgeslacht in het Bergse dat bekend is van de vroegere borstelfabriek en de winkel voor stoffen en tapijten in de Lievevrouwestraat. Een familie ook die in de oorlog zwaar te lijden had door de Jodenvervolging door Hitler.

Taboe

Pas in zijn tienerjaren kreeg Wim Salomon besef van zijn Joodse roots en wat er in de oorlog was gebeurd met zijn opa Jules en overgrootvader Isadoor. ,,Thuis werd amper over die tijd gesproken; alsof er een taboe omheen hangt. Ik ben trouwens niet religieus opgevoed, dus het Joods zijn speelde geen rol in mijn leven.''

Toch had Wims moeder Marlies tastbare oorlogsherinneringen in huis. Op zolder stond de 'Joodse kist' met daarin het in 1944 gemaakte valse persoonsbewijs van Isadoor Goudstikker en de brieven die zijn zoon Jules in 1943 stuurde vanuit een studentenkamp in Ommen. Toen Anje van Buuren-Meinardi, gids in de voormalige synagoge van Bergen op Zoom, de Goudstikker-documenten wilde inzien voor haar boek over de geschiedenis van Joodse families in Bergen op Zoom (verschenen in 2013), ging de knop definitief om bij Wim Salomon.

Dubbel

,,Ik wilde meer weten over de geschiedenis van de familie; ben op het internet gaan speuren. Ook voor mij persoonlijk was dat belangrijk. Ik vroeg me steeds meer af wie ik eigenlijk ben en wat mij heeft gevormd. Het voelt dubbel. Ja, ik ben Joods, dat is een deel van mijzelf. Toch hoor ik er tegelijkertijd niet helemaal bij. Mijn naam heeft ook iets dubbels: Wim Salomon. Ik heet Wim, maar ben me steeds meer Salomon gaan voelen. Zo word ik ook het liefst genoemd. Ik draag altijd een ketting met Davidster.''

Volledig scherm
De grootvader en overgrootvader van Wim Salomon: Jules (links) en Isadoor Goudstikker. Op de voorgrond Ria Goudstikker, zus van Jules. © Franka Van Der Rijt

Zondagmiddag is hij terug in de vroegere woning van overgrootvader Isadoor en grootvader Jules aan de Arnoldus Asselbergsstraat 14. Het huis grenst, toeval bestaat niet, aan het hedendaagse Bevrijdingsplantsoentje. Ter gelegenheid van de derde Open Joodse Huizen vertelt Wim Salomon daar om 11.00 en 13.00 uur het oorlogsverhaal van Isadoor en Jules Goudstikker.

Isadoor werd op 30 maart 1944 opgepakt door de Sicherheitsdienst en naar Den Bosch getransporteerd. Na ondervraging werd hij, als door een wonder, toch weer op vrije voeten gesteld. Hij dook onder op een boerderij in het Zeeuwse Rilland-Bath en kreeg via de ondergrondse een vals persoonsbewijs. Toen hij daar niet kon blijven, dook hij opnieuw onder bij vrienden in IJsselmonde.

Zijn zoon Jules, die in Rotterdam studeerde, moest verplicht naar een studentenkamp in Ommen. Van daaruit wachtte de tewerkstelling in Duitsland. Hoe precies weet niemand, maar Jules wist Ommen te ontvluchten en keerde terug naar Bergen op Zoom. Vader en zoon overleefden de oorlog. Maar tenminste vijftien andere Goudstikkers, onder wie het gezin van Isadoors broer Henri, werden vermoord in Auschwitz en Sobibor.

Leed

Wim Salomon draagt de familiegeschiedenis graag uit. Het voelt als een mooi gebaar aan bloedverwanten die hij nooit heeft gekend. Ook opa Jules was al overleden toen hij geboren werd. Jules Goudstikker kwam samen met zijn vrouw Marietje op 27 maart 1977 om het leven bij de verwoestende vliegtuigcrash op Tenerife waar een KLM-toestel in botsing kwam met een vliegtuig van Pan Am. Alsof de familie geen leed bespaard mag blijven.

Toch laat de jonge Bergenaar zich niet ontmoedigen. Hij is niet bang om zijn Joodse komaf publiekelijk te delen. ,,Ik voel mij prettig en word nergens door gehinderd.''

In samenwerking met indebuurt Bergen op Zoom