Volledig scherm
Apothekers-assistent Gera Kersjes van de Bravis ziekenhuisapotheek druk in de weer met het gereedmaken, verzamelen en controleren van medicatie voor cliënten van zorginstellingen in de regio. © Tonny Presser © 2018

Ziekenhuisapotheken kampen met chronisch gebrek aan medicijnen: 'Een drama'

BERGEN OP ZOOM - Ziekenhuizen kampen dagelijks met een tekort aan geneesmiddelen. Het is een spannende operatie om te zorgen dat patiënten krijgen wat ze nodig hebben. ,,We redden het net."

Het is nog geen Wall Street, maar in de ziekenhuisapotheek kan het er hectisch aan toe gaan: is er nog locaal anestheticum voor de komende operaties, waar halen we voldoende amoxicilline-injecties vandaan, wie kan er nog ropivacaine leveren? 

Drama

Volledig scherm
Jaarlijks gaat in de ziekenhuisapotheek van Bravis voor 25 miljoen euro aan medicijnen om. Er ligt voor een miljoen euro aan voorraad opgeslagen. © Tonny Presser © 2018

Dit is aan de orde van de dag, in alle tachtig Nederlandse ziekenhuisapotheken, dus ook in het Bravis ziekenhuis. ,,Een drama", verzucht ziekenhuisapotheker Esther Vossebeld. ,,Soms worden we daar best zenuwachtig van. Je kunt niet toveren. Alternatieven zijn soms voor de ene cliënt wel bruikbaar, maar voor een ander met exact dezelfde klachten niet. Dikwijls hebben we met een levertijd van een half jaar te maken."

Met haar collega's Wilma Wijnands en Melanie Schupp is Vossebeld deze doorsnee werkdag al voor de derde keer in spoedberaad om medicijnen te vinden. Leveranciers die hun afspraken niet nakomen, ampullen die vernietigd moeten worden omdat haarscheurtjes zijn ontdekt, vertraging in het buitenland, partijen die  zelfs plotseling opgekocht blijken te zijn door op dollars beluste tussenhandelaren die doorverkopen aan de hoogste bieders... 

Volledig scherm
Drie van de acht Bravis-ziekenhuisapothekers: Melanie Schupp, Wilma Wijnands en Esther Vossebeld (vlnr). © Bravis

Chronisch

En zo zijn er nog tig redenen waarom ze in de ziekenhuisapotheek al jaren chronische last met medicijnen hebben waarvoor hét recept nog steeds niet is gevonden.

,,Het eerste dat ziekenhuisapothekers en ik 's morgens doen, is op farmanco.nl kijken", meldt Caspar van Loosen, beleidsadviseur geneesmiddelen management bij de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuis Apothekers (NVZA). De website laat zien aan welk geneesmiddel op dat moment een tekort is. 

Volledig scherm
Apothekersassistent Marian Akker maakt medicatie gereed voor ziekenhuispatiënten van Bravis. © Tonny Presser © 2018

Wat is er wel, wat is er niet, waar dreigt een tekort, wie kan eventueel een vervangend middel leveren en wanneer zou dat dan zijn? ,,Daar gaat een dag, anderhalve dag per week in een ziekenhuisapotheek mee verloren", kent Van Loosen zijn leden. 

Frustrerend

Vertel de dames in Bravis wat. Met acht apothekers en zeventig part time medewerkers gaan ze dagelijks met zo'n 1.700 verschillende medicijnen om. Van doosjes Movicolon om te kunnen poepen tot uitzonderlijke en kostbare medicatie voor oncologiepatiënten die op maat wordt geprepareerd. ,,Maar waar het tekort ontstaat, weet niemand vooruit. Dat is een frustrerend deel van ons mooie vak", bekent Schupp. 

Collega's Vossebeld en Wijnands knikken. ,,Wij turven continu. Behandelingen worden een enkele keer uitgesteld. In principe worden sommige behandelingen uit veiligheid pas gepland als we zeker weten dat alle benodigde medicatie in huis is. Tot nu toe redden we het net, zal de cliënt daar niets van merken. Maar het blijft schipperen."

Dat beaamt ook NVZA-beleidsadviseur Van Loosen. Hij kent nog geen gevallen waarin het is misgegaan en looft de vindingrijkheid van ziekenhuisapothekers. ,,Zij doen er alles aan ervoor te zorgen dat de patiënt geen enkele hinder van geneesmiddelentekort ondervindt. Het grote publiek weet dat niet."

Volledig scherm
De Ziekenhuisapotheek Bravis heeft drie afdelingen: die voor de patiënten in de ziekenhuizen en die voor instellingen buitenaf. © Tonny Presser © 2018

Wat de NVZA betreft, moeten de oorzaken vooral in Europees verband worden aangepakt. ,,Landen zitten als het om geneesmiddelen gaat niet op één lijn, ze beslissen allemaal afzonderlijk. We hebben het inmiddels echter over een wereldmarkt waarin letterlijk veel buiten ons om gaat. We moeten ervoor zorgen dat een Europese industrie overeind blijft, nu meer en meer producten uit landen als China en India komen, wat de keten kwetsbaarder maakt."

Van Loosen wijst erop dat leveranciers bij leveringsproblemen beboet kunnen worden tot 450.000 euro per overtreding. Ook is er inmiddels een meldpunt voor klachten over tekorten. Voor de NVZA is het dagelijks werk om met alle partijen samen te werken aan het opvangen en oplossen van gebreken. 

Volledig scherm
In de ziekenhuisapotheek wordt dagelijks de status gecheckt van cliënten in het ziekenhuis en die van bewoners van de zorginstellingen tanteLouise en cliënten van GGZ West Noord-Brabant. © Tonny Presser © 2018

Budget 

Maar daarmee zijn de praktische problemen van Bravis niet opgelost. De apothekers werken met beperkte budgetten. De Raad van Bestuur telt mee. ,,Wij kunnen niet zomaar de voorraden verhogen. Hamsteren mag sowieso niet, want dan zou je andere apotheken en hun patiënten kunnen duperen. We mogen uit veiligheidsaspect zelfs niet ruilen. Dus kijk je steeds wie nog wat in huis heeft, oriënteren we bij groothandels, bellen zelf fabrikanten en kijken we ook in het buitenland. Dat vreet energie die eigenlijk op zorg gericht zou moeten zijn."

Vroeger produceerden ziekenhuizen nog zelf merkloze medicijnen, maar die tijd is voorbij. Omdat de farmaceutische industrie goedkoper is, maar ook omdat wetgever en Inspectie hoge eisen stellen. Bijkomend probleem is dat in de handel soms alternatieve geneesmiddelen voorradig zijn die juist niet door zorgverzekeraars worden vergoed omdat ze nu eenmaal duurder uitpakken." 

Wasmiddel

De farmaceutische industrie lijkt soms op de markt voor wasmiddelen, ervaren de ziekenhuizen. Zoals Unilever zelf tal van concurrerende merken in de schappen zet, doen grote medicijnproducenten dat ook. ,,Soms is een bepaald middel ineens enorm populair. Bijvoorbeeld tegen reuma of psoriasis. Dan wil de hele wereld die middelen hebben, maar blijkt dat nieuwe productie pas in het tweede kwartaal is gepland. Moet je gewoon lijdzaam wachten."

Kapitale operatie
* Bravis heeft twee ziekenhuizen, in Bergen op Zoom en Roosendaal. De Ziekenhuisapotheek van Bravis heeft drie afdelingen: voor de ziekenhuizen zelf en voor enkele instellingen in de omgeving. * Het betreft medicatie van bewoners van de verpleeghuizen van tanteLouise en de cliënten van de Geestelijke GezondheidsZorg in West-Brabant. * In dit ziekenhuis gaat jaarlijks voor 25 miljoen euro aan medicijnen om, waarvan 1 miljoen euro aan voorraad. * 8 apothekers en 70 medewerkers in loondienst van Bravis verwerken een assortiment van 1.700 verschillende soorten medicijnen van zo'n 50 verschillende leveranciers. * Die pillen, poeders, drankjes en spuiten gaan dagelijks totaal naar ongeveer 1.800 cliënten in het ziekenhuis en daarbuiten. * De apotheekmedewerkers checken dagelijks de medicatie per cliënt. Voor een bewoner van een verpleeghuis verandert die niet zo vaak, maar gemiddeld wijzigt de farmaceutische zorg van een ziekenhuispatiënt 3 keer per dag.

BN DeStem gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Bergen op Zoom