Vraag wie de meest kleurrijke Nederlandse scheidsrechter van de afgelopen vijftig jaar is en een meerderheid zal zeggen: Frans Derks. Zo iemand verdient een biografie.
Zelfs twee! Veel eerder al werd het boek Frans Derks ziet het anders uitgebracht, vandaag verschijnt van de hand van auteur André Hoogeboom Op z'n Frans.Tweehonderd pagina's boordevol anekdotes over de markante carrière van de in Vaals geboren Bredanaar, die ooit per ongeluk belandde bij een zomeravondvoetbalpotje tussen barkeepers en slagers en daar een scheidsrechtersfluit in zijn handen gedrukt kreeg.
Het begin van een loopbaan, waarin hij tussen 1962 en 1978 arbiter in het betaalde voetbal was.
Frans Derks: een eeuwig jonge vlegel, filantroop, zakenman, man van de wereld, bestuurder, eigenwijze donder en een ijdeltuit, die zijn wedstrijden floot in een door Frans Molenaar ontworpen jumpsuit met ultra-kort broekje en een kittig lederen riempje.
Hoogeboom heeft een mooie omschrijving van de manier waarop Derks wedstrijden leidde:
'Hij flierefloot zijn wedstrijden.'
Wars van door de KNVB of FIFA opgelegde regeltjes deed Derks het op zijn manier. Waarbij hij probeerde zo min mogelijk te fluiten en de kaarten op zak te houden. Reden waarom hij door de voetballers op handen gedragen werd, maar sommige bobo's zijn bloed wel konden drinken en hem - vanwege zijn gedrag en uitspraken - diverse keren schorsten, waardoor hij zelfs het WK van 1978 in Argentinië misliep.
Het boek leest lekker weg vanwege het anekdotische karakter, al irriteert het dat de scribent zich met een randstedelijk enge blik verwondert over de levensstijl van Derks. Omdat Derks een column had in Het Parool en regelmatig op stap ging met Mokumse voetballers schrijft Hoogeboom: 'Een ras-Brabander was doorgedrongen tot het epi-centrum van de Amsterdamse grachtengordel. Op zich al een opmerkelijke prestatie.'
Slaat natuurlijk als een tang op het hangbuikzwijntje van dierenvriend Frans Derks.
Ander minpuntje is dat de eindredactie wat betreft feitelijkheden met de franse slag gedaan is.
Feyenoord - Holland Sport eindigde op 10 mei 1970 in 8-2, niet in 8-1. Titelhouder Ajax werd in 1973 niet uitgeschakeld in de Europa Cup I door CSKA Moskou, maar door CSKA Sofia. VVV kan in 1971 nooit tegen meewerkend kampioen Feyenoord degradatie uit de eredivisie voorkomen hebben, want de Limburgers speelden toen tweede divisie. En de bekerfinale 1974 was PSV - NAC, niet FC Den Haag - FC Twente. Enzovoorts.
Derks' inspanningen voor de Bredase volleybalclub Brevok, die onder zijn voorzitterschap nummer twee van Nederland werd bij de mannen, komen er wat bekaaid af. Net zoals de roemruchte periode - medio jaren '80 - waarin hij NAC bijna hoogst persoonlijk voor een faillissement behoedde.
Overeind blijft desondanks een weliswaar af en toe naar een hagiografie neigend, maar toch interessant boek, waarin Derks zijn mening mag geven over onder meer het belang van de eerste divisie, de hedendaagse arbitrage en spreekkoren: 'Ik heb het woord hondenlul nooit als beledigend ervaren. Kom nou: voetbal is een volkssport. Ik beschouwde het als een koosnaampje.'
Ook leren we dat Frans Derks, ambassadeur van het daklozenvoetbal, ooit door CDA-kopstuk Piet Steenkamp gepolst is om in de Tweede Kamer zitting te nemen. Waarop hij antwoordde dat hij alleen genoegen zou nemen met de functie van minister van Economische Zaken.
Frans Derks ten voeten uit...
'Op z'n Frans, biografie Frans Derks' - auteur: André Hoogeboom; uitg. De Boekenmakers, 200 blz.; € 18,95
