Jan Bedaf bij de gedenksteen van de suikerindustrie.
Volledig scherm
Jan Bedaf bij de gedenksteen van de suikerindustrie. © Peter van Trijen/Pix4Profs

Suikergeschiedenis voor nageslacht bewaren

OUDENBOSCH - Voor de foto loodst heemkring-voorzitter Jan Bedaf de veertig kilo zware arduinen gedenksteen vanuit het dorpsmuseum tot bij de dondersteen bij de toegangspoort. Het opschrift op de steen luidt: 'de eerste steen gelegd door H.P. Binck, april 1872'.

Beide keien lijken op het eerste gezicht niks met elkaar te maken te hebben, maar Bedaf ziet een verband. ,,Beide stenen liggen weliswaar in Oudenbosch, maar komen oorspronkelijk uit Gastel. De donderkei is door ene Akkermans ooit richting Oudenbosch gebracht en de suikerfabriek Daverveldt en Binck stond weliswaar tegen de Oudenbossche haven aan, maar het was toch nog Gastels grondgebied. Dat had voor de herindeling een enorme oppervlakte. Oudenbosch was wel dicht bebouwd, maar lang niet zo uitgestrekt.''

Waarom praten over deze historische keien. Welnu, de geschiedenis van de suikerindustrie komt opnieuw tot leven nu de bouwbedrijf Van Agtmaal de volgende fase van het Havenplan aan het invullen is. De aannemer stuitte daarbij op de oude toegangspoort van de beetwortelsuikerfabriek Daverveldt en Binck. Toen het ijzeren hekwerk met de gemetselde poorten vanwege het nieuwe parkeerterrein dreigde te sneuvelen, sprong heemkundekring Broeder Christophoor op de bres. Bedaf: ,,Het is maar zelden dat we de gemeente aanspreken. Over het algemeen heeft het college voldoende historisch besef.''

De ijzeren poort lag Bedaf c.s. echter na aan het hart. Samen met de uit 1872 stammende oprichtingssteen kon er iets van de suikergeschiedenis bewaard blijven. ,,Naast deze fabriek stonden er in de Oudenbossche haven nog twee suikerfabrieken. Die zorgden voor een enorme werkgelegenheid, want samen hadden ze liefst 690 fabrieksarbeiders inclusief de zestig Willebrordse vrouwen die met rieten manden de bietenschepen losten. Ze kwamen 's ochtends in alle vroegte te voet en gingen 's avonds ook weer zo huiswaarts. Onvoorstelbaar eigenlijk.''

Bedaf wijst op de reuring die de fabrieken gaven. Alleen al in 1896 bezochten 3332 schepen de Oudenbossche haven samen goed voor een inhoud van 210.000 ton aan bieten. Om die bedrijvigheid te behouden voor het nageslacht pleit de kring voor het behoud van de ijzeren poort met gemetselde kolommen. Wethouder Hans Wierikx denkt graag mee, maar de poort zal wel verplaatst moeten worden. ,,We plaatsen ze zo lang in depot en gaan samen met de kring op zoek naar een geschikte plek in het havengebied. Daar kan ook de steen komen.'' Discussie over het grondgebied hoeft niet langer gevoerd te worden. Het is nu allemaal Halderberge.