Volledig scherm
Benelux-Hondekop © Richard Gesell

Spoorfanaten redden laatste Benelux-Hondekop

ROOSENDAAL - Kippenvel bij treinfanaten. Binnenkort keert de Benelux-Hondekop terug. Vergane glorie die weer gaat glimmen.

Dertig jaar lang keek niemand naar hem om. De 220.902 stond te vergaan in een Leuvense loods van de Belgische spoorwegen, de NMBS. Sinds 1987, toen de Benelux-Hondekop definitief uit de internationale dienstregeling tussen Amsterdam en Brussel werd genomen. Om het uur verscheen het donkerblauwe treinstel in die jaren op het station van grensplaats Roosendaal, toen nog dé Spoorstad van het Zuiden. Daarna kwam er een nieuwe Benelux-trein, een gele, en belandde de oude Hondekop, voor kenners de Mat'57, in de vergetelheid.

Roestig

Volledig scherm
Toen in de Benelux-Hondekop de koffie nog echt uitgeserveerd werd door Wagon-Lits. © collectie Spoorwegmuseum

Maar dat wordt allemaal anders. Eind deze week trekken spoorfanaten het roestige treinstel 's nachts met een gangetje van veertig kilometer per uur van Leuven naar Roosendaal. In de ook al historische Locloods aldaar wordt de vijftig meter lange trein de komende weken provisorisch opgelapt om vervolgens in Amersfoort tot in de puntjes precies gerestaureerd te worden. 

Nou en? Is dat zo bijzonder? ,,Hartstikke bijzonder", brullen de bekende radio- en televisiemakers Erik de Zwart en Paul van der Lugt in koor. ,,Er waren ooit twaalf Benelux Hondekoppen in beide landen. Maar er zijn er elf gesloopt en de 220.902 is de enige die is overgebleven. Die móeten we redden."

Zij zijn treingek én uithangbord van de gelijknamige stichting. Die heeft al een gewone, groene Hondekop-vier in bezit, de 766 die vorig jaar nog duizenden enthousiaste West-Brabanders vervoerde ter gelegenheid van de opening van het nieuwe Bredase station. Erik de Zwart: ,,We gaan ook de Benelux-Hondekop opknappen zodat hij weer inzetbaar is en dan als vanouds met deze trein over de spoorwegnetten van België en Nederland rijden."

Tijdperk

Want dat was in 1957 het meest bijzondere aan dit tweedelige treinstel. Dat het staaltje vernuft met zijn typerende neus zowel op 1.500 volt in Nederland als op 3.000 volt in België technisch gewoon bleef bollen. Paul van der Lugt: ,,Dit is niet zomaar een trein. Het casco werd gebouwd bij Werkspoor in Nederland, de Belgen deden de elektrische installaties. De Benelux-Hondekop markeert een tijdperk, is geo-politieke geschiedenis, staat symbool voor de Europese eenwording.  Daarnaast is het ook gewoon een mooie trein.  Met als extra bijzonderheid dat hij aan beide kanten een motorwagen heeft, zodat je hem niet hoefde te keren om retour te gaan. De machinist kon gewoon naar de cabine aan de andere kant lopen."

De stichting Hondekop betaalde na lang onderhandelen met de NMBS zo'n tien mille voor het blauwe tweedehandsje van 115.000 kilo. Het tweewagen-treinstel  wordt de komende weken aangepakt door het bedrijf Spoorijzer Roosendaal, in de Locloods aan de Bosstraat. Directeur Marco van Tol van dat bedrijf over 'zijn' karwei: ,,We weten niet precies wanneer ie komt. Dat moet in de spoorregeling passen. Daarna maken we onder andere de draaistellen en de remleidingen technisch zo in orde dat hij Nederlandse toekenning krijgt."

Werktent

Als de klus in Roosendaal is geklaard, gaat het blauwe gevaarte richting Amersfoort. Daar huurt de stichting Hondekop rails van de NS en kunnen de vele vrijwilligers volledig hun enthousiaste gang gaan. De kosten die zij daar in een grote werktent aan de 220.902 maken, zijn voor rekening van een groep sponsoren, vertelt Paul van der Lugt.  Hij schat de renovatiekosten op een 'paar ton'. ,,Hondekop heeft een sponsorfonds, maar proberen ook Europese subsidiepotten aan te spreken. Moet lukken. Per slot van rekening praten we over Europese spoorweghistorie."

Luxemburg te steil

Van de Benelux-Hondekop (blauw met een gele baan onder de ramen) zijn eind jaren vijftig in totaal twaalf exemplaren gemaakt. Nederland bezat er acht, België vier. 

Het tweedelige treinstel woog 115 ton en was 50,4 meter lang. In de eerste klasse waren 24 zitplaatsen, in de tweede klasse tachtig. En er waren 14 klapzittingen. 

De internationale trein werd officieel op 18 september 1957 in gebruik genomen. Uit Brussel en Amsterdam vertrokken die dag twee feesttreinen die op grensstation Roosendaal aan elkaar werden gekoppeld. 

Saillant detail is dat de Benelux-Hondekop nooit aan de 'lux'van Luxemburg heeft voldaan. Ze hebben het een paar keer geprobeerd, maar de heuvels  van het groothertogdom bleken een te steile horde.

Volledig scherm
Benelux-Hondecop 220.902 © Stichting Hondekop
Volledig scherm
Benelux-Hondekop 220.902 © Stichting Hondekop
Volledig scherm
Benelux-Hondekop 220.902 © Stichting Hondekop
Volledig scherm
1957. Begin internationale dienstregeling Amsterdam-Brussel VV. © collectie Spoorwegmuseum
Volledig scherm
© collectie Spoorwegmuseum
Volledig scherm
Erik de Zwart: 'Benelux Hondekop móet behouden blijven' © Pim Ras Fotografie