Kunstwerk van Jaap Boekhout in de tuin van Hooge Platen in Breskens.foto Camile Schelstraete
Een van de charmes die het mogen schrijven van deze rubriek zo aantrekkelijk maakt, is het zwerven.
Het zoeken en vinden van een monument, een gedenksteen of een kunstwerk en de verhalen er rond. Jezelf afvragen: heb ik wel eens door die straat gelopen? Ben ik ooit langs die boerderij gereden? Welk geschikt onderwerp voor deze rubriek zit er achter de voordeur van dat openbare gebouw? Zwervend door West-Zeeuws-
Vlaanderen duikt bij een gedenkteken, een beeld of een beeldengroep nogal eens de naam Jaap Boekhout op. Dat prikkelt de nieuwsgierigheid. Wie is die man? We treffen hem in zijn woonplaats Breskens. "Al ben ik, door het beroep van mijn vader, geboren in Nieuw- en Sint-Joosland, getogen ben ik in Breskens en al mijn voorouders waren West-Zeeuws-Vlamingen. Steenzetters en dijkwerkers. In Groede Podium, in het Educatief Centrum, hangt mijn 'Ode aan de steenzetters en dijkwerkers'. Niet alleen omdat mijn opa een van hen was, maar zonder die mensen zou er geen West-Zeeuws-Vlaanderen zijn."
Na de middelbare school was er één grote wens: naar de kunstacademie. Dat bood echter te weinig perspectief op een goede toekomst. Op advies van de Middelburgse kunstenaar Hans Heeren werd 't het eertijds befaamde Zeeuws Technisch Instituut in Goes. "Daar leer je ook tekenen!"
In feite was het een opleiding in de weg- en waterbouwkunde, tot het diploma Zeeland, een zeer bekend en begeerd document in die kringen. Technicus dus, aangevuld met een opleiding cultuurtechniek, het inrichten van het landschap.
De mannen waar in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw de natuurbeschermers zo bang voor waren. Het hele landschap ingericht ten behoeve van de landbouw: rechte kavels, rechte sloten, niet breder dan strikt noodzakelijk. Dat kost immers alleen maar grond. Maar wel zo dat de gevallen neerslag bij wijze van spreken binnen het uur in het buitenwater geloosd moest zijn. Natuur, landschap en het streekeigene als ondergeschoven kinderen. Boekhout was eerst werkzaam bij de Polder Walcheren, daarna terug naar het land van zijn voorouders, naar waterschap Het Vrije van Sluis. Hij begon als technisch ambtenaar, na het vertrek van de Groninger ir. Uildriks was hij hoofd van de technische dienst. Leider van een team dat de technische taken van een waterschap vorm moet geven. Wel land inrichten, maar met oog voor de charmes en het eigene van de streek. Je kon het zien.
Lang voor we Boekhout leerden kennen, vonden we al dat de wegbermen in het westelijk deel van Zeeuws-Vlaanderen mooier zijn dan die in het oosten. Ze zijn immers veel rijker aan bloemplanten. Een kwestie van een genuanceerd beheer.
Of, zoals hij het zelf eens verwoordde ten tijde van de ingrijpende dijkversterkingen na de Watersnood van 1953: "Onze veiligheid mag er best aantrekkelijk uitzien." Dat leidde ondermeer tot de aanleg van binnendijkse duintjes aan de West-Zeeuws-Vlaamse kust. Maar, de kriebels om behalve op technisch ook op artistiek vlak creatief te kunnen zijn, bleven bestaan. In een negen jaar durende cursus aan de Academie voor Schone Kunsten in Eeklo werd hij gevormd in de monumentale sierkunst. Hij werkt echter niet alleen monumentaal. Hij tekent, en schildert in een eigen stijl, geometrisch-abstract, ofwel: hoe kun je met vierkantjes een bol rond krijgen?
Figuratief werk van zijn hand is er weinig en tegenwoordig noemt hij zijn stijl beschouwend-mediterend, vervagende, maar toch herkenbare landschappen. Daarnaast maakt hij ook klein-plastieken uit steen en metaal. Het monumentale werk van hem zien we in de open ruimte. In 1970 ontwierp hij het wapen voor de nieuwe gemeente Oostburg en kreeg hij het verzoek om het groot uit te werken. Hij maakte het eigenhandig uit hechthout en het siert nog steeds de voorgevel van het raadhuis.
Een werk van brons en beton staat in Zuidzande. Het stamt uit 1975 toen de Algemene Woningbouwvereniging West- Zeeuws-Vlaanderen de duizendste woning in de periode 1960-1975 liet bouwen. Voor het kantoor van Aannemingsbedrijf Leenhouts in Sluis staat in staal op een gemetselde sokkel het (ongesigneerde) beeld 'Installatie Ondernemingsraad'. De Zeeuwse waterschappen, in 1982 nog acht in getal, met hun taken kregen vorm op een plaquette die voorheen het gebouw van Provinciale Waterstaat in Middelburg sierde.
Het Ecoversum, een verweving van ecologie, de onderlinge relaties in de natuur, en het universum, het heelal, uitgevoerd in beton en staal, kreeg in 1989 een plaats op de RWZI bij Nummer Een.
Noemen we nog het monument in de voormalige spuikom van Hoofdplaat 'De Werkende Mens' bij Nieuwe Sluis als het sluitstuk van de dijkverzwaringswerken. In Sluis een hand van Hans Wiegel die het stadje de helpende hand bood om zelfstandig te blijven (1997). Noch Wiegel noch het monument hebben het beoogde doel bereikt.
De Bolder bij het gelijknamige wooncomplex in Breskens; de entourage rond het Vredesmonument in Cadzand en de Haaientand in Cadzand-Bad. Het Vissersmonument in Breskens, Speelobject De Keure in Sluis en daar, op de Markt, het Oorlogsmonument. Als laatste, gerealiseerd in 2006: 'Vrij zijn in verbondenheid' in de tuin van de woonvoorziening Hooge Platen in Breskens.
Het tehuis is genoemd naar de Hooge Platen in de Westerschelde. Wat zie je daar? Water, zand met vegetatie en vogels, 'zêêveugels', meeuwen. Dat geeft het beeld weer. Boekhout ontwierp het geheel, het werk in roestvrij staal werd uitgevoerd door het constructiebedrijf Van Vugt uit Breskens.
Met dank aan J. Boekhout te Breskens.
