Marius Broos voor de ingang van het NS-station in Roosendaal. 'Dit station blijft vooral uiterlijk van belang. Het is monumentaal en herinnert aan grote Roosendaalse spoortijden. Het zijn nu met name studenten die van de treinen gebruik maken.' foto Peter van Trijen/het fotoburo
Met het station en het spoor van Roosendaal is van alles aan de hand. De gebouwen worden gerestaureerd en de rails worden minder bereden. Met wie kunnen we daar beter over praten dan met de Roosendaler Marius Broos, een autoriteit op het gebied van alles dat met treinen te maken heeft.
Roosendaal. Hier stopten legendarische treinen als l'Etoile du Nord (Amsterdam-Parijs), l'Oiseau Bleu (Den Haag-Basel), Ile de France (Parijs-Amsterdam), en Edelweiss (Amsterdam-Zürich). Posters in het hotel, Goderie, pal tegenover de hoofdingang, herinneren daar nog aan. Een betere plek om met Marius Broos af te spreken, is er niet. Want de stationsrestauratie is niet meer. Gesloten. Ook al.
Broos is net terug van vakantie. In Frankrijk zag hij oude kastelen langs Loire en Cher, en gluurde hij intussen, vanzelfsprekend, ook naar Frans spoor en Franse stations. "Vindt mijn vrouw helemaal niet erg." Hij is er een beetje verdrietig van geworden. Want, zo is zijn conclusie,: "De Fransen hebben alles op de TGV (de Nederlandse HSL) gezet.
Daarnáást stelt het spoor niks meer voor. En het goederenvervoer al helemáál niet. Tja, als je altijd aan het staken bent, verlies je je identiteit. De vakbonden zijn daar tot in de directies van de spoorwegmaatschappijen vertegenwoordigd. Dat is de doodsteek. Iets dergelijks zie je trouwens in België, Wallonië met name. Het goederenvervoer blijft daar ook weg. Logisch. Weg van de Voerstreek. Weg van dat gruwelijke Luik."
- Zitten we meteen middenin een interessant thema. Want de situatie in Wallonië en Frankrijk heeft natuurlijk ook zijn weerslag op het goederenvervoer door Roosendaal.
"Ja, al lang. Vergeleken met 1992 is dat goederenvervoer gehalveerd. Er komt nog wel eens wat door van Sloe richting Antwerpen of Zeebrugge. Maar soms ook hele dagen niks. Hoor je 's nachts nog veel treinen? Nee. Daar is geen noodzaak meer toe. Er is overdag ruimte genoeg op het spoor. Vanaf Antwerpen richting Duitsland wil hier ook nog wel eens wat langskomen, omdat ze niet door Wallonië willen.
Maar het goederenvervoer door Roosendaal stelt weinig meer voor. Ook al omdat het in Wallonië en Frankrijk ophoudt. Van Frankrijk naar Spanje is er zelfs helemaal geen goederenvervoer over het spo0r meer. Gaat alles over de weg en over water. Dit in tegenstelling tot het vervoer vanuit Rotterdam over de Betuweroute naar het Roergebied.
Maar dat komt hier dus niet. Nee, het goederenvervoer door de stad wordt al jaren zwaar overdreven. Een paar treintjes per dag nog, tien tot twaalf per richting, en dat is dan nog heel veel."
- Maar toch ook wel veel wagons met gevaarlijke stoffen
"Zeshonderd wagons per jaar. Wat is dat nou? Er gaat veel meer over de weg en over het water. Van het totale goederenververvoer in Nederland gaat zestig procent over het water en 37 procent over de weg. Maar drie procent dus over het spoor."
Treinen, spoor, dat is toch pure romantiek. Maar je klinkt niet als een romanticus. Eerder als een realist.
"Zo voel ik me ook. Je moet helder zijn. De waarheid. Dingen zijn zoals ze zijn. Anders niet. Geen poppenkast. Knap ik op af. Tuurlijk had ik vroeger ook een modelspoortrein, van Märklin. Maar op een gegeven moment zit je in het grote werk, dan zie je de afwijkingen in het modelspoor, de concessies ter wille van de prijs en de commercie, het was meteen afgelopen."
- Afgelopen is het nu ook met Roosendaal als spoorstad.
"Dat is het al lang, hoor. Die slogan is erg belegen, een kreet uit vroegere tijden. Slaat nergens meer op. Er zijn zoveel spoorsteden in Nederland. Utrecht met name. Toen veertig jaar geleden de douane werd gesplitst en het hier stopte, toen was het feitelijk al gedaan en werd Roosendaal van minder belang. Het spoor heeft Roosendaal naamsbekendheid gegeven, in veel vroegere tijden, en sociaal-democratie binnengebracht.
Al werden die protestanten uit de Randstad door de katholieken met de nek aangekeken en uitgejouwd. Het station is nu vooral uiterlijk van belang. Als monument. Het is natuurlijk prachtig en het is goed dat het, met Essentgelden van de provincie, wordt gerestaureerd. Een goede verbinding met Antwerpen en Brussel zie ik straks, als de Beneluxlijn wordt opgeheven nadat de HSL volledig gaat draaien, niet zitten.
Want dat dient het commercieel belang niet. Parallelverbindingen worden zoveel mogelijk vermeden om zoveel mogelijk reizigers in de HSL te krijgen. Breda wordt er als treinstad niet belangrijker door. Want de HSL Amsterdam-Parijs stopt er niet. Breda krijgt een shuttleverbinding. Mensen moeten dus overstappen. In Rotterdam, of in Antwerpen. En mensen stappen niet graag over.
Voor Roosendaal blijft vooral het studentenvervoer van belang. Omdat hier weinig of geen hogere beroepsopleidingen zijn, zie je veel studenten, naar Tilburg, Eindhoven en Breda of nog verder, pendelen. Tot een uur of negen 's morgens zijn de treinen vol. Dan komen de senioren, en daarna wordt het stiller."
Steeds stiller.
Naam: Marius Broos
Leeftijd: 59 jaar
Geboorteplaats: Rucphen
Woonplaats: Roosendaal
Is: landmeetkundige bij het kadaster
Fascinatie: alles wat met treinen en spoor te maken heeft
Publicaties: tientallen artikelen, acht boeken waaronder standaardwerk ‘Roosendaal, een spoorwegknooppunt als ’s lands voorportaal naar het zuiden’, ook wel ‘De Grote Broos’ genoemd.
