Oud-koster Jan Dircken bij het beeld van de H. Blasius in de katholieke kerk van Rucphen. De gekruiste kaarsen, die Dircken in de hand heeft, worden gebruikt om de Blasiuszegen uit te reiken. foto's Jan van Zuilen ;Oud-koster Jan Dircken bij het beeld van de H. Blasius in de katholieke kerk van Rucphen. De gekruiste kaarsen, die Dircken in de hand heeft, worden gebruikt om de Blasiuszegen uit te reiken. foto's Jan van Zuilen ;Oud-koster Jan Dircken bij het beeld van de H. Blasius in de katholieke kerk van Rucphen. De gekruiste kaarsen, die Dircken in de hand heeft, worden gebruikt om de Blasiuszegen uit te reiken. foto's Jan van Zuilen
O.L. Vrouwe van de Berg Carmel. ;O.L. Vrouwe van de Berg Carmel. ;O.L. Vrouwe van de Berg Carmel.
1/2
Zie ook:
Hij moest stoppen na een ongelukkig val van het dak, maar verleerd is hij het
kosteren nog niet. Geroutineerd steekt hij de vier kaarsen aan, die het
beeld van de H. Blasius op het speciaal voor deze geloofsmartelaar
ingerichte altaar ontsteekt. Dat is mooi voor de foto. Hij haalt ook de twee
gekruiste kaarsen te voorschijn, het handelsmerk van Blasius en tevens de
kaarsen waarmee de pastoor van dienst op de feestdag van de heilige de
kerkgangers de zegen geeft. Nog steeds. De Blasiusverering is, parallel aan
het teruglopende kerkbezoek, wel getaand. Maar zijn feestdag op de eerste
zondag voor of na 3 februari, wordt nog wel in ere gehouden. "Ik kan
niet zeggen dat er dan meer volk naar de kerk komt, maar de mensen die er
zijn gaan, na afloop wel allemaal de Blasiuszegen halen. Dan zijn er zo
tussen de 100 en 150", zegt Dircken.
Het zijn er ooit veel meer geweest. Vooral voor de oorlog. Toen was de
belangstelling vanuit de omliggende dorpen zo groot, dat de kerk te klein
was. Reden voor de toenmalige pastoor om te verordenen dat de eigen
parochianen moesten opstaan om pelgrims van elders te kunnen laten zitten.
Na het gereedkomen van de huidige, veel grotere, St. Martinuskerk in 1937
hoefde dat verplicht opstaan niet meer, maar was het nog wel aanschuiven in
de rij. Dat was ook de eerste jaren na de oorlog nog zo. Jan's vrouw Nel
(74) die van het Oosteind in Sprundel komt, weet nog dat ze als kind mee
naar de kerk in Rucphen moest. "Te voet, want fietsen hadden we nog
niet, laat staan een auto. De meeste wegen waren toen ook nog niet verhard.
Wij woonden aan een zandpad, eigenlijk niet meer dan een karrenspoor. Ik
denk dat we wel twee uur onderweg waren. En dat dan begin februari, altijd
hartstikke koud en nat natuurlijk, maar gelukkig woonde grootmoeder van
moeders kant in Rucphen. Daar gingen we eerst koffie drinken en ons warmen
voor we naar de kerk gingen."
Of ze wist waarvoor ze mee moest naar de kerk? "Dan krijg je geen
keelpijn, zei ons moeder en als ik eerlijk ben moet ik zeggen dat ik me uit
mijn jeugd niet kan herinneren dat ik ooit keelpijn heb gehad. Niemand bij
ons thuis. Wij waren nooit ziek." Rucphen heeft best wel een rijk
bedevaartverleden, want behalve Blasius werd tot in de jaren zestig van de
vorig eeuw ook O.L. Vrouw van de Berg Carmel vereerd. Haar feestdag is op 16
juli en herinnert aan de verschijning van Maria op 16 juli 1251 in het
Engelse Cambridge aan generaal Simon Stock van de carmelietenorde. De
verering van O.L. Vrouw van de Berg Carmel in Rucphen gaat terug tot 1673.
Haar aanhangers droegen een zogenoemd scapulier, vandaar dat de verering ook
wel bekend staat als de scapulierdevotie.
Nel Dircken moet in haar geheugen graven voor ze weer weet wat een scapulier
was. "Een koord met twee lapjes, een aan de voorkant en een aan de
achterkant, dat je om je hoofd moest doen en onder je kleren droeg." De
verering van Onze Lieve Vrouw van de Berg Carmel liep in de jaren twintig
van de vorige eeuw sterk terug. Als mogelijke oorzaken noemt het
Meertensinstituut de concurrentie van de Blasiusverering die toen haar
grootste bloei beleefde, maar ook het verbieden van de straatkermis op de
feestdag van Onze Lieve Vrouw op de Berg Carmel. Dat verbod werd in 1927
door de gemeente uitgevaardigd op verzoek van de toenmalige pastoor P.M.
Hack, het jaar daarop kwamen er ineens veel minder bedevaartgangers naar de
kerk. De zusters van het nonnenklooster hebben vervolgens nog flink hun best
gedaan om de verering in stand te houden, maar toen het klooster in 1962
werd gesloten was het definitief voorbij. Er staat nog altijd wel een beeld
van Onze Lieve Vrouw van de Berg Carmel in een kapelletje op een grasveldje
naast de kerk. Dat is een paar jaar geleden nog een keer gerestaureerd. Bij
die gelegenheid zijn er twee lampen naast het beeld geplaatst om het in het
licht te kunnen zetten. "Eerst werd daar glas-in-lood voor gebruikt,
maar omdat steeds opnieuw worden vernield, zijn de lampen nu van gewoon
glas. Jammer, want dat gekleurde licht was veel mooier", zegt Nel
Dircken.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
