Jan Bouwens toont de dierfiguurtjes die boerenfamilies uit dankbaarheid schonken aan de heilige Bernardus voor de genezing van hun koe of paard. foto's Jan van Zuilen
Het beeld van Sint Bernardus in de kerk van Hoeven.
1/2
Maar er zijn plannen om Bernardus uit de vergetelheid te halen.
Zijn beeld staat nog steeds in de kerk; heel af en toe steekt iemand er een
kaarsje bij op, maar verder lijkt het wel of iedereen in Hoeven de H.
Bernardus van Clairvaux is vergeten. Dit in tegenstelling tot die andere
Hoevense heilige, Sint Christoffel, die zich nog steeds in een grote schare
aanbidders mag verheugen, vooral dankzij de jaarlijkse autozegeningen. Maar
die aanbidding dateert pas van 1927, terwijl de verering van Bernardus veel
ouder is. Die gaat terug tot 1780 en beleefde haar grootste bloei in de
negentiende eeuw. Toen kwamen op de eerste drie zondagen na de feestdag van
Bernardus op 20 augustus uit heel West-Brabant honderden boerengezinnen naar
Hoeven om meegebrachte rogge- en tarwebroden te laten wijden. Ze aten die
gewijde broden als remedie tegen reumatiek, maar gaven ze ook aan hun koeien
en paarden als bescherming tegen veeziekten. En dat dat kennelijk werkte,
blijkt wel uit een vondst die voorzitter Jan Bouwens van heemkundekring De
Honderd Hoeven een paar jaar geleden deed, toen hij als vrijwilliger hielp
bij het schoonmaken van de kerk. "Ik vond op de zolder van de sacristie
een doek met allemaal zilveren afbeeldingen van koeien en paarden. Paul
Verbeek, die hier toen pastoor was, vermoedde meteen dat het om geschenken
ging uit dankbaarheid voor de genezing van hun koe of paard. Waarschijnlijk
zijn die dierfiguurtjes bij de sloop van de oude kerk ingepakt en nooit meer
tevoorschijn gehaald, nadat in 1928 de nieuwe kerk in gebruik werd genomen.
Dat was net op het moment dat de verering van Christoffel dankzij de
autozegeningen een grote vlucht nam."
De dierfiguren hangen nu ingelijst naast het beeld van Bernardus in de kerk. "Dat
was wel het minste wat we ermee konden doen", vindt Bouwens.
Er zijn echter plannen om de Bernardusverering nieuw leven in te blazen. Dat
is ook iets waar de opvolger van pastoor Verbeek, Michaël Prasing, zich
sterk voor maakt. "In mijn vorige parochie ben ik een echte fan van
Bernardus geworden. Daar viel ook Ulicoten onder en in dat dorp bestaat nog
steeds een bloeiende Bernardusverering. Het is ook een interessant iemand.
Bernardus was een echte monnik, maar tegelijkertijd was hij ook een man van
de wereld die zich graag overal mee bemoeide en over alles een mening had.
Net een echte pastoor dus."
Prasing ziet ook wel kansen om Bernardus wat meer onder de aandacht te
brengen. "Als het ooit komt tot een volledige fusie van onze parochies
komt, draag ik Bernardus voor als overkoepelende heilige voor heel
Halderberge."
Bij het maken van deze serie over bedevaartplaatsen in West-Brabant is
gebruikgemaakt van informatie van het Meertens Instituut. Onderstaande link
geeft toegang tot een databank van het Meertens Instituut.
www.meertens.knaw.nl/bedevaart/ bol/lijst_cultusobjecten
Zie voor eerdere afleveringen www.bndestem.nl/bedevaart
