Station Roosendaal heeft een plek gekregen op de monumentenlijst van de Nederlandse Spoorwegen. foto Peter van Trijen/het fotoburo
Met die lijst willen de spoorwegen tientallen na-oorlogse stations die niet
officieel worden beschermd, behoeden voor verbouw- of sloopplannen omdat ze
nog niet op waarde worden geschat.
"Nou, ons station wordt
wel degelijk op waarde geschat. Het is natuurlijk al veel ouder, maar het
gedeelte waar nu de ingang is en de muur rechts daarvan, waarachter nu de
fietsenstalling zit, dateren van 1949", zegt Broos. "De siermuur
met daarin de beelden zijn een rijksmonument omdat het de mooiste
afsluitmuur van een goederenemplacement is in heel Nederland. Ondanks de
schaarste net na de oorlog is er toen een schitterende muur gebouwd. Het zou
raar zijn geweest als de NS dit station dus níet op hun monumentenlijst had
gezet." De aanbouw in Roosendaal is van architect Van Ravensteijn,
aldus Broos.
Op de NS-lijst komen verschillende architectonische
stromingen van na 1945. "Het gaat niet over wat we mooi of lelijk
vinden ", zegt Jaap Reijnders, directeur van NS-vastgoed. "Vroeger
werden ook wel eens de wenkbrauwen gefronst bij nieuwe stations die nu toch
rijksmonument zijn. Wij hebben stations gekozen omdat wij die bijzonder
vinden."
Dat de komende NS-topman Bert Meerstadt uit de
architectuur komt, is niet vreemd aan dit initiatief.
De
monumentenlijst, waar ook ProRail en de Spoorbouwmeester aan werken, bevat
voorlopig 27 in het oog springende gebouwen. Naast Roosendaal zijn dat
bijvoorbeeld Almere Centrum (1987) met zijn enorme glazen voorpui en
Eindhoven Centraal (1956) dat oogt als een enorme betonnen doos. Maar ook de
betonnen kubus van Arnhem Velperpoort (1988) en het bakstenen gebouwtje
Almelo de Riet (1957). Het nieuwste station op de lijst is Leiden Centraal
(1996) dat is opgebouwd als een glazen kooiconstructie.
Drie
stations uit de jaren vijftig worden volgend jaar rijksmonument, omdat het
voorbeelden zijn van de wederopbouw: Vlissingen, Zutphen en Eindhoven.
Nieuwere stations komen daarvoor niet in aanmerking omdat een rijksmonument
minimaal een halve eeuw oud moet zijn. "Bovendien", vindt
Reijnders. "biedt zelfregulering betere bescherming. Wij hebben de
crème de la crème van onze stations geselecteerd. Dat betekent dat we
bijvoorbeeld geen nieuwe glazen pui plaatsen, omdat zo'n verbouwing
toevallig bij een nieuw retailconcept past."
Ook wordt
uitbreiding van de stations voorlopig niet verwacht, stelt de NS. Dat is bij
lang niet alle bijzondere 'spooriconen' het geval. Zo is het markante
Rotterdam Centraal uit 1957 net gesloopt, omdat het oude gebouw de enorme
reizigerstroom niet meer kon verwerken. Op die plaats verrijst nu een
hypermoderne ov-terminal. Hetzelfde geldt voor de stations in Breda en
Arnhem, die grootscheeps worden verbouwd.
Behalve de na-oorlogse
stations, komt er ook een NS-monumentenlijst met stations van vóór 1940.
Sorteer reacties
