Bert Willemen met een oud tuigje dat werd gebruikt voor een hondenkar. FOTO VISUMAR
Dinsdag 16 januari 2007 - RIJEN – Je hebt hobbyisten en fanaten. Bert Willemen (57) behoort tot de laatste soort, in de goede zin van het woord. Hij weet vrijwel alles van het fenomeen hondenkar. Nou ja, bijna alles.
Want ondanks zijn uitgebreide studie, lezingen en een lange reeks artíkelen over hondenkarren stuit ook hij nog regelmatig op nieuwe gegevens over het tijdperk van de hondenkar. Sinds 1987 is Willemen bezig met het fenomeen hondenkar. Bij toeval stuitte hij op dit onderwerp tijdens een stamboomonderzoek naar de oorsprong van zijn familie. „Toen kwam ik uit bij een overgrootvader, Adriaan Willemen uit Gilze, die als petroleumboer met de hondenkar langs de deur trok.“
De oudste gegevens over het gebruik van de hondenkar stammen uit omstreeks 1670-1680. Tot in het midden van de vorige eeuw was de hondenkar nog regelmatig te zien in het Nederlandse straatbeeld. Ook in andere landen, België, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland werd met hondenkarren gewerkt.
Naast paarden, koeien en geiten moest de hond als trekdier fungeren voor een kar waarmee bakkers, kleine boeren, kaasventers, looiers, melkboeren en marskramers langs deuren en markten trokken.
Zelfs het Nederlandse leger schakelde in de Eerste Wereldoorlog hondenkarren in. Het regiment Grenadiers en Jagers had verschillende zogenaamde mitrailleurwagens, munitie- en gereedschapswagens in gebruik die werden getrokken door twee honden. Nederland bleef buiten die oorlog maar in het buitenland, in België en Frankrijk, hebben duizenden van die honden op het slagveld het leven gelaten. Pas bij de invoering van de wet op de dierenbescherming, in 1962, werd de hondenkar definitief verboden.
Willemen, werkzaam bij het archief van de gemeente Oosterhout, heeft inmiddels zoveel gegevens en materiaal verzameld dat hij met grote regelmaat lezingen verzorgt. Ook leent hij zijn kennis over de hondenkar uit bij de inrichting van tentoonstellingen.
Af en toe komt de Rijenaar oude hondenkarren op het spoor die door de eigenaren met zorg worden gekoesterd. Echte, waardevolle antieke hondenkarren zijn er niet zo veel.
Willemen blijft zoeken naar nieuwe verhalen en gegevens over het gebruik van de hondenkar. Volgens de verzamelaar raken steeds meer jongeren geïnteresseerd in dit oude gebruik. Zo kwam onlangs een Belgische studente bij hem terecht in het kader van haar studie over het gebruik van trekdieren.
Inmiddels is Willemen betrokken geraakt bij een groot project om alle Brabantse boerenkarren en dus ook de hondenkar, de bokkenwagen en de geitenkar te categoriseren en te beschrijven. Hij doet dat samen met een ‘lotgenoot’ uit Vught. Een project van vele jaren, schat Willemen. „Het blijft tenslotte een uit de hand gelopen hobby, een ernstige ‘ziekte’ waar je nooit meer vanaf komt.“
Meer informatie: Bert Willemen, tel. (na 18.00 uur) 0161-225665, http://www.hondmethondenkar.nl
Sorteer reacties
zie ook: 
