Een graafmachine is bezig met
Voor het eerst sinds 1000 jaar worden er in Nederland weer terpen gebouwd.
1/2
Wereldwijd is er volop aandacht voor de Overdiepsepolder bij Waspik. Die wordt ingericht als overstromingsgebied. Sommige boeren blijven er wonen: op terpen.
Zie ook:
Het was tijdens een presentatie van Rijkswaterstaat in augustus 2000 dat melkveehouder Nol Hooijmaijers wit wegtrok. Op een powerpointpresentatie hadden ze zijn polder langs de Bergsche Maas genadeloos blauw gemaakt. Verdronken! Weilanden, stallen, alles.
Ruim tien jaar van vergaderen, procedures en stress verder stond hij gisteren tussen dertig graafmachines in 'zijn' Overdiepsepolder, wijzend naar de eerste terp die vrijdag wordt opgeleverd: "Dit wordt overstromingsgebied in 2015. Wij blijven: boeren op terpen."
Voor het eerst sinds misschien wel 1.000 jaar worden er in Nederland weer terpen gebouwd. Acht vluchtheuvels met nieuwe boerderijen erop, zes meter boven het maaiveld in de Overdiepsepolder bij Waspik. De terpen, 14.000 kuub zand elk, zijn het meest opvallende onderdeel van een wereldwijd aandacht trekkend Ruimte voor de Rivierproject: het inrichten van de Overdiepsepolder als overstromingsgebied na 2015. De kosten bedragen vooralsnog 111 miljoen euro.
Na de bijna-overstromingen van 1993 en 1995 brak Rijkswaterstaat radicaal met de klassieke strategie om de dijken weer te verhogen. De aangesnoerde rivieren moesten hun oude ruimte terugkrijgen door het water te spreiden over een grotere oppervlakte. Zo ontstond het idee van overstromingsgebieden: bij hoogwater dunbevolkte gebieden onder water zetten om bevolkingscentra stroomopwaarts droog te houden.
Nol Hooijmaijers: "Je krijgt hoofdpijn van zo'n mededeling. Wat te doen? Je verzetten met het risico dat je aan het kortste eind trekt of er op inspringen? Toen op een mooie zondag zaten we onder een boom en komt collega Wim Bink van even verderop langs. Onder die boom is toen het terpenidee ontstaan."
De zeventien boeren gingen de uitdaging aan, stichtten een belangenvereniging als gesprekspartner voor de provincie Noord-Brabant. Jan Boelhouwer (PvdA, destijds gedeputeerde) drong er vanaf het begin op aan goed te luisteren naar de bewoners. Drie jaar later zongen zij samen in de boerderij van wijlen Bert Zijlmans: 'Met veel plezier geven wij ons land aan de rivier.'
In Zeeland stonden toen al de spreekwoordelijke kanonnen op de dijk om de ontpolderaars weg te schieten bij de Hedwigepolder. Niet in Brabant. Daar overlegden boeren en overheid samen over een statische ontpoldering met een inundatiekans van een keer per 25 jaar, over boerderijverplaatsing en schadevergoeding. Uit een enquête bleek dat zeven van de zeventien boeren kozen voor vertrek: de wijkers. In 2005 begonnen de onderhandelingen: vertrokken gezichten en soms tranen aan de keukentafels.
De operatie trok gaandeweg het proces toch zijn sporen in de eerder eensgezinde, kleine gemeenschap. Hans Brouwer van Rijkswaterstaat gisteren: "Met onteigeningen schiet je niks op. Wij als overheid hebben onze stinkende best gedaan de mensen zo goed mogelijk te begeleiden. Het bijzondere was de korte lijnen tussen ambtenaren en boeren en het wederzijdse vertrouwen."
Louis van der Kallen, hoofdbestuurslid van het waterschap Brabantse Delta: "De boeren waren eerst overdonderd, kwamen tot zichzelf en zo ontstond dit plan." Op dit moment is de projectorganisatie nog met één boer in onderhandeling. De zaken met de andere zeven 'blijvers' zijn geregeld. Nol Hooijmaijers waarderend: "Nooit geweten dat ambtenaren zo hard konden werken."
En over de kosten van de operatie: "Die 111 miljoen is niet voor acht boeren maar voor de maatschappij. Het is voor hele infrastructuur, de terpen, de nieuwe waterkerende dijk en verlaging van de dijk langs de Maas om het water binnen te laten. Allemaal voor de beveiliging van de bevolking langs de rivier." De eerste terp die nu wordt opgeleverd, is bestemd voor melkveehouder Simon van Dongen. De bouw van zijn nieuwe bedrijf begint na de zomervakantie.
Uit het buitenland bestaat grote belangstelling voor het river widening project. Vier weken na de overstroming in New Orleans stonden Amerikaanse ingenieurs al in de Overdiep. Japanners, Chinezen, Indonesiërs, Zuid-Afrikanen kwamen met bussen vol langs om hun licht op te steken bij die 'gekke Hollanders' die hun land met opzet onder water zetten.
1993 en 1995 - Bijna-overstromingen in het rivierengebied.
1996-2000 - Deltaplan grote rivieren, verbetering 500 km dijk.
2000 - Ruimte voor de Rivierbeleid.
2001 - Bewoners Overdiepse polder ontwikkelen terpenplan.
2009 - Eerste boerderijen opgekocht.
2011 - Start grondwerk overstromingsproject.
2015 - Overdiepse polder ‘klaar voor onder water’.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
zie ook: 
