Fort Altena bij Werkendam is een van de zuidelijkste bastions van de Hollandse Waterlinie. foto Jos Waltheer
Hier en Ooit is een rubriek over geschiedenis op de vierkante meter in de regio.
Dingen die u niet wist over plekjes om de hoek. Van gisteren tot de prehistorie. Heeft u tips? Mail ze naar redactie.oosterhout@bn destem.nl of bel met 0162 474627. Een plek tussen Werkendam en Sleeuwijk, langs de A27, nauwelijks zichtbaar want verscholen achter wilgenbomen. Zo'n weggemoffelde plek geschiedenis op de vierkante meter. Toch, let op, hier werd ooit het vaderland verdedigd met een traditioneel Nederlands middel: water.Fort Altena is een van de zuidelijkste bastions van de Hollandse Waterlinie, de verdedigingsgordel, die eenmaal onder water gezet, de Randstad moest verdedigen. Nu kun je er een ouderwetse vorm van landsverdediging bewonderen, een pilsje drinken en peddelen met Canadese kano's en mountainbiken.
De eerste schetsen voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie dateren van het eind van de achttiende eeuw. De bouw van het complex van sluizen, forten en andere werken duurde van 1815 tot 1870.
De linie loopt van het IJsselmeer tot aan de Biesbosch. Het was de bedoeling dat hier een geïnundeerd gebied zou ontstaan van kilometers breed, tot een diepte van 30 tot 60 centimeter: te diep voor infanterie, en te ondiep voor vaartuigen.
Het Fort Altena werd tussen 1840-1850 gebouwd. Het fort diende ter afsluiting van de weg Gorinchem-Breda. In de jaren 1878-1880 werd de versterking vergroot tot een langgerekt gebastonneerd fort. Aan de frontzijde stond geschut. Laaggelegen kanonnen dienden voor de verdediging op korte afstand. Hoger opgesteld geschut schoot over de onderste heen.
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is drie keer gebruikt: in 1870 tijdens de Frans-Duitse oorlog, in de periode 1914-1918, de Eerste Wereldoorlog en bij het begin van de Tweede Wereldoorlog in 1939.
Het merendeel van de forten is nog intact, de inundatievlaktes zijn aangetast door bebouwing. In februari 2008 is besloten de Nieuwe Hollandse Waterlinie op te knappen.
De wallen van Fort Altena zijn tegenwoordig geëgaliseerd en de brug is vervangen door een dam. Fort Altena is nu in eigendom van het Brabants Landschap. Samen met het Monumenten Fonds Brabant en Stichting Militair Erfgoed werken deze instanties aan een 'historisch' getinte toekomst van het fort. Zo zijn er bomen weggehaald om het fort zichtbaar te maken vanaf de A27. Ook wordt de walstructuur hersteld.
- www.fortaltena.nl
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
zie ook: 
