Een vraag die Louis de Bot uit Hank dezer dagen regelmatig hoort: waarom is
Pasen dit jaar toch zo vroeg, op 23 en 24 maart? Het antwoord op die vraag
is vaak een schouderophalen. Hij zocht een antwoord, moest ver terug de tijd
in. Om precies te zijn naar het jaar 1582 en eigenlijk naar het jaar 525,
want toen al bepaalde een monnik dat de wintersporters in de paasvakantie
van 2008 meer dan ooit kans maken op sneeuwrijke hellingen in de Alpen.
- Een zeldzaam vroege Pasen, hoe komt dat nou?
Opgelet, want nu volgt
een aardig nummertje tijdrekenen.
Louis de Bot, secretaris van de
Archiefkring Hank: "De vroege carnaval dit jaar zette me aan het
denken. Ik wist alleen dat het iets met de maan te maken had, het besluit
over Pasen waar we nu nog altijd mee te maken hebben, viel al in 1582."
Pasen wordt gevierd op de eerste zondag na de 'kerkelijke' volle maan die op
of na 21 maart valt. Om de viering van Pasen vast te leggen, stelde de
monnik Dionysius Exiguus in het jaar 525 in Rome een rekenschema op dat
dankzij de pauselijke goedkeuring de overhand kreeg.
Hij paste de
berekening zo aan dat de uiterste Paasdata liggen tussen 22 maart en 25
april. Uitgangspunt was dat Pasen gevierd zou worden op de eerste zondag na
de volle maan op 21 maart.
De Bot: "Valt 21 maart op een
zaterdag en is het dan toevallig ook nog volle maan, dan heb je de vroegste
Pasen die ooit kan vallen: op zondag 22 maart. Dat is de sleutel van het
verhaal: de toevalligheden moeten precies op zijn plaatsje vallen. Het moet
allereerst zaterdag zijn de 21te maart en er moet dan ook nog eens een volle
maan staan. De laatste vroegste Pasen op 22 maart was in het jaar 1818. De
volgende vroegste Pasen op 22 maart is in het jaar 2285. Hier zit maar
eventjes 467 jaar tussen."
Dit jaar valt 21 maart op een
vrijdag en het is dan volle maan. De eerst volgende zondag na 21 maart èn
volle maan is dan 23 maart."
Dat is het antwoord gegeven
waarom dit jaar Pasen op 23 maart valt. Louis de Bot: "Het kan dus nog
één dag eerder: 22 maart. Om dit nog mee te kunnen maken moeten we heel oud
worden want de eerstvolgende vroegste Pasen op 22 maart is in het jaar 2285.
En willen we nog zo'n vroege Pasen mee maken als dit jaar, dan moeten
overleven tot het jaar 2160. De laatste keer dat het gebeurde was 1913."
De eerstvolgende vroege Pasen in maart is op 31 maart 2013. En daarna volgt
27 maart 2016.
De Bot: "Voor de rest zit er voor ons alleen
maar een Pasen in april in het verschiet. Soms vroeg in april soms laat. De
dag dat Pasen uiterlijk gevierd kan worden, is 25 april. Dat gebeurde voor
het laatst in 1943. De eerstkomende laatste Pasen is in 2038."
Pasen is gekoppeld aan de viering van carnaval. De Bot: "Want 46 dagen
voor Pasen is het Aswoensdag. Daarvoor heb je vier dagen carnaval. Ook
Pinksteren en Hemelsvaartdag zijn gekoppeld aan die ene 'kerkelijke' volle
maan op of na 21 maart valt, 49 dagen na Pasen is het Pinksteren."
De op vroegmiddeleeuwse berekeningen gebaseerde kerkelijke feestdagen kunnen
de 21 ste eeuwse mens een aardige poets bakken. De Bot: "Wie vakantie
en andere activiteiten koppelt aan bijvoorbeeld Hemelsvaartdag kan bedrogen
uitkomen. Neem de jaarmarkt in Den Hout. Er kan een maand verschil in zitten
en dat scheelt soms 10 graden warmer of kouder. Daar heb je als organisatie
ook rekening mee te houden."
Hij vindt dat we in 'een
bijzonder tijdsbestek' leven.
De Hankse heemkundige: "Acht
jaar geleden hadden we een millenniumwisseling. Dat maak je maar eens in de
duizend jaar mee. Nu hebben voor het eerst sinds 1913 Pasen extreem vroeg,
op 23 maart. Om zo'n vroege Pasen mee te maken is alleen de allersterksten
gegeven. En dan Moederdag op Eerste Pinksterdag, 11 mei. Dat maakt niemand
nog een keer meer mee, want de eerstvolgende keer dat het gebeurd is in het
jaar 2160."
Sorteer reacties
zie ook: 
