De eerste fase van de restauratie van Fort Sabina is achter de rug. Het poortgebouw (poterne) heeft een hele nieuwe façade gekregen. ;Hermine van Fessem en Pim Nuyten willen voorlopig nog niet weg uit het fortwachtershuisje.foto's Chris van Klinken/het fotoburo
De eerste fase van de restauratie van Fort Sabina is achter de rug. Het poortgebouw (poterne) heeft een hele nieuwe façade gekregen. ;Hermine van Fessem en Pim Nuyten willen voorlopig nog niet weg uit het fortwachtershuisje.foto's Chris van Klinken/het fotoburo
1/2
Wie Wat Waar is een rubriek de lezer wil laten kennismaken met bijzondere, opvallende of markante huizen, tuinen, gebouwen of plekken in de gemeente Moerdijk.
En vooral met de mensen die daar wonen of werken. Een verrassing. Terwijl de gemeente Moerdijk potentiële exploitanten met een ruime boog om het fortwachtershuisje bij Fort Sabina loodst, zit fortwachter Pim Nuijten samen met Hermine van Fessem daar nog immer op zijn post. "Hè Pim, jij moest toch jaren geleden al het veld ruimen?" Niets is minder waar: zoals een kapitein zijn schip niet verlaat, zo zijn Pim en Hermine niet van plan om zonder slag of stoot het bijna tweehonderd jaar oude fort te verlaten. "We hebben al twee keer tegenover de gemeente voor de rechter gestaan. Ik zou de commerciële plannen maar te veel in de weg zitten en een ander argument was dat ze me anders nooit meer weg zouden krijgen. Gelukkig trapte de rechter daar niet in, we zijn dus nooit echt weg geweest."
Kunstenaar Nuijten, die atelier houdt in de kazematten, snapt ook niet waarom ze weg zouden moeten. "Wij huren het huisje van de Stichting Fort Sabina, hebben het zelf uit verval gehaald en ons steentje bijgedragen aan het opnieuw toegankelijk maken van het kazernegebouw. Dat heeft me nota bene een kapotte rug opgeleverd, want zo'n gewelf geeft niet mee hoor."
Het steekt Pim, die in 1997 naar het fort kwam dat vóór zijn komst een kwart eeuw niet naar Sabina is omgekeken. Een heerlijk domein voor een overweldigende variëteit aan broedvogels tot en met de schitterende ijsvogel. De piepkleine wachterswoning, type sportkantine, is in 1957 gezet. Het huisje verving de veel
grotere fortwachterswoning, die in 1953 bij de twee doorbraken van de buitendijk van de Sabina Henricapolder verzwolg. Fortwachter Mackaij, zijn vrouw en drie kinderen behoorden vroeg in die februarinacht tot de eerste slachtoffers van de Watersnoodramp. Met dochter Tilly Mackaij, die de bewuste nacht niet thuis was en als enige uit het gezin de ramp overleefde, heeft Pim nog geregeld telefonisch contact. "Ze is nadien nooit meer op het fort geweest. Dat kan ze niet aan."
Mackaij was in 1935 aangesteld als 'hulpopzichter van de Stelling Hollandsch Diep en Volkerak'. De oud-KNIL-onderofficier weerde elke ongewenste bezoeker van Sabina, soms met harde hand.
Pim heeft nog stokoude foto's van fortwachter Malipaard, de voorganger van Mackaij. En voor Hermine is de cirkel rond met het idee dat haar overgrootvader Van Fessem ook fortwachter is geweest. Met zekere trots meldt ze dat dat nog in de tijd was dat het Fort de Ruiter heette.
Vernoemd naar de Zeeuwse zeeheld Michiel de Ruijter kwam het fort in 1811 tot stand. Het was in aanvang niet groter dan het huidige Fort de Hel: een tour-modèle en een stenen wachthuis met houten privaat. Ruim een halve eeuw later kwamen de eerste bijgebouwen: een artillerieloods, directieloods, de in 1984 gesloopte torpedoloodsen, poortgebouw oftewel poterne met ophaalbrug en de botenloods. Dit gebouw even buitendijks, verkeert in zeer slechte staat en is niet opgenomen in het restauratieplan. "Jammer", meent Pim, "want daar heb je juist veel meer ruimte in om de commercie in huis te halen. Voor het fort gelden toch altijd beperkingen, omdat het zo mooi is ingebed in het natuurgroen. Er staat een prachtige kers op het fort, die ze willen kappen omdat de wortels door de muren zouden dringen. Maar dat zal zo'n vaart niet lopen. Het is metersdik."
In 1913 verhuisde de naam De Ruijter mee naar een nieuw fort in Vlissingen, Michiels geboorteplaats en werd het officieel 'Fort in den Sabina Henricapolder'.
In de crisisjaren kwamen werklozen op het fort in werkkampen terecht. Zonder al te veel moeite wisten de Duitsers in 1940 bezit te nemen van de forten rondom Willemstad. Nadat het zuiden was bevrijd, werd het fort nog wel in januari 1945 vanuit Flakkee beschoten door Duitse patrouilles. Daarbij kwam een Canadese trooper om het leven. Pim en Hermine koesteren de geschiedenis van het fort.
"Ook daarom geven we ons rustieke stekkie hier niet zo maar uit handen."
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
