Martien Monden (71) over de 'straten van zijn jeugd'

Tekstgrootte

Achter het Paulushofje beginnen de akkers en weilanden. "Meer was het niet", zegt Monden, die geboren en getogen is aan de Bankenstraat.

Hij somt de 'straten uit zijn jeugd' zo op: Leurse Straatje, Bredase Baan, Roosendaalseweg, Markt en Bisschopsmolenstraat. Hij ging op klompjes naar de bewaarschool van de zusters in het Withof en, later, de Gerardus Majellaschool aan de Stationsstraat. "Maar wij noemden dat het Leurse Straatje."

Heel Etten-Leur telde in 1954 ruim twaalfduizend inwoners. Op het ogenblik zijn het er meer dan veertigduizend. Ze wonen in twaalf of dertien wijken; het alsmaar 'krimpende' buitengebied al dan niet meegerekend. Centrum-Oost, Centrum-West en Centrumgebied vallen grotendeels samen met oud- Etten. Volgens de jongste gemeentelijke opgave wonen daar 5661 mensen.

Martien Monden en zijn echtgenote wonen in een appartement boven het Winkelhart, met uitzicht op de Ettense markt en dus ook op hét plaatselijke symbool: de Moeierboom. Hij is de oudste uit een gezin van twaalf kinderen. Een van zijn allereerste herinneringen voert terug naar 13 mei 1940, tweede pinksterdag: De oorlog was drie dagen oud. "Ik zat op de arm van een oom. Tussen twee pruimenbomen door zag ik een vliegtuig neerstorten. Later begreep ik dat het een Frans toestel was. Vader werd op een brug bij Oeffelt krijgsgevangen gemaakt door de Duitsers. Moeder, in verwachting van de vierde, bleef met drie kinderen achter, maar werd door iedereen geholpen. Vader keerde na zes weken terug."

Na de oorlog gelden Etten-Leur en Rucphen als de armste gemeenten van het land. Reden voor de regering om Etten aan te wijzen als ontwikkelingskern voor Zuid- West-Brabant, een status die het van 1953 tot 1971 zou hebben. In de praktijk betekende het de aanleg van industrieterrein Vosdonk, met als gevolg werkgelegenheid en een toenemende welvaart. "De industrialisatie heeft heel veel teweeggebracht", zegt Monden, die een loopbaan als boekhouder achter de rug heeft.

Hij heeft al zijn leven lang belangstelling voor aardrijkskunde, geschiedenis en heemkunde. Hij toont een briefkaart uit 1959, met daarop twee postzegels van een cent en een van twee cent. Het is luchtpost aan hem gericht, met een stempel van de PHEL. "Die briefkaarten zijn met een raket afgeschoten en weer geland. Het was een onderdeel van de PHEL- feesten, waarmee we in Etten- Leur vijftig jaar luchtvaart hebben gevierd. Dat was een groot volksfeest. Ik vind het heel jammer dat Etten-Leur nu de kans voorbij heeft laten gaan om honderd jaar luchtvaart op grootse wijze te vieren."

De eerste gemotoriseerde vlucht vanaf Nederlands grondgebied, de Klappenbergse hei, is een van de historische feiten waarop Etten- Leur kan bogen. Een ander zijn de eerste schreden die Vincent van Gogh op het kunstenaarspad zette. Monden doet onder meer vrijwilligerswerk in het Van Gogh Centrum aan de Markt, de voormalige kosterswoning bij de kerk 'van' dominee Van Gogh, Vincents vader. Hij vertelt hoe een tekening van Van Gogh van Etten-Leur naar New York is 'verdwenen'. Op een ondoorzichtige manier. "Maar ja, wie kon er indertijd nu bevroeden dat de zonnebloemen van Van Gogh wereldberoemd zouden worden?"

Van spanningen tussen katholieken en protestanten heeft Monden nooit iets gemerkt. "We waren een boerengezin. Nu niet meer, maar van huis uit ben ik streng katholiek. Van Eekelen en Van Breugel bijvoorbeeld, dat waren de protestantse buren. We speelden met de buurkinderen. Iedereen werkte samen. Alleen gingen we niet naar dezelfde kerk en school. Dat vond ik als kind wel raar."

Op zijn rondleiding door het centrum van Etten-Leur blijft Monden even staan op de hoek van Bruininkhuizen en Dreef. Daar gaat achter wat lage begroeiing een opgemetseld muurtje schuil. Dat geeft samen met stroken siersteentjes in de bestrating de contouren aan van Huize De Nobelaer, dat er tot 1820 heeft gestaan.

Van het huis met gracht, dat Cornelis de Nobelaer in 1630 kocht en diens zoon Justus later liet verbouwen tot een landhuis in Franse stijl, rest dus zo goed als niets. Iets verderop herinneren het koetshuis en Paulushofje wel aan die voorspoedige tijd.

© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.

Meer Etten-Leur

• 09:05 Afscheid van 'Stephan van het kamp'
• 07:23 Leurse Havenfeesten zonnig van start
• vr 25-05 "Nederland schiet door in het slopen van kerken, ook in Etten-Leur"
• vr 25-05 De kwestie: Nooit lang wachten in het verkeer?
• vr 25-05 Feestje voor Roparunteam in Etten-Leur
• vr 25-05 Geld gestolen uit woning Schoenmakershoek
• vr 25-05 Beperking laden en lossen Aldi
• vr 25-05 'Drollen niet in de goot, dank u'
• vr 25-05 Aannemer: 'gedrag gemeente extreem'

  Sorteer reacties

Reageren