Cor Kerstens en Masja Parlevliet haalden dinsdag de oudste archeologische vondst uit de vroege steentijd op in het Rijksmuseum voor Oudheden. foto Rob Musters ;Neanderthalers jaagden 35.000 jaar geleden in de moerassen van Etten-Leur. De speerpunt is gevonden aan de Hoge Bremberg. collage Angela van Eck
Cor Kerstens en Masja Parlevliet haalden dinsdag de oudste archeologische vondst uit de vroege steentijd op in het Rijksmuseum voor Oudheden. foto Rob Musters ;Neanderthalers jaagden 35.000 jaar geleden in de moerassen van Etten-Leur. De speerpunt is gevonden aan de Hoge Bremberg. collage Angela van Eck
1/2
ETTEN-LEUR - Met speren bewapende Neanderthalers gingen 35.000 jaar geleden ver van huis op jacht in een moerasgebied waar vele eeuwen later de dorpjes Etten en Leur aan elkaar zouden groeien.
Op de plek aan de Hoge Bremberg waar de Neanderthalers waarschijnlijk op
zoek waren naar een neushoorn of muskusos, grazen nu koeien in de wei van de
familie Van der Made. Deze bewering valt af te leiden uit de vondst van een
35.000 jaar oude speerpunt oftewel handspits in 1948 op het terrein van de
inmiddels verdwenen steenfabriek van Van Iersel.
Riet van der Made
heeft het verhaal van de vondst nooit eerder gehoord, maar volgens de
archeologische databank en de gedetailleerde ANWB Topografische Atlas
Noord-Brabant, ligt de vindplek in de weide van veebedrijf Van der Made.
Achteraf blijkt het volgens archeologen om een heel bijzondere ontdekking te
gaan. Het is de eerste en ook de enige vondst in West-Brabant uit de vroege
steentijd. Het vijf centimeter lange steentje wordt bewaard in het depot van
het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO) in Leiden. Op initiatief van Cor
Kerstens van heemkundekring Jan uten Houte en regioarcheoloog Masja
Parlevliet is de speerpunt vandaag te zien in de raadzaal tijdens de Open
Monumentendag. Kerstens, door Jan uten Houte aangesteld als bewaker van de
archeologie in Etten-Leur, stuitte tijdens bronnenonderzoek naar vondsten in
Etten-Leur op de handspits.
Kerstens: "Het leek me een goed
idee om het voorwerp voor de Monumentendag naar Etten-Leur te halen. Ik
kende Masja (Parlevliet, red.) van een cursus Archeologie en schakelde haar
in." Parlevliet belde naar het RMO en kreeg toestemming om de vuursteen
in Etten-Leur tentoon te stellen. Afgelopen dinsdag mochten Kerstens en
Parlevliet de steen in Leiden ophalen. Registrator en archeoloog Aekki Pauts
van het RMO overhandigde een wit kartonnen doosje aan Parlevliet. De
regioarcheoloog voor onder meer Etten-Leur, Willemstad, Drimmelen en enkele
gemeentes in Oost-Brabant, haalt een plastic zakje uit het doosje en weegt
het amandelvormige, witte steentje in haar hand. Parlevliet: "Hij is
wel klein", lacht ze. Ondanks dat ziet Parlevliet de handspits als een
pronkstuk. "Het is een van de tien archeologische parels van Brabant."
Pauts bevestigt dat: "We denken erover om de steen in de vaste
collectie op te nemen. Het is een zeer bijzondere vondst."
Volgens Parlevliet wordt de handspits ook opgenomen in een nieuw te
verschijnen boek over de archeologie van Noord-Brabant door Liesbeth
Theunissen van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en
Monumenten (RACM).
Parlevliet: "Er wordt tijdens de
tentoonstelling in Etten-Leur een foto van de steen gemaakt die bestemd is
voor het boek." Overigens roept de aanwezigheid van de Neanderthalers
in deze contreien wel vragen op. Parlevliet: "Er zijn van
Neanderthalers alleen botten gevonden in Limburg. Ze leefden vooral in
bergachtige gebieden en woonden in grotten. Daarom is het vreemd dat ze hier
naartoe zijn gekomen. Wat hadden ze hier te zoeken? Etten-Leur was in die
tijd een woest moerasgebied. We weten de reden van hun komst niet, maar feit
is wel dat de vuursteen hier is gevonden."
Volgens Parlevliet
is het zeker dat de vuursteen is bewerkt door Neanderthalers. "Dat zie
je aan de speciale glans. Het past ook bij de grondlaag waarin hij is
gevonden." Uit informatie van Cor Kerstens blijkt dat de steen is
gevonden door Van Iersel zelf op een diepte van een meter vijftig onder het
maaiveld op een plek waar de leemlaag totaal ontbrak. Volgens Kerstens is de
laag weggespoeld door de Brandse beek die vroeger veel breder was. Zo is de
speerpunt bloot komen te liggen. Parlevliet heeft een goed idee.
"
Weet je wat mooi zou zijn? Als de steen in de raadzaal in een vitrine op een
paars velours kussentje zou liggen. Kun je daarvoor zorgen Cor?", lacht
ze breeduit.
Open Monumentendag - vandaag.
Tentoonstelling met handspits, 13e eeuwse waterput en 17e eeuwse potten in
de Raadzaal van 12.00 tot 17.00 uur. Verder in de Lambertuskerk, het
Trouwkerkje, Withof en de Pertuskerk.
'NEANDERTHALERS WAREN
ZORGZAAM EN SLIM'
ETTEN-LEUR - In het Limburgs Museum in Venlo is
nog tot 28 september de tentoonstelling Neanderthalers in Europa te zien.
Wido Smeets schreef in dat kader een artikel voor het Steunpunt Archeologie &
Monumentenzorg Limburg. Daarin maakt hij duidelijk dat er weinig bekend is
over de Neanderthalers, die tussen 200.000 en 30.000 jaar geleden leefden.
Daardoor bestaat de neiging om de feiten aan te vullen met fantasie. Duidelijk
is wel dat het vleeseters waren die van tijd tot tijd een muskusos of een
neushoorn wisten te verschalken. Ze zwierven in groepjes van ongeveer 25
over de steppen in Europa en Centraal-Azië.
Volgens
deskundigen blijkt uit recente ontdekkingen dat ze konden praten en dat ze
zorgzaam en slim waren. Hoewel er geen wetenschappelijk bewijs voor is, is
er lang over gespeculeerd dat de homo sapiens de bijna dierlijke
Nedeanderthaler weggeconcurreerd zou hebben. Nu is duidelijk dat de soort
veel minder aapachtig was dan lang werd gedacht.
Op de expositie in
Limburg staan beelden die Dirck Claesen uit Hasselt gemaakt heeft. Dat die
daarbij uitgegaan is van zijn eigen interpretaties, zal museummedewerker Sef
Derkx een zorg zijn. Hij schat dat er dankzij de beelden vier keer zoveel
bezoekers getrokken worden dan dat er zonder zouden zijn gekomen. Bij de
tentoonstelling wordt zowel op volwassenen als op kinderen gemikt. Voor die
laatste categorie is er in oplichtende cartoons het verhaal over Orf, een
Neanderthalertje dat onderweg naar huis aangevallen wordt door een groep
hyena's.
www.limburgsmuseum.nl
Sorteer reacties
zie ook: 
