Zet Kees Zwart (80) niet weg als mopperende oude ambachtsman. Als een vormgever van de old school. Dan wordt hij fel, de grafisch ontwerper die eretitels kreeg als 'meesterhand', 'grafisch slangenmens' en 'Kees Zwart, de man die bouwt aan het imago van Breda'. Huisstijl met Andreaskruisen, campagne 'Stad met Karakter', posters Jazzfestival: ze kwamen van zijn bureau.



Hij zag deze maand de veranderingen aan het museum dat hem dierbaar was. Het Graphic Design Museum heet nu MOTI, Museum of the Image. Het Museum van het Beeld. Hij las de argumenten van directeur Mieke Gerritzen, zag het oude logo – B van Beyerd en van Breda, en 't vierkant – van de gevel in de Boschstraat verdwijnen.



En hij greep verontwaardigd het toetsenbord van zijn computer, voor een mail aan de krant. Want hij heeft, zijn leven lang, álles met grafisch ontwerp, beeld, beeldmerken, letters, vormen. Met iets in de markt zetten en met imago. Met zijn vak, met Breda en vooral de combinatie daarvan.



Uit zijn ingezonden brief: "Jammer. Wij zijn het Graphic Design Museum in Breda kwijt. Het enige GDM op de wereld. Eindelijk werd duidelijk gemaakt waar graphic design voor staat. Hoe breed het gebied is, waar vele ontwerpers zich mee bezighouden. Wat kortzichtig van de directie, die denkt dat het alleen maar om oude posters gaat. Ze zou beter moeten weten."



Kees Zwart vestigde zich in 1958 met zijn grafisch ontwerpbureau in Breda – het oudste in Nederland. Hij gaf toen al twee jaar les op de Academie St. Joost, was er een van de pioniers van grafische vormgeving en fotografie.



Hij zat met zijn bureau in het hartje van de stad. Eerst in het Rozemarijnstraatje, later naast Vishal en haven, boven wat café 't Klapcot zou gaan heten. Later kocht hij het oude gemeentehuis van Ginneken en nestelde zich daar met zijn bloeiende kantoor. In 1972 kocht hij het eeuwenoude landgoed Luchtenburg onder Ulvenhout, aan de zuidkant van de A58. Na uitvoerige restauratie huisvestte hij zijn bureau er in de voormalige boerderij. Zijn dochter Pirette en zoon Pepijn runnen het ontwerpbureau nu in hoofdzaak. Zelf werkt hij er nog voor zo'n vijfig procent, zegt hij. Ook zijn oudste zoon, Pascal, zit in het vak en runt met zijn partner een ontwerpbureau in Rotterdam.



Nu zijn het vooral de ontwerpen van zijn kinderen, die hij trots laat zien.



- Wat zit u zo dwars bij het nieuwe MOTI?



"Dat het element graphic design er uit is verdwenen. De oude naam was duidelijk en dekte prima wat er te zien was. Grafische vormgeving is heel breed. Mensen begonnen dankzij dat Bredase museum gelukkig wat meer te begrijpen waar graphic design voor staat, en wat wij als ontwerpers doen. Toen ik hier dik een halve eeuw geleden begon, was ik de eerste en de enige. Nu zitten er honderden grafisch ontwerpers in Breda. Ik ben nu vooral verbaasd dat, op een enkele collega uit Rotterdam na, niet meer mensen uit mijn vakwereld reageren."



- De nieuwe naam bekt lekkerder en sluit beter aan bij wat het museum precies doet, vindt directeur Mieke Gerritzen. Het college van B en W stemde ermee in.



"Het vak heb ik zien veranderen. Andere techniek, andere media. Die vragen een andere vorm. Ik tekende met het potloodje. Old school dus? (verontwaardigd) Ik werk natuurlijk óók met de computer. Ik heb zelf de eerste computer voor ontwerpen, de Apple Macintosh, geïntroduceerd op de Rotterdamse Academie waar ik docent was – tegen alle bezwaren destijds in. Het vak verandert, maar grafische vormgeving blijft nodig. Het vak is veranderd qua techniek, niet qua denken."



- Wat is er dan mis aan MOTI?



"Het museum kreeg bekendheid als Graphic Design Museum. Als zodanig is het goed op de kaart gezet. Er hangt regelmatig werk van ons. We hebben er ons 50-jarig jubileum gevierd met een tentoonstelling. Ik ben ook helemaal niet zo'n protestjongen, hoor.



Die afkorting MOTI, daar is en blijft te veel uitleg bij nodig. Zie je 'Museum of Graphic Design', dan is het direct duidelijk. Die vlag dekt de lading. Ik snap ook wel dat het geen schoolmuseum moet worden, dat heeft geen zin. Maar 'Museum of the Image', Museum van het Beeld, dat is zo weinigzeggend. Dat is élk museum in feite. Ik heb ook iets tegen afkortingen. Ik vind die meestal zo ambtelijk.



Misschien denken ze aan het beroemde MoMa in New York, waar ze trouwens werk van ons in de collectie hebben opgenomen, mijn jubileumboek voor Van Poll Suykerbuyk in Roosendaal."



- U bent ook verontwaardigd dat met het verdwijnen van de naam ook het logo verdwenen is.



"De vormgeving daarvan was speciaal voor het museum, ontworpen als hommage aan Piet Zwart -geen familie - uitgeroepen tot grafisch ontwerper van de eeuw. Doodzonde, dat doe je niet zomaar. In het enige museum ter wereld voor grafische vormgeving mag je die wereldwijd beroemde pionier best eren. Met die B in het logo is meteen de B, link naar het oude museum De Beyerd en Breda, om zeep geholpen. Over historisch besef gesproken. Karakter-loos noem ik dat. Breda stad van de beeldcultuur? Welnee, dat biedt de stad echt niet. Antwerpen doet dat bijvoorbeeld veel beter. Die stad biedt zó veel beeld, kijk maar naar de strips daar op de muren."