'Eén zo'n muur biedt hoop op meer.' Bouwhistoricus John Veerman toont de vijf eeuwen oude spitsboog die hij vlak boven de vloer van de 19e-eeuwse Droogzolder van het Begijnhof blootlegde. foto Ron Magielse/het fotoburo
BREDA - Bouwhistorisch onderzoek in het Begijnhof heeft deze week een vondst opgeleverd die op meerdere vlakken tot een doorbraak in de geschiedschrijving van het Bredase topmonument kan leiden. Op de Droogzolder - pal achter de Waalse Kerk - legde bouwhistoricus John Veerman donderdag de derde spitsboog bloot van een complex waarnaar oudheidkundigen al jaren op zoek zijn.
De oplossing van het langjarige mysterie rond het klooster van Johanna van Polanen (1392-1445) komt hiermee een stuk dichterbij, bevestigt de onderzoeker. Bovendien is nu voor het eerst een gemetseld spoor gevonden van de 15e-eeuwse vóórgeschiedenis van het uit de 16e eeuw daterende Begijnhof.
Tot heden konden archeologen alleen naar bodemsporen zoeken. Veerman, enthousiast: "We hebben er zomaar een hele tijdlaag bij gekregen."
Ook voor de reconstructie van de in 1860 gesloopte, maar verder onbekende begijnenschuilkerk (1590- 1836) is de vondst van belang.
De derde spitsboog kwam uit een opvallend zware tussenmuur van twee begijnenwoninkjes om de hoek bij het poortgebouw tevoorschijn.
Veerman concludeert dat op zo'n twee meter achter de muur van de eveneens 15e-eeuwse Wendelinuskapel (= Waalse Kerk) een fors gebouw heeft gestaan: ten minste twintig meter lang en ruim vier meter breed. Het pand liep minstens door tot aan de (huidige) oostmuur van het Begijnhof.
Het gebouw kan dus ook (veel) langer zijn geweest. De nieuw gevonden boog ligt namelijk precies in het verlengde van één van de twee 'kloosterbogen', die in 1990 in de oostelijke hofmuur zijn ontdekt (en die tegenwoordig achter een glaswand in Catharinastraat nr 87 zichtbaar zijn). Bij oudheidkundig onderzoek van twee andere begijnenhuisjes kwamen drie jaar geleden de achterzijden van de twee 'kloosterbogen' vrij. Even ontstond toen de onjuiste indruk dat een derde 'kloosterboog' gevonden was. De blootlegging van de achterkanten heeft uiteindelijk wel tot de jongste vondst geleid.
Veelzeggend is ook dat de twee in elkaars verlengde staande spitsbogen exact dezelfde maatvoering hebben. Aannemelijk is dat het een belangrijk gebouw is geweest.
De 'nieuwe' spitsboog is van baksteen die gepleisterd is als natuursteen en hij is afgewerkt met rode verf. De boog is bovendien rijk gedetailleerd. "Geen flutboogje maar serieuze architectuur", stelt Veerman vast. "Deze vondst tendeert meer in de richting van een religieus dan een werelds gebouw."
Johanna van Polanen bouwde de Wendelinuskapel tussen 1430 en 1440. Volgens onduidelijke historische vermeldingen zou de vrouwe van Breda ook plannen hebben gehad voor de bouw van een klooster nabij haar nieuwe kapel. Een jaar na haar dood in 1445 haalde Johanna's zoon Jan IV van Nassau een streep door het bouwplan.
Een document uit 1494 vermeldt de aanwezigheid van een pilarium achter de Wendelinuskapel. Dat past bij Veermans datering van 'zijn' boog. Het Begijnhof is tussen 1532 en 1535 gebouwd.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
