René van Chalon, zoals afgebeeld in de portrettengalerie op het Stadhuis. foto Stadsarchief Breda
Moderne Oranjetelgen worden door hun prinselijke ouders opgevoed.
Dat mag tegenwoordig heel gewoon zijn, maar zelfs Beatrix had als prinsesje nog een gouvernante, Cornelie Sickinghe. Opvoeding door gouvernantes is een eeuwenoude traditie en zoals wel vaker bij ons koningshuis, voert ook dit gebruik terug naar de Bredase Nassaus. Het begon bij René van Chalon (1519-'44). Behalve de allereerste prins van Oranje Nassau, was hij in zijn familie de eerste telg met zo'n gouvernante. In de Nederlanden was dat toen nog verre van gebruikelijk; de adel bracht zijn eigen kroost groot. Maar de Bredase traditie werd dan ook uit noodzaak geboren. Immers René's moeder, de tweede vrouw van graaf Hendrik III van Nassau, stierf jong. Claudia van Chalon, een prinses uit een zijtak van het regerende Franse koningshuis (waar gouvernantes al wel heel normaal waren), was 23 jaar toen ze in het Nassaupaleis in Diest overleed. Bij een bezoek aan Orange, het prinselijk domein van haar broer, was ze ziek geworden. In Breda bleef haar tweejarige zoontje achter als enig kind (een ouder zusje was al gestorven). Vader Hendrik, rechterhand van keizer Karel V, had het te druk met zijn topcarrière om lang in Breda te blijven. Hij verbleef sowieso vaker in Brussel dan in Breda en zag blijkbaar geen reden om zijn tweejarige peuter mee naar de hoofdstad te nemen. De graaf zou niet lang daarna met de keizer voor acht jaar naar Spanje en Italië vertrekken. Dan is zo'n Bredaas jonkertje maar een handenbindertje. Totdat het ventje als 11-jarige de Franse prinsentitel van zijn ongehuwde oom Philibert erft, natuurlijk. Dan ziet pappie - intussen met een Spaans markiezinnetje aan zijn derde huwelijk bezig - wél reden voor terugkeer naar noordelijker oorden. Maar in 1521 besloot hij dus dat zijn enige kind, dat toen nog officieel Reinier -of Renatus- van Nassau heette, op het Bredase Kasteel zou worden opgevoed, totdat ie oud genoeg was om in Brussel tot hoveling te worden opgeleid. De vrouw die Hendrik tot gouvernante aanstelde, was een Française en heette Anne de Mehetz. Althans, zo luidt de naam op haar grafsteen in de kooromgang van de Grote Kerk, waar zij enkele dagen na haar dood op 28 september 1531 begraven werd. Tot 1525 voedde Anne de jonge Reinier op, in het Frans. Ze noemde hem René Monsieur, onder welke naam hij als kind alom bekend bleef. Veel meer is over Anna de Mehetz niet bekend.Waarschijnlijk is zij als hofdame met Claudia van Chalon meegekomen, toen die in 1515 met graaf Hendrik trouwde. Dat veronderstelt Cora van Beek, die in het eerstkomende jaarboek van De Oranjeboom een onderzoek naar de identiteit van de gouvernante publiceert. Heraldische motieven op Anne's grafzerk suggereren een al dan niet wettelijke familierelatie met het Franse adelsgeslacht De Bauffremont, maar verder houvast ontbreekt. Dat geldt nog meer voor de naam joffrou van Ponnoye, waaronder zij in de kasteeladministratie voorkomt. In elk geval is haar laatste rustplaats in de Grote Kerk bekend. Van René's moeder kan dat, na het jongste onderzoek van de oude Nassaucrypte in 1995, niet meer gezegd worden. Sindsdien rust Claudia van Chalon in een onbekend graf. Reacties? leo.nierse@bndestem.nl© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
