Engelbrecht II. Zonder bedlectuur, maar - voor de afwisseling - wel met zijn wettige echtgenote. foto Johan van Gurp
18 apr 2008, 08:00 - Je zou het zelf niet verzonnen krijgen - zo ongelooflijk voor de hand ligt het - maar echte ridders lazen ook werkelijk ridderromans.
Heel anders dan de Noord-Amerikaanse cowboys die zélf geen wildwestromans verslonden (de circusartiest Buffalo Bill Cody met zijn gefantaseerde verleden uitgezonderd), lazen laat-middeleeuwse ridders en edelen wel degelijk over hun legendarische voorgangers. Zo ook onze eigen Bredase Nassaugraven. Van graaf Engelbrecht II (1451-1504) is bekend dat hij liefst drie (koning-) Arthurromans en de eeuwenlang bij edelen geliefde Roman de la Rose koesterde. En geloof maar gerust dat Engelbrecht een volbloed-ridder was die zich niet op verzonnen heldendaden hoefde te beroemen. Hij mocht dan een enorme ijdeltuit zijn - die door zijn mede-ridders van het Gulden Vlies spottend als saletjonker (dandy) werd aangeduid -, hij had wel degelijk bloed geproefd en niet zo'n beetje ook. Getrouw aan de eeuwenoude familietraditie van de Nassaus, was hij al op zijn 16e het Bourgondische leger ingegaan. Het volgende jaar had zijn vorst, hertog Karel de Stoute, zelf ook geen watje, de onverschrokkenheid van de Bredase gravenzoon reeds opgemerkt. En hem tot ridder geslagen. Het krijgersbloed zou Engelbrecht in de loop van zijn leven nog menigmaal door de aderen kolken. Dat hij bovendien in eigen en andermans slaapkamer ook gaarne met de sabel mocht rinkelen, heb ik hier al eens eerder uit de doeken gedaan. Kortom, een échte ridder. Mogelijk kwam zijn interesse voor deze oude verhalen voort uit zijn sterke standsbesef en voelde hij als lid van de nieuwe Bourgondische adel de behoefte om in die eeuwenoude riddertraditie te staan. Dat hij ook praktische kennis uit boeken putte, blijkt uit de vele schaaklectuur en een verhandeling over het krijgsheerschap van Alexander de Grote die hij in de kast had staan. Deze ijzervreter was ook een lettervreter. (Zijn eega Cimburga van Baden verloor zich trouwens gaarne in avonturen- en liefdesromans). Toch mogen we wel aannemen dat Engelbrechts verzamelwoede - de historicus Anne Korteweg raamt de omvang van 's mans bibliotheek op vele honderden, meest Franse en Zuid-Nederlandse manuscripten - ook uit zijn karakteristieke pronkzucht voortkwam. Immers handgeschreven titels - de boekdrukkunst bestond nog niet - waren schaars en duur. En als de gekalligrafeerde perkamenten ook nog met blad- en stofgoud versierde illustraties droegen, vormde zo'n bibliotheek een zoveelste statussymbool. Dat gold zeker aan het Bourgondische hof, dat al zijn edelen had leren lezen en waar hertog Filips de Goede - met ruim negenhonderd titels op de plank - voor de grootste bibliofiele collectioneur van zijn tijd doorging. Engelbrecht signeerde al zijn banden met E. de Nassou en dreigde eventuele dieven schriftelijk met de galg. De al genoemde dr. Korteweg, die uitgebreide studie naar het boekenbezit van de Oranje Nassaus verrichtte, geeft vanmiddag trouwens een lezing tijdens het Nassau-symposium van de jubilerende vereniging De Oranjeboom (scholengemeenschap De Nassau, P. Krugerlaan 2; 13.00 uur) . - Reacties? leo.nierse@bndestem.nl
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
