article
1.6237050
ETTEN-LEUR - Natuurbeheerders halen alles uit de kast om het gentiaanblauwtje te behouden voor onze natuur. Maar of dat gaat lukken? De zeldzame heidevlinder komts steeds minder vaak voor.
Natuurlijk Brabant: De strijd om het gentiaanblauwtje
ETTEN-LEUR - Natuurbeheerders halen alles uit de kast om het gentiaanblauwtje te behouden voor onze natuur. Maar of dat gaat lukken? De zeldzame heidevlinder komts steeds minder vaak voor.
http://www.bndestem.nl/regio/brabant/natuurlijk-brabant-de-strijd-om-het-gentiaanblauwtje-1.6237050
2016-08-03T05:50:00+0000
http://www.bndestem.nl/polopoly_fs/1.6237122.1470143500!image/image-6237122.JPG
Etten-Leur,Lokaal Thema BS,blauwtje,vlinder,natuurlijkbrabant,hermes
Brabant
Home / Regio / Brabant / Natuurlijk Brabant: De strijd om het gentiaanblauwtje

Natuurlijk Brabant: De strijd om het gentiaanblauwtje

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Het gentiaanblauwtje legt haar eitjes alleen op de bloemknoppen van de klokjesgentiaan. Foto Jap Smits.
    ETTEN-LEUR - Natuurbeheerders halen alles uit de kast om het gentiaanblauwtje te behouden voor onze natuur. Maar of dat gaat lukken? De zeldzame heidevlinder komts steeds minder vaak voor.
    Hier vlogen vorig jaar nog tientallen gentiaanblauwtjes. Nu zie ik er niet een

    Een klein, zilverachtig vlindervrouwtje danst haar stille, eenzame dans over de paarse heide. Het is een boomblauwtje, en op zoek naar een geschikt takje om haar eitjes af te zetten, vertelt Jap Smits, boswachter van Staatsbosbeheer. Een prachtig beestje, maar niet de vlinder waarnaar we op zoek zijn.

    Begin augustus is de maand dat de heidevelden in bloei staan, een moment dat jaarlijks veel natuurliefhebbers in vervoering brengt. Het is ook de tijd van de gentiaanblauwtjes en hun waardplanten, de betoverend blauwe klokjesgentianen.

    Smits kijkt uit over een laag geleden heidegebiedje in het Leenderbos. "Hier vlogen vorig jaar nog tientallen gentiaanblauwtjes. Nu zie ik er niet een. Helaas."

    Zeldzame heidevlinder

    Al een kwart eeuw lang bekommert de boswachter zich om het onzekere bestaan van het zeldzame heidevlindertje. Het gentiaanblauwtje wordt gezien als 'het vlaggenschip' van de vochtige heide. De gouden medaille voor goed natuurbeheer.

    Maar de vlinder laat zich niet makkelijk veroveren. Het is een kieskeurige soort met een complexe levenscyclus. Het gentiaanblauwtje wil alleen eitjes leggen op de ongeopende knoppen van de - eveneens kwetsbare - klokjesgentiaan, bij voorkeur oudere exemplaren. En dan ook nog per se in de buurt van mierennesten. En ook hier luistert het nauw. Het mogen alleen knoopmieren zijn. Die nemen de rupsen van het gentiaanblauwtje mee naar hun nesten en zorgen voor de larven totdat ze zich ontpoppen.

    Kink in kabel
    Als er ergens een kink in de kabel komt - bijvoorbeeld door aantasting van het leefgebied - gaat het mis. Dat is de reden waarom de vlinder nog maar op enkele plaatsen in ons land voorkomt, met name in Oost-Brabant en Limburg. Op de Regte Heide in Goirle zijn afgelopen jaren nog enkele exemplaren gezien. De vlinders kwamen ook voor op de Strijbeekse Heide, ten zuiden van Breda, maar daar zijn ze inmiddels uitgestorven.

    De afgelopen decennia zijn kosten noch moeite gespaard om de overgebleven populaties te beschermen en te behouden voor de Nederlandse natuur. In het Leenderbos en de Strabrechtse Heide is een speciaal project op poten gezet, met steun van de provincie en de Vlinderstichting.

    Leefgebied
    Alles werd gedaan om het leefgebied van de vlinder weer zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Er werd gerooid, geplagd en mergelkalk gestrooid. Jap Smits kreeg toestemming van de overheid om - heel selectief - bevruchte vrouwtjes te vangen en ze over te zetten naar een ander heidegebied in de omgeving. In de hoop dat de dieren zich zouden verspreiden.

    Eind juni ging het onverwachts mis. En goed ook. Zware regenval - maar liefst 300 mm - zette het hele gebied onder water. Een kleine, ecologische ramp, treurt Smits. En volgens hem de genadeklap voor het gentiaanblauwtje in zijn gebied. Want tegen langdurige, hoge waterstand zijn de mierennesten - en dus ook de larven van de vlinders - niet bestand.

    Het einde van zijn levenswerk, vreest de bedroefde boswachter. "Ik ben bang dat we de populaties nu voorgoed kwijt zijn."

    Niet genoeg

    Bloeiende klokjesgentianen zien we volop, zelfs een stuk of vijf met eitjes erop, heel minuscuul, maar de vlinders zijn inderdaad spoorloos. Smits laat een gebiedje op de Strabrechtse Heide zien. "Hier zaten er vorig jaar nog honderden." We zien heikikkers, levendbarende hagedissen, en heidesabelsprinkhanen, maar geen gentiaanblauwtjes.

    De boswachter heeft er een hard hoofd in. "Die paar eitjes zijn niet genoeg om de populatie te redden. Ik denk dat we voortaan moeten wennen aan mooie heidevelden met klokjesgentianen, maar zonder gentiaanblauwtjes."