Noortschans en Zuijdtschans oftewel de Waterschans, detail van een oude kaart van Bergen op Zoom.foto Jan van de Kasteele
Een verlopen zooi. Wie nu rondwandelt over de Waterschans en omgeving kan er weinig anders van maken. Troep, bosschages, een waterpartij, een havenkanaal dat als zodanig niet meer te herkennen is. Voor wie minder bekend is in de stad, we hebben het over het gebied aan het einde van de Havendijk, voorbij Bruijs Jachtbouw, grenzend aan de Binnenschelde.
Hier ligt een Rijksmonument. Een wat? Ja, een Rijksmonument. We hebben het over het enige bewaard gebleven zestiende eeuwse vestingwerk van Bergen op Zoom. Gewend als we inmiddels zijn aan het gejubel over fort De Roovere: de Waterschans is ouder! Alleen is De Roovere aan de vergetelheid ontrukt en weer als vestingwerk te herkennen.
Dat kun je van de Waterschans niet zeggen. De laatste decennia diende het gebied als bedrijventerrein. En de natte grachten voor de kweek van oesters. De bedrijven zijn vertrokken en de oesterkweek is ook al lang geleden opgedoekt. Wat rest, is een soort niemandsland. Maar daar komt verandering in. De Waterschans is onderdeel van Schelde Veste, de opvolger van het mislukte Bergse havenproject.
Het gebied is nu in beeld voor de bouw van veel woningen. En als plek voor een jachthaven. Als je er rondloopt, lijkt dat geen gek idee. Want dat hier ooit een soort van fort lag om de haven te verdedigen, kun je je moeilijk voorstellen. Maar wie een luchtfoto bekijkt van het gebied, ziet wel degelijk heel scherp de contouren van het vestingwerk. In 1582 is voor het eerst sprake van 'het grote fort aan de waterkant', zo blijkt uit een inventarisatie van de gemeente. Voorganger van de Waterschans is dat dan, waarvan de exacte ligging onbekend is.
De Waterschans zelf is van twee jaar later en werd Zuijdtschans genoemd. Aan de noordkant lag een kleiner fort, de Noortschans. Beiden dienden ze er om de Bergse haven te verdedigen. Hier ligt een brok historie. En dan snap je meteen beter dat de Bergse erfgoedorganisaties zich keren tegen het plompverloren volbouwen van dit gebied.
In de rubriek Van Bergse Bodem belichten we elke dinsdag interessante zaken uit de historie van Bergen op Zoom. Dat varieert van kleine archeologische vondsten tot bijzondere plekken in het landschap die verwijzen naar het verleden van de stad. Tips of ideeën: 0164 212 650 of redactie.bergen@bndestem.nl. Zie voor eerdere afleveringen van deze rubriek:bndestem.nl/bergsebodem
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
