De wallen van Fort Henricus zijn al weer duidelijk te zien. foto Robert van den Berge/het fotoburo
Maquette die waterschap Brabantse Delta maakte van Fort Henricus.
1/2
STEENBERGEN - Zo op het eerste gezicht is er nog weinig te zien.
Gras, wat heuveltjes en zand. Meer niet. Een argeloze voorbijganger kan niet vermoeden dat hier historisch erfgoed ligt. Toch is het zo. Vanuit de lucht is Fort Henricus duidelijk zichtbaar. Ook van dichtbij moet het fort duidelijker zichtbaar worden. Het mag van de wethouder zelfs een recreatiegebied worden.
Sinds vorig jaar september werken medewerkers van waterschap Brabantse Delta, West-Brabantse waterlinie, Natuurmonumenten en de gemeente Steenbergen aan het herstel van Fort Henricus. De binnengracht en de binnenste wal zijn inmiddels hersteld. In totaal is er zo'n 60.000 kubieke meter grond verzet. Verse grond is aangebracht. Voorlopig moet daarom de zwaartekracht even haar werk doen. Dit najaar of begin volgend jaar begint de verdere afwerking van het fort. In het project gaat het om herstel van cultuurhistorie, het creëren van waterberging in de grachten, de natuurontwikkeling op en rondom het fort en een voor recreatie aantrekkelijke omgeving.
Fort Henricus is onderdeel van een reeks verdedigingswerken die in de tweede helft van de Tachtigjarige Oorlog tussen de Steenbergsche Vliet en Bergen op Zoom is aangelegd ter verdediging tegen de Spanjaarden. Het fort is in 1626 op de plek van een eerdere Spaanse versterking uit 1622 gebouwd en diende om de haven van Steenbergen te verdedigen.
Fort Henricus ligt tegen de dijk van de Graaf Hendrikpolder die uit de 16e eeuw stamt. Het grootste deel van het fort ligt ten noorden van de dijk en moet in eerste instantie op een gors zijn aangelegd. Rond het midden van de 17e eeuw is er tegen de Graaf Hendrikpolder de Oude Vlietpolder aangelegd. Later is, met de aanleg van de Nieuwe Vlietpolder, het fort geheel binnendijks komen te liggen.
Rond 1900 is het fort als bouwland in gebruik genomen maar is de wal nog grotendeels in het reliëf aanwezig. De gracht ligt dan nog open.
In 2007 begonnen de herstelwerkzaamheden met een archeologisch onderzoek. "Dit onderzoek is de basis", aldus Mundus Joore van waterschap Brabantse Delta. "In het onderzoek zijn de afmetingen van de gracht, de bastions en de terre bepaald. Verder is de paalfundering van de vroegere houten toegangsbrug aangetroffen. Er zijn wat sporen van bewoning aangetroffen, echter geen stenen bebouwing."
Sinds 2005 in Fort Henricus een Rijksmonument. Volgens Joore heeft dat consequenties voor het recreatieve gebruik, dat de gemeente Steenbergen graag wil.
In het gebied leeft bijvoorbeeld de roerdomp en de blauwborst, die volgens Joore snel last hebben van verstoring. Niettemin wil Steenbergen recreatie bij Fort Henricus toestaan. Daarbij wordt rekening gehouden met de actuele en de toekomstige natuurwaarden.
Wethouder Wilma Baartmans en Frederique Jansen, beleidsmedewerker cultuurtechniek, hebben zo hun ideeën over het gebied. "Fort Henricus moet een combinatie worden van aandacht voor natuur, recreatie, cultuurhistorie en educatie. Je zou kunnen denken aan kleinschalige horeca waar fietsers en wandelaars een kop koffie kunnen drinken op hun tocht langs de andere forten in de waterlinie."
Het bastion zou volgens de wethouder zijn voor educatie. "Scholen die er een dag naar toe gaan, maar ook spelletjes voor kinderen." Zelfs een uitkijktoren zou volgens de gemeente tot de mogelijkheden kunnen behoren. Evenals een pontje over het water en een aanleghaven. ,,Misschien is het ook een mooie plaats voor een openluchttheater.''
Maar het belangrijkste is, wat de wethouder betreft, dat het fort zichtbaar blijft.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
