BERGEN OP ZOOM - Normaal is het tussen Kerst en Oud en Nieuw erg rustig aan de balie van het stadskantoor in Bergen op Zoom, maar nu moest teammanager Publieksdiensten Jos Hopmans zelfs uitzendkrachten inhuren om de drukte op te vangen. "Allemaal ouders die nog gauw even een identiteitskaart voor hun kinderen komen halen.
Hetzelfde gebeurde vlak voor de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1997. "Toen kreeg de gemeente Halsteren nog een stormloop te verwerken van mensen die op de valreep hun paspoort lieten verlengen omdat dat in Halsteren een paar gulden goedkoper was dan in Bergen op Zoom."
De burgerlijke stand; je komt er in als je geboren wordt en je ouders - in 99 procent van de geboorten is dat nog steeds de vader - je aangeven. Je krijgt ook nog steeds automatisch de achternaam van je vader. Tegenwoordig is het echter ook mogelijk dat je de achternaam van je moeder krijgt. "Maar daarvoor moeten vader en moeder dan wel samen naar het gemeentehuis", zegt Hopmans.
In de tijd dat Napoleon de burgerlijke stand invoerde, konden nog veel mensen niet lezen en schrijven. De namen die zij opgaven, werden door de ambtenaar van de burgerlijke stand nog opgeschreven zoals hij ze hoorde uitspreken, waardoor het zomaar kon gebeuren dat kinderen uit één familie verschillend geschreven achternamen kregen. Suijckerbuijck met alleen een k of een i in plaats van een ij en alle mogelijke varianten hierop. Nu wordt de familienaam overgenomen uit het paspoort en laten de ambtenaren van de burgerlijke stand de vader de voornamen van het kind opschrijven.
De tijd dat ze zich bemoeiden met de keuze van de voornamen is voorbij. Hopmans en zijn rechterhand Hans de Jong kunnen zich in hun lange staat van dienst bij de gemeente Bergen op Zoom geen voorbeelden herinneren van voornamen die niet door de beugel konden. De Jong: "Wat soms wel gebeurt, is dat de initialen van de voornamen samen een onwelvoeglijk woord vormen, dus bijvoorbeeld een woord dat begint met een k en eindigt met een t. Dat zeggen we dan wel en meestal wordt dat ondervangen door een andere volgorde van voornamen te kiezen."
Wat ook gebeurt, is dat mensen na een paar dagen terugkomen om te vragen of ze de voornamen van hun kind nog kunnen wijzigen 'want mijn schoonmoeder vond bij nader inzien dat...' Hopmans: "Jammer dan, maar dat kan niet. Dat kan alleen via de rechtbank."
Nog steeds worden er kinderen vernoemd naar oma's en opa's en ooms en tantes, maar vaak ook naar tv-sterren en sporthelden. Wat dat betreft is de burgerlijke stand een goede graadmeter voor iemand's populariteit. Hopmans: "Van de zomer hadden we ineens veel Johnny's. Dat was naar Johnny Hoogerland, die wielrenner die tijdens de Tour de France met zijn achterwerk in het prikkeldraad bleef hangen."
Nog steeds moet je voor het aangeven van een geboorte en trouwens ook van een overlijden - dat doet in de praktijk vrijwel altijd de begrafenisondernemer - persoonlijk naar het gemeentehuis. Dat is in dit digitale tijdperk best vreemd, beamen Hopmans en De Jong. "Op den duur zal het ook heus wel mogelijk worden om digitaal aangifte te doen en vooruitlopend daarop zijn wij al een proef begonnen. Dat houdt in dat mensen thuis op de computer al het formulier voor de aangifte kunnen invullen en naar ons doorsturen. Wij kunnen dan alvast de geboorteakte opmaken, die ze dan alleen nog maar hoeven te ondertekenen aan de balie. Ze zijn dan veel sneller klaar. Hetzelfde willen we ook gaan doen met overlijdensaktes. Alleen lopen we nu weer tegen het probleem aan dat artsen en verloskundigen zich beroepen op hun medisch beroepsgeheim en daarom niet mee willen werken."
De gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie, zoals de burgerlijke stand officieel heet, worden doorgegeven aan tal van instanties waaronder de belastingdienst, de Sociale Verzekeringsbank, de Rijksdienst voor het Wegverkeer, het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, maar bijvoorbeeld ook aan deurwaarders. Alles bij elkaar zijn er 540 instanties, instellingen en organisaties die een abonnement hebben op de persoonsgegevens uit de burgerlijke stand. Als hij dat aantal van 540 noemt, is Hopmans er eigenlijk zelf ook wel een beetje verbaasd over dat het er zoveel zijn. "Voor de aardigheid toch eens kijken naar wie mijn eigen gegevens gaan", zegt hij. Een paar muisklikken met de computer en de printer spuugt een lijst met namen uit van onder andere de Kamer van Koophandel. "Wat moeten die nu met mijn gegevens?" vraagt Hopmans verbaasd. Hans de Jong weet het wel. "Dat is omdat je bestuurslid bent van bouwclub de Krabbeklutsers, die als vereniging staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel."
De instanties die de persoonsgegevens krijgen, moeten er wel aantoonbaar belang bij hebben. "De meeste krijgen ook niet alle gegevens, maar alleen de gegevens die ze nodig hebben om hun taak te kunnen uitvoeren", zegt De Jong.
De gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie zijn leidend. Dat wil zeggen dat de instanties er van uitgaan dat ze kloppen tot het tegendeel blijkt. Bijvoorbeeld doordat bij een controle naar uitkeringsfraude blijkt dat mensen op een ander adres wonen dan waar ze ingeschreven staan. Of doordat de politie iemand anders in een woning aantreft dan degene voor wie ze aanbelden. Die instanties zijn verplicht dat te melden aan de gemeente die dan op haar beurt moet uitzoeken hoe het zit. In plaats van een rustige laatste week, kregen de loketten van de gemeentehuizen een stormloop te verwerken van mensen die op de valreep nog een identiteitskaart voor hun kinderen kwamen halen. Die kost in het oude jaar nog 9,20 euro, in het nieuwe jaar 30 euro. foto's Thom van Amsterdam
Sorteer reacties
helemaal met Ad eens!!!!! 
