Volledig scherm
Foto: ANP

Subsidie voor een melkprijs die niet daalde

LEEUWARDEN - Melkveehouders zijn jarenlang gecompenseerd voor een melkprijs die fors zou dalen, maar dat niet deed. De melkprijs hield stand en ook de jaarlijkse compensatie van circa 385 miljoen euro.

Voor melkveehouders vormden de Europese inkomenstoeslagen in 2001 een nieuw fenomeen: Brussel schreef ineens duizenden euro's subsidie op hun rekening bij. Boeren kregen die subsidie vanwege een aanpassing van het Europese zuivelbeleid. Exportsubsidies voor zuivel werden afgebouwd en invoerheffingen en interventieprijzen verlaagd. Dit alles voor een een vrijere wereldhandel, de zogeheten liberalisering van de zuivel.

Melkprijsdaling
Rekenmeesters voorzagen dat de afbouw van de marktbescherming tot een melkprijsdaling zou leiden van ruim 5 cent per liter melk, zo'n 15 procent. Melkveehouders zouden hiervoor voor 60 procent worden gecompenseerd. Met eenzelfde percentage waren namelijk ook de graantelers gecompenseerd toen midden jaren negentig de marktbescherming voor dit gewas werd afgebouwd.

Compensatie
"Absoluut onacceptabel", brieste Jan Cees Vogelaar, destijds de voorman van de melkveehouders van LTO Nederland. De boerenorganisatie eiste een compensatie van 100 procent. Zover kwam het niet. De compensatie bleef 60 procent. Deze keert Brussel uit in de vorm van een melkpremie van 3,5 cent per kilo melk. Nederlandse melkveehouders mogen 11 miljard kilo melk produceren. Deze melkplas is dus goed voor een totale subsidiestroom van zo'n 385 miljoen euro. Voor een boer met een gemiddeld melkquotum van 600.000 liter betekent dit een inkomstenbron van 21.000 euro.

Stijging
Waar minder markt de graanprijs deed halveren, daalde de melkprijs niet of nauwelijks. Toen Brussel van 2000 tot en met 2003 de beschermmuren geleidelijk afbrak, bedroeg de gemiddelde Europese melkprijs 31,15 cent per kilo. Daarna ontwikkelden de prijzen zich erg grillig, gemiddeld over een reeks van jaren is sprake van een meevaller. Van 2004 tot en met 2007 kwam de melkprijs uit op 29,9 cent, een afname van 1,2 cent. De afgelopen vier jaar was weer sprake van een stijging naar gemiddeld 32,2 cent.

Hoewel de melkprijs dus niet onderuit ging, bleef de premie stabiel op 3,5 cent. Later werd deze losgekoppeld van de productie en onderdeel van een vaste bedrijfstoeslag.

Goed besteed
Is er nu teveel gemeenschapsgeld uitgekeerd? Nee, vindt Jan Cees Vogelaar: "Er waren grote zorgen over de grilligheid van de melkprijs. Achteraf is het meegevallen, maar het had ook kunnen tegenvallen." Volgens CDA-Kamerlid en voormalig melkveehouder Ger Koopmans is het geld goed besteed. "Kijk eens hoe de sector zich ontwikkelt met al die nieuwe stallen."

Marktbescherming
SP-Kamerlid Henk van Gerven vindt het van de zotte dat veel melkveehouders "meer dan een modaal inkomen aan subsidie ontvangen". Hij wijst erop dat deze subsidiestromen ook in het nieuwe Europese Landbouwbeleid, dat in 2014 ingaat, grotendeels intact blijven, zij het dat er dan een subsidie per hectare komt. De SP voelt veel voor het systeem van de melkprijsorganisatie Dutch Dairymen Board die de marktbescherming weer nieuw leven wil inblazen. Daardoor stijgt de melkprijs en kunnen subsidies achterwege blijven.