Boomkikker
Volledig scherm
Boomkikker © Betsie Spin

Natuurlijk Brabant: Boomkikker opgekikkerd

GILZE RIJEN - Op de vliegbasis in Gilze Rijen floreert een van de oudste populaties boomkikkers van Noord-Brabant; mede dankzij de val van de Berlijnse Muur.

Een groepje pas afgestudeerde biologen uit Tilburg had begin jaren tachtig een missie. Ze gingen op zoek naar de laatste boomkikkers in Noord-Brabant. De jonge herpetologen wilden de bedreigde amfibieën behoeden voor uitsterven. In de zestiger jaren was de 'koning der kikkers' nog een algemene soort in het zuiden, maar grootschalige ruilverkaveling en intensieve landbouw eisten hun tol, en gaandeweg verstomde hun luidruchtige gekwaak.

De eerste jaren zochten de veldbiologen naarstig, maar tevergeefs, in beekdalen en kleinschalige landbouwgebieden . "We zijn te laat, dachten we, ze zijn al verdwenen", vertelt een van hen, Kees Marijnissen uit Goirle.

Boswachter
Totdat bij toeval, in 1985, een boswachter van Staatsbosbeheer 's avonds een paar mannetjes hoorde kwaken achter de hekken van de vliegbasis in Gilze-Rijen. "Dat was een plek waar wij nooit gezocht zouden hebben", vertelt Marijnissen. De biologen gingen op onderzoek uit op het defensieterrein en troffen bij een opvangbekken voor regenwater van de startbanen zo'n vijftien roepende mannetjes aan.

Marijnissen herinnert zich het moment levendig: "Dat was een sensatie. We waren helemaal door het dolle heen! Tot die tijd had ik alleen in Frankrijk boomkikkers gezien!"

Het was het begin van een liefde die nooit meer is overgegaan. Sinds dat moment waakt Marijnissen, in samenwerking met defensie en een groep vrijwilligers, over de gifgroene kikkers als een kloek over haar kuikens. Zelf omschrijft de bioloog de afgelopen dertig jaar als 'een verhaal van eindeloos veel tegenslagen, maar met een happy-end'.

Defensie
Want aanvankelijk was defensie allesbehalve gelukkig met de populatie zeldzame boomkikkers op het terrein. De redenering was simpel: kikkers leven in water en water trekt eenden aan. En vogels vormen een levensgevaarlijk risico voor opstijgende vliegtuigen. "Een F16 die een eend in zijn motor krijgt, komt naar beneden", verzekert Marijnissen. Daar kwam bij dat de poel regelmatig droog stond, zodat er steeds minder boomkikkers overbleven. Op het dieptepunt zaten er nog hooguit vier mannetjes. (Alleen het aantal roepende mannetjes in voortplantingstijd wordt geteld.)

Maar alles veranderde toen in 1989 de Berlijnse Muur viel. De Koude Oorlog was voorbij en plots werd er met andere ogen gekeken naar de natuurwaarden op defensieterreinen, aldus Marijnissen. "Eerst mochten we niets, daarna kon alles." De boomkikkers werden op het schild gehesen. Poelen werden uitgediept en nieuwe werden uitgegraven. Maar het bleef tobben. De ene keer stierven de kikkerlarven massaal door lozing van een antivriesmiddel, de andere keer was het water zo zuur als 'augurkenwater'. Pas toen er een nieuwe poel met een lemen bodem werd aangelegd, vertelt Marijnissen, ging het echt de goede kant op en groeide de populatie aanzienlijk.

Boomkikkers uitgezet
Momenteel zitten er naar schatting zo'n 500 à 600 boomkikkers op de helikopterbasis in Gilze-Rijen. Ook in de natuurgebieden de Leemputten en de Brandt in Udenhout zitten inmiddels grote populaties. Afgelopen jaren zijn er met veel succes jonge boomkikkers uitgezet in onder meer 't Merkske in Baarle-Nassau en de Kaaistoep in Tilburg. In totaal zijn er in Brabant acht natuurgebieden waar boomkikkers voorkomen.

Op sommige plekken groeit volgens Marijnissen het aantal al zelfs explosief. "Je zou zeggen, het gaat de boomkikkers voor de wind." Maar toch zijn nog niet alle problemen opgelost. Door inteelt is de populatie boomkikkers op de vliegbasis verzwakt. Uit angst voor infectieziektes wordt er echter geen 'vers bloed' aangevoerd. "Het is daarom noodzakelijk dat er ecologische verbindingszones tussen de natuurgebieden worden aangelegd, zodat er een uitwisseling van genenmateriaal kan plaatsvinden. Dat moet de volgende stap zijn," aldus de boomkikker-deskundige.

Boomkikker op vliegbasis Gilze Rijen Foto Riet Pijnappels
Volledig scherm
Boomkikker op vliegbasis Gilze Rijen Foto Riet Pijnappels
Braam pikkers geen probleem
Volledig scherm
Braam pikkers geen probleem © Lou van der Aa

Live Voetbal

home logo DuitslandDUI
EINDE
1-0
EngelandENG
away logo

poll

Bas Dost moet in de spits bij Oranje en niet Vincent Janssen.

Bas Dost moet in de spits bij Oranje en niet Vincent Janssen.

  • Eens (83%)
  • Oneens (17%)
362 stemmen