Volledig scherm

Breda: Eén stad met vele verhalen

BREDA - Gezellig. Het werd al voorspeld toen we in april aan een serie over de identiteit van Breda begonnen: 'Breda is vooral gezellig.' In vrijwel elk interview kwam dat terug. Soms tot afgrijzen van de geïnterviewde: "Vreselijk woord, gezellig. Maar het past nu eenmaal het beste bij Breda", zo verwoordde bestuurskundige Paul Frissen het. - Het afgelopen half jaar hebben we in BN DeStem wekelijks aandacht besteed aan Het Verhaal van Breda. Hoe kan Breda zich profileren en onderscheiden? Hier de slotaflevering: de conclusies.

Lees hier alles over het verhaal van Breda.

Iedereen is het er ook over eens dat op gezelligheid alleen geen onderscheidend profiel te bouwen is. De vraag wat dat Bredase profiel dan wel moet zijn, blijkt nog niet zo makkelijk te beantwoorden. Aan de hand van een aantal vragen proberen we daar, op basis van onze artikelenreeks, toch enige richting aan te geven.

Eerst maar: wat is dat ook alweer, Het Verhaal van Breda?
Vorig jaar besloot het nieuwe college dat in 2016 het Verhaal van Breda ontwikkeld zou worden. Dat 'Verhaal' moet duidelijk maken wat de stad wil uitstralen en waar de ambities liggen. Daarmee moeten investeerders, studenten, bedrijven en bezoekers worden getrokken. Op basis daarvan moeten ook keuzes worden gemaakt op het gebied van beleid. Dat proces moet aan het einde van dit jaar zijn afgerond (zie kader).

BN DeStem schreef 25 artikelen over dit thema. Is daar een overkoepelende conclusie uit te trekken?
De conclusie is dat er niet één Verhaal van Breda is. Steden als Eindhoven en Den Haag hebben het wat dat betreft makkelijker, door de duidelijke aanwezigheid van bedrijven of instituties. Zo profileert Eindhoven zich als 'brainport' met techniek, technologie en design. Den Haag is herkenbaar als de 'Internationale stad van Vrede en Recht'. Breda heeft geen bedrijven, onderwijsinstellingen of instituties die er landelijk met kop en schouders bovenuit steken. Breda heeft veel te bieden, maar er zijn niet een of twee elementen die er uitspringen.

Breda heeft dus veel te bieden. Maar is er dan niets dat Breda echt uniek maakt?
Jawel, en daar komen we bij een belangrijk punt: de ligging. "Breda is letterlijk een grensgeval en dat is zeer interessant", aldus Diane Nijs, een Belgische die als lector aan de NHTV werkt. Breda ligt op de noord-zuid-as van Rotterdam naar Antwerpen en is oost-west een belangrijke schakel in de Brabantse stedenrij. Daar komt nu het nieuwe station bij, met snelle verbindingen naar de Randstad en straks ook naar Antwerpen en Brussel. Dat maakt Breda als stad erg interessant om te wonen en te werken. Maar het kan ook een verdergaande 'Beneluxering' in de hand werken: menig bedrijf dat in Nederland en België zaken doet, heeft al een kantoor in Breda en dat kan (ook door de geplande kantorenbouw rond het station) een nog grotere impuls krijgen.

Breda als hoofdstad van de Benelux?
Feit is dat geen stad in Nederland zo dichtbij en gunstig ligt ten opzichte van de grote Belgische steden. "Een zondagskindje", noemde Guido van Liefland van Rewin Breda vanwege die positie. Daar kunnen bedrijven van profiteren maar dat kan Breda op meer terreinen uitstralen, door bijvoorbeeld samen met Belgische instellingen (grote) evenementen te houden.

Maar Breda is toch vooral gezellig, bourgondisch en historisch. Moet dát dan niet de kern van het verhaal zijn?
Dat is de stad inderdaad, maar het profiel 'gezellig, bourgondisch en historisch' is weinig onderscheidend te noemen. Dat kun je ook op Den Bosch plakken, of op Maastricht. Gezelligheid is bovendien geen tastbaar begrip. Maak daar maar eens beleid op. Dat geldt ook voor bourgondisch. Is dat cultuur, eten en drinken, geschiedenis? Historie – met de Oranjes, de hofcultuur, militair bezien – is er zeker. Maar ook steden als Delft, Leiden en Utrecht kunnen pronken met een rijke, zo niet rijkere historie.

Dus kan Breda daar niks mee in zijn profiel?
Jawel. De elementen historisch, bourgondisch en gezellig tellen zeker mee. Ze zijn echter onderdeel van een bredere optelsom die Breda tot een hele aangename stad maakt. Want die conclusie is ondertussen wel te trekken.

Welke onderdelen zitten er verder nog in die optelsom?
Behalve de eerder genoemde elementen kwam in gesprekken met de geïnterviewden steeds terug dat Breda zo'n fijne stad is om te wonen. Dat is niet alleen een gevoel, dat kan ook geduid worden. Breda heeft over het algemeen goed opgebouwde wijken en heeft veel groen, zowel dicht tegen de stad aan, als in de stad zelf. Ook scholen zijn over het algemeen goed. Voeg daar de sociale samenhang aan toe ('Breda is een groot dorp') en dat maakt het voor veel mensen een prettige stad om te wonen.

Breda als de perfecte woonstad. Is dat dan het profiel?
Dat zou ook zeker onderdeel van het profiel moeten zijn. Maar erg sexy of onderscheidend is ook dat niet. De vraag is ook of dat nodig is. Een stad die inzet op goed wonen en dat consequent onderdeel maakt van het beleid, wordt vanzelf aantrekkelijk voor bedrijven en studenten. "De belangrijkste opdracht voor Breda is om de kwaliteit die de stad heeft overeind te houden. Durf daarin wel onderscheidende keuzes te maken", zei oud-burgemeester Ed Nijpels in een van de interviews.

Een woonstad met ambitie?
Dat is ook wat vaak naar voren kwam. Breda wordt vaak gezapig genoemd. Toch is dat te logenstraffen. In de jaren negentig werden bijvoorbeeld gedurfde projecten uitgevoerd zoals het Chassé Theater en het Chassé Park. En nu is er met Via Breda (het stationsgebied) ook een zeer ambitieus project. Verder heeft de stad nog veel ruimte om nieuwe plannen te verwezenlijken. Denk aan het CSM-terrein, het Havenkwartier en het terrein rond de Seeligkazerne. "Je hoeft die ruimtes dan niet helemaal vol te bouwen, zorg dat er veel groene zones tussen zitten", verwoordde architect Dennis de Poorter de potentie van de stad.

Maar wat is nu de eindconclusie? Wat is uiteindelijk het Verhaal van Breda?
​Dat laten we graag aan de gemeente over. De ingrediënten zijn er: wonen, groen, historie, Bourgondisch en gezellig plus een unieke ligging. Zoveel te kiezen... "We gaan meer focussen", zei wethouder Boaz Adank in de eerste aflevering van deze serie. "Niet iedereen te vriend houden en dan maar niets kiezen, zoals een beetje in de Bredase cultuur zit." Maar als dat in Bredase aard zit, is dát dan niet het verhaal: de rijkdom aan keuzes?