Foto: ANP
[ACHTERGROND] Op tafel staan twee dozen tissues. Altijd twee, zodat er een doos binnen handbereik is om tranen te deppen als de emoties hoog oplopen. De dozen staan in een kamer aan de Maliebaan in Utrecht waar het secretariaat van de klachtencommissie is gevestigd die het seksueel misbruik door katholieke geestelijken onderzoekt.
Zie ook:
Van die ruimte kan Marie Louise van Buel (53) zich niets herinneren. "Ik was vooral bezig met mijn verhaal en mezelf overeind te houden", vertelt de Arnhemse die maandag 7 november de kamer betrad om achter gesloten deuren haar verhaal te doen.
In anderhalf uur vertelde Marie Louise hoe haar oudoom, aalmoezenier bij de luchtmacht, haar van haar achtste tot zestiende jaar seksueel heeft misbruikt. Het begon met strelen en zoenen, maar ging van kwaad tot erger. "Later mocht ik bij hem gaan logeren", vertelt ze na diep ademhalen. "Toen had hij vrij spel."
Gesteund
Op de zittingsdag was ze zenuwachtig, maar aan de drie commissieleden vertelde ze alle details. "Al die tijd had ik een geheim meegedragen, nu werd ik eindelijk gehoord én gezien. Ze namen de tijd en hadden zich goed voorbereid. Ik voelde mij absoluut gesteund."
Elke maandag en donderdag zijn zittingsdagen van de commissie, gemiddeld worden er vier zaken behandeld, vertelt Wiel Stevens, voorzitter van de klachtencommissie en oud-president van het gerechtshof in Den Bosch.
638 klachten
Inmiddels zijn er tientallen zaken afgehandeld en staan er nog honderden op de rol. Van de 2.100 meldingen die de afgelopen twee jaar bij het Meldpunt Seksueel Misbruik RKK, het administratieve 'voorportaal' van de klachtencommissie, binnenkwamen, mondden er 638 uit in een klacht. Nog altijd komen er nieuwe klachten bij, meer dan er wekelijks worden afgedaan.
Veel van de klagers, ook Marie Louise van Buel, vertelden hun verhaal ook aan de onderzoekscommissie onder leiding van oud-burgemeester en oud-minister Wim Deetman die in opdracht van de kerk het seksueel misbruik van minderjarigen onderzocht. Vrijdag presenteert hij zijn eindrapport, maar daarmee is voor veel slachtoffers de geestelijke wond nog niet genezen. Dat merken Stevens en zijn collega-voorzitters elke zittingsdag opnieuw.
IJzige sfeer
De klager, lees slachtoffer, komt met zijn of haar juridisch adviseur en vaak ook partner binnen in een ruime kamer en neemt plaats aan tafel waaraan alle deelnemers zitten. Aan dezelfde zijde als de klager zit ook de aangeklaagde, als hij nog leeft. Vaak zijn dat mannen die inmiddels rond de tachtig jaar oud zijn. Is iemand overleden dan zit er een vertegenwoordiger van een bisdom of een congregatie.
"Vooral als de aangeklaagde zelf aanwezig is, is de sfeer in begin nogal ijzig", vertelt Stevens. "Die kan ontdooien wanneer er goed naar de klager wordt geluisterd en er erkenning is."
Geen verantwoordelijkheid
Marie Louise van Buel moest het die maandag doen met een afvaardiging van de congregatie van de Paters Maristen. Haar oudoom is overleden. Maar er was nog wel een brief van zijn hand, antwoord op een brief die zij hem ooit had gestuurd. "Daarin heb ik hem ongezouten verteld wat hij mij heeft aangedaan. In zijn reactie bood hij zijn excuses aan voor wat hij mij heeft aangedaan", zegt de Arnhemse.
De commissie vatte dit op als een schuldbekentenis, net als de vertegenwoordiger van de congregatie. "Maar verantwoordelijkheid wilde hij niet nemen, zei hij", vertelt Van Buel. "Ik heb toen gezegd: 'u heeft dit mij niet persoonlijk aangedaan, het systeem waarbinnen u werkt heeft dit mogelijk gemaakt', maar dat kwam niet aan."
Voorzitter Stevens, die overigens niet de zaak van Marie Louise heeft behandeld, maakt ook mee dat er een faliekante ontkenning komt van het misbruik. "Voor het slachtoffer is dat onverkwikkelijk", zegt Stevens. "Maar als iemand ontkent, kunnen wij daar als commissie weinig aan doen. Wij weten nu eenmaal niet of het wel of niet is gebeurd."
47 procent gegrond
Liegen komt dus voor, erkent Stevens. "Daar kunnen we wel proberen achter te komen door verklaringen van anderen, of bijvoorbeeld documenten." Maar als die bewijzen er niet zijn kan het oordeel 'klacht ongegrond' luiden. "Ook al is het verhaal van het slachtoffer volkomen geloofwaardig. We kunnen dan de klacht niet gegrond verklaren, hetgeen niet wil zeggen dat het niet is gebeurd. Dat zeggen we dan ook", zegt Stevens.
Van de klachten die zijn behandeld door Stevens en zijn collega's is tot nu toe 47 procent gegrond verklaard, deze mensen kunnen aanspraak maken op schadevergoeding.
Tranen kwamen later
Voor Marie Louise van Buel is compensatie een stuk dichterbij gekomen. Afgelopen maandag kreeg ze te horen dat de commissie adviseert haar klacht op alle punten gegrond te verklaren. Ze had de brief van de dader, en haar eigen verhaal als overtuigend bewijs.
Na de zitting kon ze met opgeheven hoofd naar buiten lopen. De tissues op tafel bleven onaangeroerd. "Ik was opgelucht, maar het kostte veel energie. De tranen kwamen pas daarna."
Sorteer reacties
