Juli 1993: de politie heeft de stoep voor het Bredase restaurant Peacock, waar de 56-jarige Chinese vrouw T. Mok-Cheung is vermoord, afgezet. foto Willem Blauw
De Chinese gemeenschap houdt enkele dagen na de moord een herdenkingsdienst voor de deur van restaurant Peacock. foto Johan van Gurp
1/2
Konden de plastic pauwen op het dak van chinees-indisch restaurant New Ocean aan de Jorisstraat in Breda maar praten. Dan hadden ze kunnen vertellen wie ze vijftien jaar geleden het restaurant binnen zagen lopen.
Dat had heel wat moeizame rechercheonderzoeken, tumultueuze rechtzaken en
nu ook een wetenschappenlijk onderzoek overbodig gemaakt.
Het is
juli 1993. Restaurant New Ocean heet nog Peacock (pauw). De Chinese familie
Mok runt het restaurant: man, vrouw, wat (illegale) koks. Ook de moeder van
de man, oma Mok, helpt een handje mee. Het is de nacht van 3 op 4 juli. De
familie heeft die avond nog een tweede restaurant geopend, in België. De
blijdschap daarover slaat om in verdriet als op zondagochtend 4 juli de koks
restaurant Peacock binnenlopen. In de keuken ligt oma Mok (56). Vermoord.
De moord houdt Breda lang bezig. Vanwege de gewelddadige manier waarop de
vrouw om het leven is gekomen, maar ook vanwege het mysterie waar de politie
voor wordt gesteld. De zaak komt in Opsporing Verzocht, justitie looft
25.000 gulden uit voor de gouden tip, de familie doet daar nog eens 10.000
gulden bovenop. Het levert allemaal niets op. Eind september 1993 sluit de
politie het onderzoek. Totdat in het voorjaar van 1994 de Criminele
Inlichtingen Dienst in Den Haag met een tip komt. Een groep Bredase
criminelen, die was opgepakt vanwege een overval in Den Haag, zou ook
restaurant Peacock hebben overvallen. En oma Mok hebben vermoord. In juli en
oktober van dat jaar staan drie vrouwen en drie mannen voor de rechter in
Breda. De drie mannen (18 en 19 jaar oud) krijgen twaalf tot veertien jaar
cel voor doodslag op de Chinese De drie vrouwen (ook rond de twintig) moeten
tot twee jaar de cel in voor medeplichtigheid. De rechtbank oordeelt dat zij
oma Mok vanuit haar huis naar het restaurant hebben gelokt. De mannen hebben
haar beroofd van haar sieraden en de opbrengst van de gokkast. Daarna hebben
ze de vrouw met een wok doodgeslagen.
De zaak sleept zich voort in
hoger beroep en wordt steeds ingewikkelder. De vrouwen bekennen dat ze bij
de dood van oma Mok betrokken zijn, maar geven de mannen de schuld. Die
ontkennen alles. De zes kenden elkaar sowieso voor de moord al. Hun
onderlinge banden zijn gecompliceerd: ze kwamen vaak samen op de kamers aan
de Teteringsedijk waar de vrouwen woonden. De mannen zouden hen daar vaak
mishandeld hebben. De verklaringen van de vrouwen wisselen steeds vaker. In
hoger beroep worden de straffen van de mannen met twee jaar verlaagd. Het
gerechtshof motiveert niet waarom.
Het is september 2008. De
Peacock heet nu New Ocean. De familie Mok heropende het restaurant na de
moord wel, maar is er al jaren weg. De veroordeelden zijn weer vrij.
Dan verschijnt er opeens een boek. De dood in het Chinese restaurant, heet
het. Het is geschreven door een groep wetenschappers en studenten, de
leiding van het project ligt bij rechtspsycholoog Peter van Koppen en
hoogleraar criminologie. Hans Nelen. Zij hebben zich in het kader van het
project 'Gerede twijfel' (zie kader) door tweeduizend pagina's dossier heen
geploegd. Hun conclusie: de rechtbank en het gerechtshof hadden minstens een
van de hoofdverdachten, A.T., nooit mogen veroordelen. "Er is sprake
van gerede twijfel aan zijn schuld."
Het is, een paar maanden
eerder, T. zelf geweest die 'zijn' zaak bij Van Koppen heeft aangemeld. Hij
is nog steeds van mening dat hij onschuldig is. Of, want dat kan ook, hij
hoopt op de jackpot: wie (schuldig of niet) aannemelijk kan maken dat hij
jaren onterecht heeft vastgezeten, kan een flinke schadevergoeding eisen. "
Maar", zegt Van Koppen, "het is niet ons doel om in al onze
onderzoeken tot de conclusie te komen dat iemand onterecht veroordeeld is.
Natuurlijk denken sommige veroordeelden dat ze ons voor hun karretje kunnen
spannen. Maar dan kunnen ze bedrogen uitkomen."
De
onderzoekers oordelen hard over het politieonderzoek. "Justitie heeft
nagelaten onderzoek in andere richtingen (bijvoorbeeld de Chinese
gemeenschap, CR.) te verrichten." Ook heeft justitie zich volgens hen
blind gestaard op de verdachten en te grote druk op die verdachten (vooral
de vrouwen) uitgeoefend. Het zijn vooral de verklaringen van de vrouwen
waarover de onderzoekers struikelen. Die wisselen om de haverklap en kloppen
vaak niet: ze zeggen dat er geschoten is in het restaurant, maar daar zijn
geen bewijzen van te vinden. "Het zijn onzinverklaringen", zegt
Van Koppen. "Komt bij dat twee van de drie mannen een gedeeltelijk
alibi voor die nacht hebben."
De onafhankelijke onderzoekers
– Van Koppen werd door de Bredase rechtbank vorig jaar nog ingeschakeld voor
onderzoek in de zaak van de vermoorde Hoogerheidense schooljongen Jesse -
hebben de zaak nu ingediend bij de commissie-Posthumus II (zie kader). Die
kan het College van Procureurs-Generaal adviseren de Hoge Raad om heropening
van een zaak te vragen.
Van Koppen heeft het boek (waarin om
privacy-redenen alle betrokkenen een andere naam hebben gekregen en het
verhaal zich afspeelt in Sittard) naar de nabestaanden van oma Mok
opgestuurd, maar geen reactie ontvangen. Ook T. liet niets meer van zich
horen.
Woordvoerster Elke Kool van het OM in Breda stelt dat het
om een 'afgeronde zaak' gaat. "Die ligt nu bij de commissie-Posthumus.
Het is niet aan ons hier iets over te zeggen."
De advocaten
van toen herinneren zich de zaak nog levendig: het verhaal over de wok
waarmee de vrouw zou zijn doodgeslagen en 'veel gezeur'. Eric Thomas: "
Het is een zaak waar we veel moeilijkheden mee hebben gehad. Ik ben erg
benieuwd wat hier uit gaat komen." Ronald Drenth, toen advocaat van T.:
"Het is mooi dat de onderzoekers nu dezelfde conclusies trekken als wij
toen al deden."
De conclusies van de wetenschappers komen
inderdaad voor een groot deel overeen met de kritiek die de advocaten van de
verdachten vijftien jaar geleden al hadden op het politie-onderzoek. Maar
daarin zit tevens het gevaar dat het onderzoek van Van Koppen niets
oplevert. Drenth: "Volgens mij moet je bij de commissie-Posthumus echt
met iets nieuws aankomen. En dat hoor ik niet. De rechters hebben zich al
eens gebogen over de tegenstrijdigheid in de verklaringen."
De
onderzoekers stellen ook vast dat zij niet kunnen zeggen wie de moord heeft
gepleegd. "Wel hebben we enkele scenario's aangedragen die net zo
waarschijnlijk zijn als het scenario die tot de veroordeling van T. heeft
geleid." Zo denken de onderzoekers dat de rol van de meisjes weleens
een stuk groter zou kunnen zijn geweest.
'De dood in het Chinese
restaurant' is vanaf vandaag verkrijgbaar. ISBN 9789054548706.
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
