Het lijkt tegenstrijdig: enerzijds worden we met z'n allen steeds ouder en neemt ook het aantal gezonde levensjaren toe.
Anderzijds telt Nederland steeds meer chronisch zieken. Zij hebben één of meer aandoeningen die niet meer overgaan.,,Het tobben begint meestal vanaf het 75e levensjaar", zegt François Schellevis, als hoogleraar gespecialiseerd in multimorbiditeit (het hebben van meerdere chronische ziekten tegelijkertijd).
,,Veroudering is de belangrijkste oorzaak voor de toename van het aantal chronisch zieken", legt Schellevis uit. ,,Mensen worden ouder én er zijn steeds meer ouderen. Leefstijl speelt ook mee. Vooral bij COPD en longkanker is het verband met roken overduidelijk. Helaas zien we grote verschillen tussen hoogopgeleiden en laagopgeleiden, want die laatste groep heeft vaak beduidend ongezonder geleefd."
Gek genoeg is ook de medische wetenschap debet aan de toename van chronische aandoeningen. ,,Met diabetes, een hartkwaal of kanker werd je vroeger niet oud. We kunnen deze ziektes nog steeds niet genezen, maar we hebben de gevolgen steeds beter in de hand, waardoor mensen er nog lang mee kunnen leven.
,,Daarbij komt dat de opsporing verbeterd is. Door screening weten nu veel mannen dat ze prostaatkanker hebben. Voorheen waren ze daar misschien nooit achter gekomen, omdat ze voortijdig aan iets anders waren gestorven. De toename van chronische ziekten is dus eigenlijk een successtory."
Voor de mensen die het betreft zal het niet altijd zo voelen. Als je met meerdere aandoeningen tegelijk in de medische molen belandt, is het lastig het overzicht te houden tussen verschillende specialisten en een keur aan medicijnen en bijwerkingen.
Schellevis weet uit onderzoek onder deze patiënten: ,,Mensen ervaren een gebrek aan coördinatie en afstemming. Vaak hebben ze het gevoel dat ze in een doolhof van zorgverleners belanden. Als je bijvoorbeeld hartfalen én artrose hebt, krijg je van de ene arts het advies te bewegen en van de andere het advies rustig aan te doen. En de pijnstillers die je krijgt voor je gewrichtspijn, kunnen negatief werken op het hart. Dan wordt het wel heel ingewikkeld. Overigens ervaren de zorgverleners dat zelf ook zo."
Er is wel veel verbeterd. ,,Steeds meer huisartsen nemen de taak op zich de regie te voeren bij de zorg voor chronisch zieke patiënten. Zij zijn dan het aanspreekpunt en ze houden in de gaten of de zorgverleners niet langs elkaar heen werken. Maar dat is zeker nog niet in alle praktijken het geval."
Schellevis ziet dat mensen met meerdere chronische aandoeningen vaak ook enorm veel medicijnen gebruiken. ,,Iedere dokter doet er een pilletje bij en zelden gaat er eens een pilletje af. Maar elk medicijn heeft bijwerkingen, en medicijnen beïnvloeden elkaar ook onderling. Dat maakt het steeds lastiger om te zien hoe het nu écht met iemand gaat. Ook doordat mensen soms zonder overleg vrij verkrijgbare medicijnen slikken, zoals pijnstillers. Die zijn niet altijd zo veilig als mensen denken en kunnen de werking van andere medicijnen beïnvloeden."
Op dit moment doet Schellevis onderzoek naar de effecten van een medicatie-review bij chronisch zieke patiënten. ,,Een expert houdt dan alle geneesmiddelen die iemand slikt tegen het licht. Is het nog relevant? Klopt de dosering nog? Hoe is de wisselwerking met de andere medicijnen? Zo'n review kan heel nuttig zijn. Sommige huisartsen doen het en apothekers bieden het soms aan. Maar zo'n review zou veel breder kunnen worden ingezet."
Want problemen met medicijnen komen veel voor bij ouderen met chronische aandoeningen. ,,Eén zorgverlener moet een volledig beeld hebben van wat iemand allemaal gebruikt. Dat kan de huisarts zijn, of de geriater. Helaas is dat nu vaak niet het geval. Kwetsbare ouderen worden daar de dupe van."
reageren?
gezondheid@wegener.nl
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
