Op deze artists impression is te zien hoe het nieuwe station eruit moet komen te zien.
1/2
De Fyra rijdt. Nu nog een nieuw NS-station voor Breda. In 2004 kreeg architect Koen van Velsen de opdracht om voor Breda een plan te maken. 'Ik wil gewoon een mooi gebouw voor Breda', zei hij destijds. Zeven jaar later denkt hij er nog steeds zo over. Een Interview
In 2004 kwam architect Koen van Velsen op de proppen met zijn plan voor een nieuw NS-station in Breda. De tunnel ligt er al. Dit jaar wordt begonnen met de rest. - 'Vroeger werd gezegd: doe maar een station d'r bij' - 'Ik dacht: wie zo'n stad heeft, zal zijn zaakjes wel goed voor elkaar hebben'
Voor de gevels van het nieuwe station heeft architect Koen van Velsen gekozen voor baksteen. Dat is niet voor niets.
"Aan bakstenen kun je de geschiedenis van een gebouw aflezen. Kijk maar naar Italië. Daar kun je bijna tweeduizend jaar geschiedenis terugzien in de gevels. Dat wil ik ook met het station in Breda. Dat is óók een project met veel ontwikkelingen. Alle veranderingen die aangebracht zijn sinds we het oorspronkelijke concept hebben gemaakt komen terug in de gevels. Elke fase krijgt een andere kleur baksteen. Dat is niet alleen een manier om het gebouw mooi te maken, maar ook om het station zijn eigen geschiedenis te laten vertellen."
Koen van Velsen (1952) is eigenaar van het gelijknamige architectenbureau dat hij in 1977 in Hilversum heeft opgericht. Op 1 januari 2009 is Van Velsen door ProRail en NS benoemd tot spoorbouwmeester. Die geeft gevraagd en ongevraagd adviezen over stedenbouw, architectuur en grafische vormgeving die met de spoorwegen te maken hebben. In juni 2004 werd Van Velsens plan voor Centraal Breda gekozen als beste van zeven. Zijn ontwerpen staan in de traditie van Hollandse nuchterheid, functionaliteit en maakbaarheid, zo stelde de selectiecommissie vast.
Een benzinestation. Daarop lijkt het bestaande, aftandse NS-station in Breda. Dat zegt Koen van Velsen in 2004. Hij heeft net te horen gekregen dat hij aan de slag kan met het ontwerpen van een nieuwe 'openbaarvervoerterminal in die stad', waar in internationale ambiance onder meer de hogesnelheidslijn kan arriveren.
Het was hoog tijd voor iets nieuws. Van Velsens oordeel over de oude situatie is kritisch.
Een rondje door het station levert voor hem het beeld op van een complex waar de kaartverkoop verstopt zit in een hoekje, de toegangen tot perrons verborgen zitten achter hamburgerzaken, waar de wind de hoeden van de hoofden blaast, de verlichting kil is en waar pizzadampen de reiziger naar de keel grijpen.
Dat moet anders. Daar waren Van Velsen, Breda, ProRail en NS het al snel over eens.
"Het eerste wat ik deed toen ik deze opdracht kreeg, was de trein naar Breda nemen en onderweg mijn ervaringen noteren. Vanaf dat moment was mijn leven veranderd. Het begon al bij het station in Hilversum, waar ik zag dat de relatie tussen stad en station nogal te wensen overliet. Op Utrecht CS merkte ik dat je meteen in de lucht van Pizza Hut terecht kwam als je van het perron de roltrap naar de uitgang nam. Niet zo aangenaam. Dat is wat ik deed, onderweg naar Breda: nadenken over de beleving. Over het comfort dat de mensen verwachten."
"Eenmaal in Breda aangekomen zag ik een grijs station. Netjes, maar grijs. Maar dan loop je verder en kom je in dat mooie park, met dat fantastische paviljoen van John Körmeling, het T-Huis. En dan de binnenstad zelf, met die klassieke bestrating. Die sfeer was voor mij een extra drijfveer. Ik dacht: wie zo'n stad heeft, zal zijn zaakjes wel goed voor elkaar hebben. Dat kun je bijvoorbeeld ook zien in het Chassé Park. Dat is met zo veel kwaliteit en kracht gemaakt. Een stad die zoiets kan, die wil ook vast iets bijzonders met haar station. Daar wil ik aan meewerken"
Met de komst van de hsl naar Breda en de alsmaar groeiende verkeersstromen is ook de betekenis van een station veranderd, zegt Van Velsen.
"Vroeger kwam er een trein naar de stad, waarna werd gezegd: doe maar een station d'r bij. Nu gaat het om een plaats waar alle vormen van vervoer bij elkaar komen. dat is de grote verandering. Dat het station een vanzelfsprekende plaats is waar die stromen samenkomen."
In 2004 kwam het ontwerp van Van Velsen als beste van zeven boven water. Het is zeven jaar verder en het enige dat Breda kan zien van dat plan is een tunnel onder het station. Er lijkt weinig schot in te zitten.
"Ja, als je het station beschouwt als project, dan gaat het misschien allemaal wat traag. Maar als je het ziet als de ontwikkeling van een heel gebied, dan gaat het eigenlijk een stuk sneller. Ik kan me het ongeduld overigens wel voorstellen. Maar het is een zware opgave. Er zijn heel veel partijen bij betrokken. Ik durf te zeggen dat ik als architect de enige ben die er vanaf dag één bij betrokken is geweest.
Er zijn veel mensen die last krijgen van voortschrijdend inzicht. Dat maakt de zaak ook niet makkelijker. Maar alle partijen willen dat er een goed en duurzaam product komt. Oké, het begrip goed wordt door iedereen anders uitgelegd, maar we hebben elkaar intussen wel gevonden. Iedereen heeft zijn strijd gestreden. Het station dat er nu komt is het station zoals ik het heb getekend. Ik ben er van overtuigd dat we de goede keuzes hebben gemaakt. Een goed en beheersbaar project. Ik zou er zelf ook willen wonen of reizen.
Daarom zit er ook een ongelofelijke hoeveelheid groen in het bestek. Dat past bij Breda. Die stad ervaar ik als heel erg groen. Dat zie je ook op Google: eerst zie je in Breda heel veel bomen. Dan pas dat daar mensen tussen wonen. "
Het ontwerp heeft in Breda hier en daar geleid tot kritiek. Het zou te massaal zijn. Toch is dat iets wat Van Velsen juist wil voorkomen.
"Wat ik wil bereiken is dat dit immens grote gebouw niet als een immens groot gebouw wordt gezien, maar als een deel van de stad. Natuurlijk is de maatvoering groot, maar dat zie je eigenlijk alleen wanneer je er overheen vliegt. Als je er loopt, is het net alsof je door een straat loopt, met gevelwanden passend bij de bestaande bebouwing. Zo voegt het station zich naar de stad. Het wordt er een deel van. Toevallig was ik pas in Valencia. Daar hebben ze een station dat als een alien in de stad ligt. Dat gaat in Breda niet gebeuren. Daar wordt het onderdeel van het weefsel van de stad."
De gemeente Breda presenteert het station als een vliegwiel voor de lokale economie. De stad wordt onderdeel van het internationale hsl-netwerk. Dat vergt een gebouw met internationale allure. Maar wordt het dat ook?
"Wordt het een station van internationale allure? Tja, ik probeer mijn werk gewoon goed te doen en een geweldig station bouwen waar veel mensen plezier van gaan hebben. Of het allure heeft mogen andere over tien of twintig jaar bepalen. Maar er mogen best hoge verwachtingen worden geschapen. Daar heb ik geen last van. Breda heeft als het station klaar is niets te klagen."
© BN DeStem 2012, op dit artikel rust copyright.
Wij plaatsen alleen reacties die ondertekend zijn met uw voornaam, achternaam en woonplaats.
Sorteer reacties
