'Oe laank gaode gij mijn nog aon d'n taar ouwe?' Die vraag werd vorige week gesteld.
Huub Juyn uit Hoogerheide heeft het volgende antwoord: 'Het woordje taar komt volgens mij van een geit, een kalfje of soms een koe (van een dagloner bijvoorbeeld) werden op een niet afgerasterd grasveldje of op het huisperceel onder een boom geteurd (oost-brabants). Geteurd, een ijzeren pin met wervel, of nog goedkoper, een paaltje in de grond met daaraan een stukje touw en daar stond de geit, de koe, of het jonge kalf. Vandaar Hedde gij ut kalf verteurd, heb jij het kalf verzet.'Toine Rommers was een van de velen die reageerden op de woordjes schoven en spin: 'Hoewel schoven eigenlijk wat anders betekent, denk ik toch dat hier schaften mee bedoeld wordt. Dus het werk onderbreken om te rusten of te eten. Mijn moeder zei weleens: 'Hij schooft'r nie op' hetgeen wilde zeggen dat hij er niet lang over na hoefde te denken. 'Daor em ik gin moer mee te schafte' wilde zeggen 'daar heb ik niets mee te maken' Het verband met 'schaften' is me in dit geval niet helemaal duidelijk. Als we de kelderdeur open deden was er eerst een ruimte met banken waar etenswaren, potten, pannen, weckflessen en dergelijke op stonden. Dat noemden wij de spin. Voor de eigenlijke kelder moest je nog met een trapje naar beneden. Als kinderen wilden we graag van alles hebben. Als mijn moeder aan wilde geven dat ze dat niet kon betalen, gebruikte ze de mooie uitdrukking: de muize ligge dood vor de spin.'
Koos Vissers uit Breda haalde een heel oude, maar nog steeds leuke, mop uit de kast: 'Ik vermoed dat het woord schoven een verbastering is voor schaften, een woord dat in de bouw gebruikt werd voor pauze/rust-eten. Tijdens mijn werkzaamheden in een bouwprojekt in Dinteloord (zestig jaar geleden) werkten daar ook mensen uit Rucphen en omgeving, die gingen om twaalf uur schoften. Bij de ingang van het werk hingen ze dan het bordje op met de tekst wij zijn schoften en de baas ook.'
Gerrit Klaassen uit Dorst heeft zo'n beetje overal een antwoord op. 'Un mienke mie, is manke mie. Iemand die moeilijk liep. Ook wel iemand die moeilijk was in de omgang. Gauw kwaad. Aan den taar houden, werd gebruikt voor iemand zoals een bruid of bruidegom, die maar geen trouwdatum konden vastzetten. Dat liep nog weleens uit op het verbreken van de verloving. Er werd in de zorgstoel geschoofd, is rusten of schaften. Dat werd ook wel gebruikt voor de lunch pauze van nu. Een spin is geen koelkast, want die waren er toen nog niet, maar een hoekkastje. Dat stond in een hoek van 95 graden en was dus een punt. Meestal een glazen deur, zodat je aan de buitenkant kon zien wat er in stond of lag. De ene familie gebruikte het als pronkkastje, de andere als provisiekastje. Als afkorting werd dan gezegd, haal dit of dat us, het sta in de spin.'
Michel de Koning ten slotte, weet het volgende: Spin is een West-Brabants woord dat 'provisiekast' betekent. In het AN komt dit woord voor als 'spinde' of 'spind', in het Duits als Spind (daar kan het ook 'kleerkast' betekenen).
Volgende keer gaan we gewoon verder.
rose.lokhoff@bndestem.nl
