Randy doet schoolexamen in gevangenschap: 'Dit is een nieuwe start'

BREDA - Als Randy* (22) slaagt, gaat de vlag niet uit. Niet letterlijk althans. Ja, natuurlijk, het behalen van zijn vmbo-diploma zou een knappe prestatie zijn. Een klein feestje waard. Maar toch, op deze plek is het anders dan 'buiten'. Geen vlag aan de gevel. Randy doet samen met zeven andere scholieren examen in Rijks Justitiële Jeugdinrichting Den Hey-Acker in Breda. Hoe doe je schoolexamen als je gevangen zit? 

Randy bezig aan zijn staatsexamen in JJI Den Hey-Acker. (in scene gezet)
Foto: Joyce van Belkom/Pix4Profs
Volledig scherm
Randy bezig aan zijn staatsexamen in JJI Den Hey-Acker. (in scene gezet) Foto: Joyce van Belkom/Pix4Profs © Joyce van Belkom

Zes schoolexamens heeft hij gehad, donderdag was de laatste. ,,Ging goed.'' Randy studeert vmbo economie. Hij wil de handel in, in de toekomst. Een eigen bedrijf starten, als hij weer vrij is. Sinds 2013 zit de geboren Rotterdammer vast. ,,Al een tijdje dus, in verschillende instellingen.'' Een opleiding heeft hij nooit afgerond. School interesseerde hem niets. ,,Ik had er geen zin in, geen motivatie.'' Randy was, met wat gevoel voor understatement, een lastige jongen. Gesloten.

Vmbo-diploma halen

Pakweg een jaar geleden werd hij overgeplaatst naar Breda, naar Den Hey-Acker. In een intakegesprek schetste decaan Mark hem een toekomstbeeld. Hij legde vervolgens een Cito-toets af. ,,Daaruit kwam precies de uitslag die Mark mij vertelde. Hij gaf aan wat mijn mogelijkheden waren, dat ik hier mijn vmbo-diploma kon halen. Dat was nieuw voor mij. Ik begon met een schone lei. Dit was voor mij een nieuwe start.''

,,Perspectief is hier het toverwoord'', zegt decaan Mark. Bij de meeste jongeren die lange tijd vast zitten (meer dan 30 dagen) moet een knop om, legt hij uit: ,,Zolang je ze perspectief biedt en een doel, kunnen ze veel doen.'' Dat probeert hij de jongeren die in Den Hey-Acker komen over te brengen. Vaak hebben de jongens geen goede ervaringen met onderwijs, en zijn gefrustreerd over hun gevangenschap. Mark stippelt een toekomst met en voor ze uit. Kijkt of ze kunnen instromen in een vmbo- of havo-opleiding. 

Maatwerk

Maatwerk, want het gehele (school)jaar door druppelen er jongeren binnen. ,,En de rechter bepaalt hoe lang ze blijven.'' Er is een globale planning voor het schooljaar, maar slechts een enkeling houdt zich daaraan. Jongeren die tussentijds binnenkomen, krijgen een versneld traject om de achterstand in te halen. Dan kunnen ze weer aanhaken bij de rest van de groep. Maar daarvoor is wel discipline nodig.

,,Ik bied daarom duidelijkheid en structuur'', zegt docent en examencoördinator Francette. ,,Ik investeer in een vertrouwde werkrelatie. Ze komen hier gedwongen, het kost tijd en energie om een relatie op te bouwen. Maar als dat lukt, en ze slagen ook nog eens voor hun examen, dan is dat een succeservaring die ze niet eerder kennen vanuit school.'' ,,Op de diploma-uitreiking zie je ze wel stralen'', voegt Mark toe.

Nog mondelinge examens

En met recht, want het diploma is evenveel waard als dat van ieder ander. En een staatsexamen in Den Hey-Acker is dan ook niet anders dan op elke andere school. Het verschil zit hem enkel in het feit dat er nog mondelinge examens volgen na de schriftelijke. In juli is voor deze kandidaten daarom de uitslag pas bekend.

Voor Randy zit het er daarom nog niet op. Hij is nog volop aan het blokken voor zijn mondelinge examen. Pas daarna weet hij of hij geslaagd is. 

,,Ik doe mijn best. Een feestje? Ach, we zien wel.''

* naam is om privacyredenen gefingeerd, de werkelijke gegevens zijn bekend bij de redactie.