Crowdfunding - inclusief vijf vragen

Kopsuggestie: 'Crowdfunding is een kwestie van gunnen'

Door Ine Cup

ETTEN-LEUR - Een nieuwe broodsoort op de markt brengen, een winkel verbouwen, een fitness-studio starten. Maar ook: een hulphond, schoolboeken voor kinderen in Ghana of een uitvaart. Steeds vaker wordt het benodigde geld bijeengebracht met behulp van crowdfunding, ofwel geld inzamelen bij een groot publiek. Werd in Nederland in 2011 op die manier nog een bescheiden 2,5 miljoen euro bijeengebracht, vorig jaar was dat maar liefst 170 miljoen euro. Dat blijkt uit cijfers die crowdfunding adviesbureau Douw & Koren eerder deze week publiceerde.

Een verklaring voor de populariteit van deze manier van fondsen werven is de financiële crisis van 2008, waardoor banken terughoudender werden met het verstrekken van leningen. Ook dwingt het wegvallen van subsidies partijen steeds vaker te zoeken naar andere manieren om geld bijeen te brengen. Spaarders op hun beurt zien rentes bij banken met lede ogen dalen en kijken naar mogelijkheden om hun spaargeld beter te laten renderen. Crowdfunding kan dan een aantrekkelijk alternatief zijn.

Jan Karel Fikke, eigenaar van hotel-restaurant ‘t Witte Paard in Etten-Leur, startte begin 2014 een crowdfundingactie om de verbouwing van zijn zaak te financieren. Banken deden te moeilijk. ,,Ik was de eerste in de regio dit het op die manier deed. Zag het ook als een grote marketingkans, want je betrekt investeerders bij je bedrijf en dat zijn allemaal ambassadeurs. Ga je naar een bank, dan heb je maar één ambassadeur.’’ Investeren was mogelijk vanaf 100 euro. Een rendement tussen de 6 en 8 procent, een looptijd van drie tot vijf jaar en 10 procent korting op eten en drinken maakten dat hij bijna 380.000 korting ophaalde. ,,Het waren bedragen van 100 tot 10.000 euro per investeerder. Het mooie is dat ze het je gunnen. Crowdfunding is een kwestie van gunnen.’’ Het kapitaal voor zijn meest recente project, hotel Vincents in Etten-Leur, zocht hij echter bij één investeerder. ,,Ik had een groter bedrag nodig. Crowdfunding kost best veel tijd en boven de twee ton is het toch wat lastiger. Daarbij heb je vooraf geen zekerheid: je kunt pas gaan bouwen als je het geld bij elkaar hebt.’’

Transparantie

Iedereen kan een crowdfundingactie starten, maar vaak wordt een platform ingeschakeld dat online bemiddelt tussen geldvrager en geldgever. De geldvrager omschrijft op de site van het platform zijn project en geeft aan hoeveel geld hij nodig heeft. Geïnteresseerden kunnen inschrijven en geld geven. Voordeel voor geldgevers is dat duidelijk is wat er met hun geld wordt gedaan. Het gaat om een concreet project van initiatiefnemers die vaak met naam en toenaam worden vermeld. Het is controleerbaar en tastbaar, in veel gevallen zelfs letterlijk, zoals in het voorbeeld van ‘t Witte Paard.

,,Het voordeel van crowdfunding is dat het geld van de investeerder een op een naar de geldvrager gaat’’, aldus Jeroen ter Huurne, algemeen directeur van Collin Crowdfund, een van de grootste crowdfundingplatforms van Nederland. Hij is tevens bestuurslid van Nederland Crowdfunding, branchevereniging van platforms, die een gedragscode voor haar leden heeft opgesteld. Transparantie staat op één. ,,Zowel de geldvrager als de investeerder betalen een fee aan het platform. Hoe hoog die is, staat op de site.’’ Want dat is verplicht. Platforms die bij de vereniging zijn aangesloten móeten op hun site inzichtelijk maken hoe hun kosten - die overigens niet aan een maximum zijn gebonden - zijn opgebouwd. Een groot verschil met beleggingsproducten van professionele beleggers, waar het soms een hele zoektocht is om erachter te komen wat de kosten zijn van een bepaald product.

BKKC (Brabants Kenniscentrum Kunst en Cultuur) adviseert sinds 2011 kunstenaars over crowdfunding. ,,Wij hebben de afgelopen jaren 150 projecten geholpen’’, vertelt Luc Begas, adviseur financiën. Hij merkt wel dat het tegenwoordig meer moeite kost om projecten gecrowdfund te krijgen omdat het niet meer uniek is zoals vijf jaar geleden. ,,Projecten waarover we adviseren hebben nog steeds een hoog slagingspercentage, maar een goede voorbereiding is essentieel. Even op een middag een actie in elkaar zetten, dat kan niet.’’

Toezicht

Toch is het niet al goud wat blinkt. Er is veel wildgroei en minder toezicht dan bijvoorbeeld op banken. Zaak dus om goed op te letten met welke partij in zee te gaan. Een van de aandachtspunten daarbij, naast de genoemde transparantie, is volgens Ter Huurne het aanbod van projecten. ,,Een platform moet voldoende aanbod hebben en ook voldoende mogelijkheden bieden voor relatief kleine bedragen. Verder is het niet verstandig om met geleend geld te beleggen en geldt dat een hoger rendement ook een hoger risico met zich meebrengt.’’ En omdat, de vele jubelverhalen ten spijt, niet alle crowdfundingacties goed gaan, waarschuwt Ter Huurne om goed te kijken wat het netto-rendement van een platform is. ,,De leden van de branchevereniging moeten ook hun verliezen publiceren.’’

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op crowdfundingplatforms, maar alleen als er wordt geïnvesteerd in bedrijven of als er geld wordt uitgeleend. In die gevallen moet een platform een ontheffing of een vergunning hebben van de AFM. Ook moeten platforms sinds april 2016 een investeerderstoets afnemen bij consumenten die 500 euro of meer investeren. Die toets moet vragen bevatten over kennis, ervaring en vermogen van die consument, zodat die een goede beslissing kan nemen over investeringen en leningen. Door de toenemende populariteit van crowdfunding heeft de AFM aan minister Dijsselbloem gevraagd om er meer regels voor op te stellen.

*************************************************************************************Vijf vragen over crowdfunding

1. Wat is crowdfunding precies?

Bij crowdfunding wordt voor de financiering van een project niet aangeklopt bij de bank, maar wordt (meestal online) geld ingezameld bij het brede publiek. Omstreeks de eeuwwisseling deed crowdfunding zijn intrede in de Verenigde Staten, in eerste instantie voor muziekprojecten. Via een site (platform) konden artiesten hun song laten horen waarna publiek vrijwillig geld kon doneren. Als er genoeg geld bij elkaar was gebracht, konden artiesten daarvan een album laten opnemen. Het eerste muziekplatform was Sellaband, een Nederlands initiatief, dat in 2006 werd opgericht. In 2009 kwam daar Kickstarter bij, een platform dat zich richt op creatieve producten.

2. Wat voor soorten crowdfunding zijn er zoal?

Crowdfunding kan op verschillende manieren:

Equity based: De investeerder koopt een aandeel in een onderneming. De ondernemer krijgt op die manier een startkapitaal, de investeerder profiteert van de toenemende waarde van een bedrijf (of draagt een deel van het verlies als het niet goed gaat). De aandelen van een gecrowdfunde onderneming mogen niet vrij verhandeld worden.

Loaned based: de investeerder leent geld, de ondernemer betaalt dit met rente terug.

Donatie: de investeerder geeft geld aan goed doel en krijgt niets terug.

Reward based of sponsoring: de investeerder krijgt korting op het product dat hij financiert, mag voorinschrijven of krijgt een ticket.

3. Wordt er veel geld ingezameld via crowdfunding?

Geld inzamelen via crowdfunding wordt steeds populairder. werd er in 2011 in Nederland nog 2,5 miljoen euro ingezameld op deze manier, in 2016 werd er 170 miljoen euro opgehaald voor in totaal 4.827 projecten (bron: Douw & Koren, crowdfunding agency). Het meeste geld werd geleend.

4. Kan iedereen aan crowdfunding doen?

Ja, in principe kan iedereen een actie op touw zetten om geld bij elkaar te krijgen voor een bepaald doel. Er zijn echter ook online platforms die bemiddelen tussen geldgevers en geldvragers. Gaat het daarbij om investeringen in bedrijven (equity based) of leningen (loan based) dan houdt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht.

5. Hoe weet ik of ik met bonafide partijen in zee ga?

Op de site van de AFM staat een lijst met crowdfunding platforms die een vergunning hebben van de toezichthouder. Verder is er een branchevereniging: Nederland Crowdfunding. Die hanteert gedragsregels voor haar leden, maar is alleen voor platforms die zich richten op bedrijfsfinanciering.