Volledig scherm
Kiezers brengen in een stembureau hun stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP

Onderzoeksbureau Brabant Kennis trekt conclusies uit verkiezingsuitslag, 'Samenhang? Niet in Brabant'

ETTEN-LEUR - De Brabantse kiezer is van het wispelturige soort en de PVV is de stille winnaar van de verkiezingen. En wat betekent dat voor de provincie? ,,Er is niet één Brabant, maar een bont patroon van regio’s.’’

Grote Brabantse steden als Breda, Tilburg en Eindhoven zingen los van hun ommelanden. Stedelingen kiezen voor een optimistisch en op vooruitgang gericht politiek geluid, belichaamd door partijen als GroenLinks en D66. De minder vrijgevochten en niet zo kosmopolitische bewoners van middelgrote steden en platteland kiezen juist voor politici die ‘normaal doen’ als grootste goed beschouwen.

Conclusies
Dat is een van de conclusies die onderzoeksbureau Brabant Kennis en electoraal geograaf Josse de Voogd trekken uit de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen in Brabant.

De groeiende kloof tussen stad en platteland is een voorbeeld van de ‘nieuwe verzuiling’ die in Brabant optreedt. De ooit zo volgzame kiezer (in de jaren zestig ging 90 procent van de stemmen bijna als vanzelf naar de KVP) is volgens De Voogd op drift geraakt: ,,De Brabander is een zwevende kiezer van het wispelturige soort geworden.’’

Maar niet zo wispelturig als eerder werd verwacht, moet De Voogd toegeven. ,,Het is niet dat de Brabantse kiezer het verschil heeft gemaakt en massaal is overgestapt naar een andere partij’’, zegt de electoraal geograaf. Dat heeft volgens hem alles te maken met het uitblijven van de voorspelde tweestrijd tussen Mark Rutte en Geert Wilders.

Bovendien ontbrak er een centraal thema in het politieke debat en zaten er tot het laatste moment zes middelgrote partijen in de race. Wat wél duidelijk is geworden: de volkspartijen PvdA, VVD en CDA hoeven niet langer te rekenen op ruime meerderheden.

Op het eerste gezicht is het de VVD die in heel Brabant met de winst gaat lopen. Toch is dat niet het hele verhaal, constateert De Voogd. Onder de liberale laag is Brabant bonter dan gedacht, zegt hij. ,,Wie niet kijkt naar de grootste partij per gemeente, maar naar de nummer twee, ziet een ander patroon opdoemen. In Den Bosch, maar ook in veel middelgrote Brabantse gemeenten, is de PVV de echte runner-up. De VVD is wel de grootste, maar levert ten opzichte van de vorige verkiezingen overal in.’’

Opmars
De PVV is bezig met een opmars vanuit het ‘traditionele bolwerk’ West-Brabant naar het oosten, maar ook naar kleinere industriesteden als Waalwijk en Roosendaal. De Voogd weet wel hoe dat komt: ,,Het zijn plaatsen die er sociaaleconomisch minder goed voor staan dan grotere als Eindhoven, Den Bosch, Tilburg en Breda. Jongeren trekken weg, voorzieningen staan onder druk, de arbeidsmarkt vergrijst sneller dan elders en arbeidsmigranten uit Oost-Europa bevolken de fabriekshallen. Ze hebben niet de lusten, wel de lasten van de grote stad. Het zijn steden die worstelen met hun toekomst.’’

Dat gevoel van achtergesteldheid leeft minder in Kempen, Peel en Meierij. Daar lijkt het CDA terug van weggeweest. Het succes had volgens De Voogd groter kunnen zijn, wanneer niet de protestantse Fries Sybrand Buma als lijsttrekker was aangetreden, maar een ‘stemmenkanon’ uit het zuiden.

Samenhang
Al met al is onderlinge samenhang in Brabant ver te zoeken. ,,Groepen die steeds minder met elkaar praten, hebben allemaal gekozen voor hun ‘eigen’ partij’’, analyseert De Voogd. ,,De werkende middenklasse en gevestigde bovenlaag kozen voor het ‘normaal doen’ van de VVD. De jonge, hoger opgeleide, stedelijke kiezers kozen voor de progressieve en internationaal georiënteerde boodschap van D66 en GroenLinks. De lageropgeleiden in middelgrote steden en krimpregio’s stemden op SP of PVV. Of bleven thuis. Voor nóg specifiekere deelbelangen waren er Denk en 50Plus.’’

Zo ziet de nieuwe verzuiling er volgens De Voogd dus uit: ,,Er is niet één Brabant, maar een bont patroon van regio’s. Regionale verschillen zijn de nieuwe norm.’’

Volledig scherm
Kiezers brengen in een stembureau hun stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen. © ANP