Volledig scherm
Cconservator Johanna Jacobs richt samen met anderen de grote zilverexpositie in die zaterdag 20 mei wordt geopend. Foto Tonny Presser / Pix4Profs © Tonny Presser © 2017

Voorbij IJdelheid, 6 eeuwen regionale zilvergeschiedenis op 5 locaties in Bergen op Zoom

BERGEN OP ZOOM – Wie alle 600 zilveren voorwerpen van Voorbij IJdelheid wil bekijken op 5 locaties in Bergen op Zoom, heeft 2,5 tot 3 dagen nodig , denkt kunsthistorica Johanna Jacobs. 

Volledig scherm
Vijf locaties in Bergen op Zoom, het Markiezenhof, Gevangenpoort, voormalige synagoge, Gertrudiskerk en Ontmoetingskerk © Infographic Richard Gesell
Volledig scherm
10-delig avondmaalsservies Berend Tobia Boeyinga, 20e eeuw, (Ontmoetingskerk) zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid

“Er valt ontzettend veel te bekijken omdat de expositie zes eeuwen regionale zilvergeschiedenis omvat. Die laten we bovendien zien op vijf locaties in Bergen op Zoom. Dat is het fantastische aan deze expositie, dat behalve in het Markiezenhof, ook in Gevangenpoort, voormalige synagoge, Gertrudiskerk en Ontmoetingskerk zilver te zien is. We werken met een passe-partout, een soort kraskaart die zes maanden geldig blijft, zodat je op je gemak alles kunt bekijken. ”

Johanna Jacobs is conservator van het Markiezenhof en spin in het web als het gaat om de organisatie van de expositie Voorbij IJdelheid, Zes eeuwen zilver in en rond Bergen op Zoom. Al eerder kondigde ze aan dat het groots dan wel mega zou worden. Dat is het eigenlijk al. Het aantal werkuren dat eraan is besteed, is niet te becijferen. 

Vrijwilligers

Volledig scherm
zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid

Kijk bijvoorbeeld naar de tientallen vrijwilligers die zich een jaar lang suf poetsten om het zilverwerk te laten blinken als een spiegel. Denk aan de yopo’s - young potentials - die onbetaald allerlei activiteiten bedachten rond de expo om de ‘zilverbeleving’ compleet te maken . En die mevrouw, die zo enthousiast kussens naaide voor het transport van de voorwerpen, de vrijwillige gidsen van Stichting Bergse Monumenten. Maar ook de vaste medewerkers van wat tegenwoordig het Cultuurbedrijf heet hebben het al tijden razend druk. Om de tentoonstelling inhoudelijk vorm te geven, fondsen te werven en de expo aan man te brengen. Het museum hoopt op 15.000 extra gasten, bovenop de jaarlijkse 35.000 Markiezenhofbezoekers.

Belangrijk promotiemiddel is het magazine dat voor Voorbij IJdelheid werd samengesteld met daarin alle ins en outs van het project: de topstukken die er te zien zijn, de officiële opening door oud-veilingmeester Alexander Pechtold zaterdag 20 mei, het boek over 6 eeuwen zilvergeschiedenis, de belevingsactiviteiten, de zestien verhaallijnen rondom zilveren voorwerpen en de zilversoorten die in de verschillende monumenten te zien zijn.

Avondmaalszilver

Volledig scherm
zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid

Het zogeheten avondmaalszilver wordt in de protestantse Ontmoetingskerk uitgestald. Het gaat om serviezen en bekers uit de hele regio en van diverse periodes. In de Gertrudiskerk is onder meer processiezilver te zien, voorwerpen die in katholieke processies zijn gebruikt: een zilveren veer van een broederschap, lantaarns, kruisen. 

Het ambachtelijke zilver (en goud) van de regionale ateliers is in het Markiezenhof te zien waar het zwaartepunt van de expositie ligt en de meeste verhaallijnen/thema’s worden uitgewerkt. We noemen: zilver als graadmeter van de welvaart, de zilversmeden en juweliers in Bergen op Zoom en omgeving, het ambacht van de edelsmid, woestijnzilver, schutterijzilver, tafelzilver. 

In die laatste categorie vallen onderdelen van een 72-delig zilveren servies waar keizerin Sissi van gegeten heeft! De serviesdelen zijn te bewonderen bij het staatsieportret van markiezin Elisabeth Auguste van de Palts-Sulzbach; zij liet het na aan haar Duitse nichtje bij wie ze in de buurt was gaan wonen na haar scheiding (van tafel en bed) van de Bergse markies Carl theodor. Sissi behoort tot diezelfde familie als markiezin Elisabeth Auguste.

In de voormalige synogoge wordt de link met oorlog en verzet gelegd. Van zilveren munten met daarop het hoofd van toenmalig koningin Wilhelmina werden tijdens de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld broches gemaakt als teken van verzet. De Gevangenpoort toont de verhaallijn 

Activiteitenprogramma Voorbij IJdelheid
20 mei - 29 oktober 2017

- Social media-acties: zilvies maken, tegeltjeswijsheden posten, waarde zilver schatten
- Taxatiedagen zilver Zeeuws Veilinghuis en workshop zilverpoetsen (€5)
- Boogschieten: workshop schieten, aanhakend bij thema schuttersgildenzilver (€1)
- Zilverwandeling met gids (€6) VVV Brabantse Wal
- Zilverfietstochten van 40 kilometer in de regio plus een van 100 kilometer op 27 augustus
- Vier zilverlezingen: woestijnzilver, architect Boeyinga, echt en vals Bergs zilver, rk-tradities
- Presentaties Bergse zilversmeden
- Inzamelen oude gsm’s vanwege 0,314 % zilver bij milieuvriendelijk bedrijf ReCell 
- Voor kinderen: zilverschatzoeken, zilverlab, boogschieten

* Boek Zilver in en rond Bergen op Zoom, Jean Pierre van Rijen en Cees Vanwesenbeeck, € 49,95
* Boek Desert Zilver, Sigrid van Roode, €37,50
Volledig overzicht in zilvermagazine of Markiezenhof.nl/zilver 

Volledig scherm
Zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
Drinkkan in vorm van ram, 17e eeuw, (particuliere collectie) zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
Zilveren haarpin ontworpen door zilversmid Noud van Kaam uit Steenbergen, te zien op Voorbij IJdelheid Markiezenhof © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
Fotobanier Historische optocht © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
Nogmaals haarpin Regium van Noud van Kaam uit Steenbergen voor zilverexpo Voorbij IJdelheid in Markiezenhof © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid
Volledig scherm
zilverexpositie Markiezenhof © Voorbij IJdelheid

In samenwerking met indebuurt Bergen op Zoom