Verzorgenden zien hun vak teloor gaan. Ze hebben te weinig tijd voor cliënten. Een groot deel van hun tijd moet besteed worden aan papierwerk. Dat kan allemaal anders. foto Robin Utrecht/ANP
In een welvarend land moeten hulpbehoevende ouderen er op kunnen vertrouwen dat ze goed verzorgd worden.
Dat vertrouwen staat onder druk. De media laten ons regelmatig zien waar en hoe de kwaliteit in de ouderenzorg door de bodem zakt. Dat is pijnlijk voor cliënten, maar ook voor alle verzorgenden die zich met hart en ziel voor hen inzetten. Arbeidsmarktonderzoeken voorspellen een fors tekort aan verzorgenden. Dat is oplosbaar indien veel meer schoolverlaters voor een baan in de ouderenzorg zouden kiezen. Bij ongewijzigd beleid is dat niet waarschijnlijk. Maar het beroep heeft veel van zijn glans verloren. Verzorgenden hebben het gevoel dat het steeds moeilijker wordt om werkelijk iets voor hun cliënten te betekenen, terwijl dat voor hen ooit de doorslaggevende reden was om voor het beroep te kiezen. De ouderenzorg is jarenlang stelselmatig uitgekleed.
Als zorgaanbieder heb je altijd één zekerheid. Het budget van volgend jaar is lager dan het budget van dit jaar. Het gelag wordt betaald door verzorgenden en hun cliënten. Terwijl over hun hoofden heen politici en bestuurders elkaar vliegen afvangen en elkaar de zwartepiet toeschuiven.
Sinds de invoering van de marktwerking beconcurreren zorgaanbieders elkaar op kwaliteit en prijs. We hebben gezien waar toe dat geleid heeft: een golf van fusies, torenhoge beloningen, fraude, faillissementen en goudgerande vertrekpremies.
Prijsconcurrentie zet zorgaanbieders aan tot een bedrijfsmatige aanpak. Voorbeeld: het opsplitsen van bestaande taken zodat het eenvoudige werk door goedkopere medewerkers kan worden uitgevoerd. De gevolgen kennen we: medewerkers die worden ontslagen omdat ze 'te duur' zijn en cliënten die hun vertrouwde hulp kwijtraken.
Ingewijden weten dat je deskundige zorgverleners nodig hebt om kwaliteit van zorg te kunnen bieden. In hun drang om snel te scoren, zoeken bestuurders garanties voor kwaliteit in procedures en systemen.
Recent onderzoek laat zien dat medewerkers in de thuiszorg 30 procent van hun tijd kwijt aan het invullen van formulieren. Hoe kun je iets wat in wezen zo simpel is, zo complex maken?
Voor verzorgenden gaat het vooral om de ontmoeting met cliënten. En uitgerekend in dat stuk is het mes gezet.
Kregen nieuwe medewerkers vroeger een introductieperiode, tegenwoordig moeten ze zo snel mogelijk 'productief' zijn. Vijf jaar geleden bestond de personeelsformatie in de betere verpleeghuizen voor minstens 60 procent uit gediplomeerde verzorgenden en verpleegkundigen. Waar vind je dat nog?
Noodkreten van cliënten en verzorgenden worden wel gehoord, maar krijgen geen vertaling. Klachten die niet via een formele procedure zijn ingediend, bestaan niet.
Hoe keren we het tij?
- Organiseer de zorg naar menselijke maat
- Geef instellingen een toereikend budget
- Maak de zorg weer betekenisvol
- Investeer in de kwaliteit van mensen
- Creëer een cultuur van samenwerking en vertrouwen en houdt het vooral simpel.
Een mogelijk scenario: deel het land op in overzienbare zorgregio's. In elke regio één zorgorganisatie met een bestuur dat een afspiegeling vormt van de lokale samenleving en een directeur die tegen een cao-salaris verantwoordelijk is voor de zorgverlening. Ouderen hebben één loket waar ze met alles naar toe kunnen. De organisatie indiceert zelf en krijgt een vast budget op basis van het aantal ouderen in de regio, gedifferentieerd naar leeftijd. Zo houd je de kosten in de hand.
De bestaande zorgconcerns dragen hun medewerkers, gebouwen en financiële reserves over. De medewerkers blijven werken in het verpleeghuis of het thuiszorggebied waar ze nu werkzaam zijn. Met het vooruitzicht dat ze op termijn meer en beter opgeleide collega's krijgen en een aantrekkelijker salaris. Dat kan omdat veel geld beschikbaar komt voor de directe zorg, dat nu wegvloeit naar andere zaken. Marketingafdelingen kunnen worden opgeheven. Indicatieorganen kunnen worden afgeschaft. Geen goudgerande vertrekpremies meer voor bestuurders.
De ouderenzorg behoeft een eigen wet waarin alles geregeld is: de Algemene Wet Ouderenzorg en een eigen financieel kader, waaruit alles gefinancierd wordt, zodat we precies kunnen zien wat het kost. De zorgorganisatie legt een keer per jaar verantwoording af aan een Inspectie voor de Ouderenzorg, die voor het toetsen van de kwaliteit gebruikmaakt van een visitatiecommissie bestaande uit ervaren verzorgenden. Mensen uit de praktijk die weten wat er speelt.
Als we het roer niet omgooien, dan krijgen we na de kredietcrisis een crisis in de ouderenzorg.
Hans Hoogerheide en Ad de Jongh zijn ruim dertig jaar werkzaam in de ouderenzorg.
Sorteer reacties
Mag ik even ik vind het in en in triest hoe er met ouderen word omgegaan
