De vrijheid van een columnist, maar wel met spelregels

  vrijdag 05 december 2008 | 09:26 | Laatst bijgewerkt op: donderdag 18 december 2008 | 21:26

Tekstgrootte tekst verkleinentekst vergroten
Johan van Uffelen is hoofdredacteur van deze krant. Foto Thom van Amsterdam.

Johan van Uffelen is hoofdredacteur van deze krant. Foto Thom van Amsterdam.

Is de mens geschapen door God? Of zijn wij het gevolg van een lang evolutieproces waar geen opperwezen aan te pas kwam? Die vragen raken het wezen van ons bestaan.

Zoals vorige week bij het tv-programma Pauw & Witteman (www.pauw& witteman.nl) nog te zien was, zijn de antwoorden die erop worden gedicht bijna per definitie goed voor felle debatten.

Onze columnist Leon Krijnen mengde zich afgelopen zaterdag in die discussie. Hij bekende zich tot aanhanger van Charles Darwin, de grondlegger van de evolutietheorie. Krijnen, ooit katholiek opgevoed, veegde en passant de vloer aan met de heersende christelijke opvattingen en kerkelijke gebruiken in zijn jeugdjaren. Wat had hij toen op school al graag wat meer meegekregen van de ideeën van Darwin. Helaas voor hem waren die toen min of meer taboe.

Hij moest het doen met de soms dogmatisch gedoceerde leerstellingen van de andersdenkende stroming, die nu creationisten worden genoemd. Van wie de fanatieksten door hem omschreven werden als 'niet nadenkende, niet analyserende niet wetenschappelijke religieuzen, die zeker weten dat de evolutietheorie een geloof is. Maar een fout geloof omdat het niet dat van hen is.'

Met name die cursief gedrukte passage schoot sommige lezers in het verkeerde keelgat. Het weekend van C. Koevoets uit Etten-Leur werd erdoor zelfs door verziekt. 'Ver beneden peil. Als hij zo over het katholicisme denkt, dan liever binnenskamers'.

J. Plette, die zichzelf fundamentalist noemt, vindt dat Krijnen er zich veel te gemakkelijk vanaf maakt. 'Hij gaat zelf niet analyserend en wetenschappelijk om met religieuzen die best een paar stevige argumenten tegen de evolutietheorie hebben.'

Anderen, zoals J. Schneijderberg uit Roosendaal, gaan inhoudelijk met onze columnist in debat. Ze menen dat hij wat hij vroeger leerde op school over Adam en Eva en de onbevlekte ontvangenis van Maria ('heeft niks met seks, maar in haar geval alles met het ontbreken van de erfzonde te maken') veel te letterlijk.

'De mens wordt in het scheppingsverhaal uit de Bijbel apart genoemd los van de rest. Evolutie of rechtstreekse creatie. Je mag beide geloven.' En ir. Ing. J. van der Wulp uit Hoogstraten stelt in een uitgebreid betoog dat inmiddels wetenschappelijk bewezen is 'dat biologische evolutie onmogelijk is'.

Ook C. Hermus spreekt over 'respectloze' termen in de column en wijst erop dat ook grote moderne wetenschappers als Cees Dekker en Ronald Meester wel degelijk kanttekeningen plaatsen bij de theorie van Darwin. Een andere lezer meent dat Krijnen behoort tot 'één promille van de mensheid die zeker weet dat zijn bestaan te danken is aan de toevallige ontwikkeling van een vlokje sterrenstof. Maar of het zinvol is om ons allen daarvan mededeling te doen via de krant?' Krijnens opmerking over niet-mensen treft hemzelf als een boemerang, stelt een walgende L. Hengst uit Etten-Leur. 'Omdat hun geloof niet het zijne is.'

Tegenover de steunbetuiging van H. Hidalgo ('een aansprekende bijdrage, een schot in de roos') staat de oproep van J. Carpenter om Krijnen te ontslaan omdat zijn column niet past 'in een (dacht ik) katholiek dagblad.'

Die toegeworpen handschoen moet de hoofdredactie wel oppakken.

We onderscheiden in onze krant feiten en meningen. In een nieuwsverhaal gaan we grosso modo in op de vraag wat er aan de hand is, wie daarbij een rol spelen, waar en wanneer zo'n gebeurtenis zich afspeelt, waarom en waartoe dingen al dan niet gebeuren. We passen waar mogelijk hoor en wederhoor toe zodat we een evenwichtig verhaal presenteren aan onze lezers. Bij de nieuwsverhalen en achtergronden streven we een zo groot mogelijke objectiviteit na. Daarnaast publiceren we commentaren, analyses en opiniestukken. Die kunnen de mening vertolken van de krant zelf, in casu de hoofdredactie, dan wel van individuele redacteuren of gastschrijvers.

Een aparte plek in onze krant - in de gehele journalistiek trouwens - nemen de columnisten in. Zij kunnen ons op persoonlijke titel een spiegel voorhouden, zaken onder het vergrootglas leggen of kwesties zelfs opzettelijk, ter versterking van de beeldvorming, uit hun verband trekken.

Zij behoeven hun mening niet te onderbouwen, geen hoor- en wederhoor toe te passen. Immers, de bedoeling van columns is juist te prikkelen, lezers uit de tent te lokken, bewust een tegendraads geluid te laten horen. Columnisten genieten een grote vrijheid. Kunnen zij dus altijd maar hun godsliederlijke gang gaan? Nee.

Ook een columnist heeft zich te houden aan juridische en morele spelregels die ten doel hebben medeburgers te beschermen tegen discriminatie, aantasting van hun privacy en persoonlijke belediging of verdachtmaking. Bovendien stelt een krant zelf normen, gerelateerd aan de eigen identiteit die verankerd ligt in het redactiestatuut.

De hoofdredactie is het heus niet altijd eens met gekozen inhoud en toonzetting van columns. Maar, met de ruimte die zij columnisten biedt, onderschrijft de hoofdredactie tevens het grootste goed van een onafhankelijke pers en een democratische samenleving: de vrijheid van meningsuiting. En daarbij mogen en willen wij ons niet laten inperken door aanhangers van welke maatschappelijke stroming, geloofsrichting of ideologie dan ook.

Bent u het met een column niet eens? Schrijf of mail dan gerust. Geheid dat uw reactie, al dan niet ingedikt, zelfs de krant of de website www.bndestem.nl haalt. We bieden graag een podium voor discussie. Dat scherpt de geest en de mondigheid.

Johan van Uffelen is hoofdredacteur van deze krant

 
Reacties
laatste eerstSorteer reacties
http://rijkaanvitaminen.blogspot.com/2008/11/scheppolutie-2.html
Rijk Zandstra - 18-12-2008 | 20:35
Schrijvend over columnisten stelt Van Uffelen: "Zij behoeven hun mening niet te onderbouwen, geen hoor- en wederhoor toe te passen. Immers, de bedoeling van columns is juist te prikkelen, lezers uit de tent te lokken, bewust een tegendraads geluid te laten horen.". Ik weet niet of ik het goed begrijp, maar als Van Uffelen dit stelt, is volgens mij een redelijke gedachtenwisseling met columnisten, en het geven van reacties op columns, zinloos. Volgens mij is de zin van een column het geven van een of meer standpunten die gebaseerd zijn op onderbouwingen, op fundamenten, en de prikkel van de column is het aanzetten tot een innerlijke of expliciete afweging en/of uitwisseling van ideëen en meningen die strekt tot meer inzicht. Het ter discussie stellen - en daar zit volgens mij "de prikkeling" - van standpunten, het inbrengen van onderbouwende argumenten voor die standpunten, en de verdediging van, of aanval op logische of onlogische redeneerwijzen is - wederom volgens mij - het wezen van argumentatie. Wanneer Van Uffelen werkelijk stelt dat columnisten zich niet behoeven te houden aan dit soort spelregels van redelijke gedachtenwisseling, dan holt hij de column uit tot redeloos geblaat. Het bête gezever van een dove orator in een kroeg vol zatlellen. En dan hoeft zhij zich ook niet te verdedigen tegen enige redelijke aanval op zijn standpunt.
René Bastiaans - 18-12-2008 | 21:26
In bovenstaande reactie lees ik: "Nu wij nagenoeg alle natuurverschijnselen kunnen verklaren blijft er voor een god om in te geloven maar bar weinig meer over.". Hemeltje! Er is iemand die denkt dat we nagenoeg alle natuurverschijnselen kunnen verklaren. Ik denk dat er maar weinig natuurwetenschappers zijn die zo'n claim durven neerleggen. Als de wereld wordt bevolkt door mensen die denken dat we nagenoeg alle natuurverschijnselen kunnen verklaren, zou ik van de weeromstuit religieus worden.
René - 18-12-2008 | 15:27
Nu wij nagenoeg alle natuurverschijnselen kunnen verklaren blijft er voor een god om in te geloven maar bar weinig meer over. Maar dat is mijn visie.
In Nederland is de christelijke kerk grotendeels nog maar nodig voor de opsmuk.Hoe primitiever een volk is hoe meer men in een god geloofd.
Maar zolang de wetenschap geen bewijs kan leveren waar en wanneer er leven op onze aardbodem ontstaan is zal een groot gedeelte van zijn bewoners in goden blijven geloven.

Wat? Is de mens een vergissing van god?
Of is god een vergissing van de mens?
(Nietzsche)
Gilles - 16-12-2008 | 12:39

Reageren

blij blozend boos cool verrast droevig egaal gemeen huilend vertwijfeld knipoog lachen rollendeogen tongeruit wijdogig

Klik hier en lees het Privacy Statement


Zo reageert u:

Op de website van BN DeStem kunt u reageren op de artikelen. Soms worden (delen van) reacties ook gepubliceerd in de krant.

De redactie kan bijdragen zonder opgaaf van reden weigeren.

Daarbij hanteren wij onder meer de volgende voorwaarden:

De reactie moet kort en bondig (max. 400 tekens) zijn.

De reactie mag niet beledigen, discrimineren of nodeloos kwetsen.

De reactie mag geen scheldwoorden of bedreigingen bevatten.

De reactie moet betrekking hebben op het artikel waaronder de reactie wordt geplaatst.

De reactie mag geen reclame-uiting bevatten.

De reactie mag geen privé-gegevens van derden bevatten.

De reactie mag geen links naar illegale zaken bevatten (software, muziek, etc.).

De reactie mag geen inbreuk zijn op het auteursrecht van anderen.

Reacties onder overduidelijk valse naam kunnen worden geweigerd.

De reactie moet begrijpelijk en leesbaar zijn.

De redactie houdt zich aanbevolen voor tips, maar zal niet tot plaatsing overgaan van:

Reacties die (impliciete) beschuldigingen of verdachtmakingen van misdrijven bevatten, zolang er (nog) geen gerechtelijke uitspraak is.

Reacties die de identiteit van verdachten onthullen. Evenmin van slachtoffers, zolang de redactie geen bevestiging van de politie heeft (en wij mogen aannemen dat de familie is ingelicht)

Over het al dan niet plaatsen van reacties wordt niet gecorrespondeerd.

Het IP-adres van de afzender van een reactie wordt automatisch opgeslagen in het redactioneel systeem. Het kan worden afgestaan aan derden in het kader van een strafrechtelijk (voor)onderzoek, namelijk als de redactie van mening is dat een groot maatschappelijk belang in het geding is. Ook daarover wordt niet gecorrespondeerd.